Αφορολόγητες παροχές σε είδος και κάρτες σίτισης στην αιχμή της αγοράς εργασίας

Τη δυνατότητα να προσφέρουν παροχές σε είδος στους εργαζόμενους τους, με πλήρη απαλλαγή από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές εφόσον τηρούνται συγκεκριμένα χρηματικά όρια, παρέχει το υφιστάμενο φορολογικό πλαίσιο.

Η ευρεία υιοθέτηση της συγκεκριμένης πρακτικής από την αγορά, ως εναλλακτικής λύσης απέναντι στις απευθείας μισθολογικές αυξήσεις, φέρνει το ζήτημα ξανά στο προσκήνιο. Παράλληλα, οι κοινωνικοί εταίροι εντείνουν τις πιέσεις τους, ζητώντας την αναπροσαρμογή και την αύξηση του ισχύοντος ημερήσιου αφορολόγητου ορίου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που φέρνει στο φως έρευνα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στην Ελλάδα λαμβάνει πλέον από τον εργοδότη του κουπόνια ή κάρτες σίτισης, είτε σε τακτική είτε σε περιστασιακή βάση.

Η συγκεκριμένη παροχή φαίνεται πως έχει μετατραπεί σε βασικό στήριγμα για τα νοικοκυριά, καθώς το συντριπτικό 95,7% των δικαιούχων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί τις διατακτικές στα σούπερ μάρκετ για την κάλυψη των βασικών αναγκών του σπιτιού, αντί για την αγορά έτοιμου φαγητού κατά τη διάρκεια της εργασίας.

Στην πλευρά των εργοδοτών, τα φορολογικά οφέλη αποτελούν το ισχυρότερο κίνητρο για το 54,2% των επιχειρήσεων που επιλέγουν τις παροχές σε είδος. Παράλληλα, τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις τις αξιοποιούν ως μέσο διατήρησης του προσωπικού τους, ενώ ένα ποσοστό της τάξεως του 39,2% τις εντάσσει στο πλαίσιο της εταιρικής κουλτούρας.

Λαμβάνοντας υπόψη την ευρεία αυτή εξάπλωση, οι κοινωνικοί εταίροι απέστειλαν πρόσφατα επιστολή προς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αιτούμενοι την αύξηση του ημερήσιου αφορολόγητου ορίου για τις διατακτικές σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ.

Πότε όμως οι παροχές σε είδος προς έναν εργαζόμενο φορολογούνται κανονικά ως εισόδημα από μισθωτή εργασία;

Όπως ορίζει η φορολογική νομοθεσία:

Η φορολογική τους αντιμετώπιση διαφέρει ανάλογα με το είδος του κουπονιού και τον σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιείται. Οι διατακτικές σίτισης που παρέχονται από τον εργοδότη έχουν ειδική φορολογική μεταχείριση. Απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος μέχρι το ποσό των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, δηλαδή περίπου 1.400 ευρώ τον χρόνο. Εφόσον η αξία των διατακτικών υπερβαίνει αυτό το όριο, το επιπλέον ποσό θεωρείται παροχή σε είδος προς τον εργαζόμενο και φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτή εργασία.

Αντίθετα, οι δωροεπιταγές και τα κουπόνια αγορών που δίνονται από έναν εργοδότη θεωρούνται γενικά παροχές σε είδος. Οι παροχές αυτές δεν φορολογούνται όταν η συνολική τους αξία μέσα στο έτος δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ. Αν ξεπεραστεί το συγκεκριμένο όριο, προκύπτει φορολογική υποχρέωση σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για τις παροχές σε είδος.

Όσον αφορά στον ΦΠΑ, υπολογίζεται ανάλογα με τις κατηγορίες των κουπονιών. Αυτές είναι δύο: συγκεκριμένου σκοπού και τα κουπόνια πολλαπλών σκοπών.

Το κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού είναι εκείνο για το οποίο, ήδη από τη στιγμή της έκδοσής του, είναι γνωστά τόσο ο τόπος φορολόγησης όσο και ο συντελεστής ΦΠΑ που θα εφαρμοστεί. Για τον λόγο αυτό, ο ΦΠΑ αποδίδεται κατά την έκδοση ή την πώληση του κουπονιού. Για παράδειγμα, ένα κουπόνι για διαμονή σε συγκεκριμένο ξενοδοχείο σε ένα νησί αποτελεί κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού, επειδή είναι γνωστά εξαρχής ο τόπος παροχής της υπηρεσίας και ο συντελεστής ΦΠΑ. Το ίδιο ισχύει για ένα κουπόνι αγοράς ρούχων ή υποδημάτων από συγκεκριμένη αλυσίδα καταστημάτων στην Ελλάδα, εφόσον όλα τα προϊόντα υπάγονται στον ίδιο συντελεστή ΦΠΑ.

Στον αντίποδα, το κουπόνι πολλαπλών σκοπών είναι εκείνο για το οποίο κατά την έκδοσή του δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ο τόπος φορολόγησης ή το ποσό του ΦΠΑ. Σε αυτή την περίπτωση, ο ΦΠΑ δεν αποδίδεται κατά την έκδοση του κουπονιού αλλά κατά την εξαργύρωσή του. Παράδειγμα αποτελεί ένα κουπόνι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ξενοδοχεία μιας διεθνούς αλυσίδας σε διαφορετικές χώρες ή σε ένα σούπερ -μάρκετ για την αγορά προϊόντων που υπάγονται σε διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΑ.

Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας στην κυκλοφορία ενός κουπονιού μπορεί να συμμετέχουν διάφορα πρόσωπα: ο εκδότης, ο οποίος εκδίδει το κουπόνι, ο μεσάζοντας, που μπορεί να το μεταπωλεί, ο εξοφλών, δηλαδή η επιχείρηση που παρέχει τελικά το αγαθό ή την υπηρεσία, και ο τελικός κάτοχος, ο οποίος χρησιμοποιεί το κουπόνι.