Alcon: Η πολιτική Τραμπ για τις τιμές των φαρμάκων μπορεί να περιορίσει την προώθηση προϊόντα στην Ευρώπη

Νέες πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά φαρμάκου ενδέχεται να προκαλέσει η προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να μειώσει τις τιμές των φαρμάκων στις ΗΠΑ, καθώς οι αλλαγές στο μοντέλο τιμολόγησης μπορούν να επηρεάσουν το πότε και το πού οι φαρμακευτικές εταιρείες διαθέτουν νέα προϊόντα.

Όπως μεταδίδει το Bloomberg, ο διευθύνων σύμβουλος της Alcon, David Endicott, εκτιμά ότι η συμφωνία της εταιρείας με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ για την τιμολόγηση φαρμάκων μπορεί τελικά να περιορίσει τη διαθεσιμότητα ορισμένων προϊόντων στις ευρωπαϊκές αγορές.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η αμερικανική πολιτική της «πλέον ευνοούμενης χώρας» – Most-Favored-Nation (MFN) -, μέσω της οποίας η Ουάσιγκτον επιδιώκει οι Αμερικανοί ασθενείς και τα δημόσια προγράμματα υγείας να μην πληρώνουν για νέα φάρμακα σημαντικά υψηλότερες τιμές από εκείνες που ισχύουν σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες.

Η Alcon ήταν μεταξύ των εννέα επιπλέον εταιρειών που ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος στις 31 Αυγούστου ότι συμφώνησαν με την κυβέρνηση Τραμπ στο πλαίσιο του MFN. Μαζί με την Alcon στη νέα ομάδα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι Astellas Pharma, BeOne Medicines, BridgeBio, CSL, Kyowa Kirin, Sun Pharma, Teva και UCB. Με την προσθήκη τους, οι συμφωνίες της αμερικανικής κυβέρνησης καλύπτουν, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, 26 φαρμακευτικές εταιρείες και περίπου το 89% της αγοράς επώνυμων φαρμάκων στις ΗΠΑ.

Η λογική του αμερικανικού σχεδίου είναι ότι για νέα καινοτόμα φάρμακα οι τιμές στις ΗΠΑ θα ευθυγραμμίζονται περισσότερο με εκείνες που καταβάλλονται σε άλλες εύπορες χώρες. Αυτό, ωστόσο, δημιουργεί ένα διαφορετικό κίνητρο για τις εταιρείες: μια πολύ χαμηλή τιμή που συμφωνείται σε μια ευρωπαϊκή χώρα μπορεί πλέον να επηρεάζει άμεσα την οικονομική απόδοση του ίδιου προϊόντος στην πολύ μεγαλύτερη αμερικανική αγορά. Η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει ότι το MFN σχεδιάστηκε όχι μόνο για να μειώσει τις τιμές στις ΗΠΑ, αλλά και για να ασκήσει ανοδική πίεση στις τιμές που πληρώνουν άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες.

Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται η προειδοποίηση του Endicott. Οι φαρμακευτικές εταιρείες θα μπορούσαν να γίνουν πιο επιφυλακτικές ως προς την εισαγωγή νέων θεραπειών σε ευρωπαϊκές αγορές όπου οι κυβερνήσεις και τα συστήματα υγείας επιτυγχάνουν χαμηλότερες τιμές. Αντί να δεχθούν μια τιμή που στη συνέχεια θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για τις ΗΠΑ, ενδέχεται να καθυστερούν ένα λανσάρισμα, να διαπραγματεύονται υψηλότερη τιμή ή ακόμη και να μην διαθέτουν το προϊόν σε συγκεκριμένες χώρες. Αντίστοιχες επιπτώσεις του MFN στις ευρωπαϊκές στρατηγικές λανσαρίσματος έχουν ήδη επισημανθεί από αναλυτές του κλάδου.

Η συμφωνία ΗΠΑ – ΕΕ

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω και της ευρύτερης εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία συμφωνήθηκε πολιτικά τον Ιούλιο του 2025, αποτυπώθηκε σε κοινή δήλωση τον Αύγουστο του ίδιου έτους και τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2026.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί για ανώτατο συνολικό δασμό 15% στα περισσότερα προϊόντα της ΕΕ, με το όριο να καλύπτει και τα φαρμακευτικά προϊόντα. Για τα γενόσημα φάρμακα, τις δραστικές ουσίες και ορισμένες χημικές πρόδρομες ύλες προβλέπεται ακόμη ευνοϊκότερη μεταχείριση, με εφαρμογή μόνο του κανονικού δασμού MFN, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις είναι μηδενικός ή πολύ χαμηλός.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει συνδέσει τη δασμολογική μεταχείριση των φαρμακευτικών εταιρειών με συμφωνίες για χαμηλότερες τιμές στις ΗΠΑ και με δεσμεύσεις για παραγωγή και επενδύσεις επί αμερικανικού εδάφους. Εταιρείες που συνάπτουν τις σχετικές συμφωνίες μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να εξασφαλίζουν ευνοϊκότερη ή ακόμη και μηδενική δασμολογική μεταχείριση για συγκεκριμένες εισαγωγές.

Παρότι η Alcon εδρεύει στην Ελβετία και όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η παρέμβαση Endicott φωτίζει μια ευρύτερη συνέπεια της νέας αμερικανικής πολιτικής: οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον για τις τιμές των φαρμάκων δεν περιορίζονται πλέον στην αμερικανική αγορά, αλλά μπορούν να επηρεάσουν την τιμολόγηση, τις επενδύσεις και κυρίως την πρόσβαση σε νέα προϊόντα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Για την Ευρώπη, συνεπώς, το διακύβευμα δεν αφορά μόνο το ύψος των δασμών. Αφορά και το κατά πόσο το νέο παγκόσμιο σύστημα αναφοράς τιμών θα οδηγήσει τις φαρμακευτικές εταιρείες να αντιμετωπίζουν τις χαμηλές ευρωπαϊκές τιμές ως εμπορικό κίνδυνο – με πιθανό τίμημα καθυστερήσεις ή περιορισμούς στην πρόσβαση των Ευρωπαίων ασθενών σε νέες θεραπείες.