Ιράν – ΗΠΑ: Διπλωματικός πυρετός στο Κατάρ υπό τη σκιά νέων αμερικανικών επιθέσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές

Σε μια κρίσιμη διπλωματική προσπάθεια για την αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στον Περσικό Κόλπο, Ιρανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν το Σάββατο στη Ντόχα με μεσολαβητές του Κατάρ, αναζητώντας διέξοδο από τον πόλεμο και τρόπους επανεκκίνησης των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με πηγή που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις και μίλησε στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας, οι επαφές στην πρωτεύουσα του Κατάρ ακολούθησαν έναν μαραθώνιο συνομιλιών διάρκειας άνω των 12 ωρών, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στην Τεχεράνη μεταξύ Ιρανών αξιωματούχων και απεσταλμένων της Ντόχα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ιράν: Εντολή Χαμενεΐ για σκληρά αντίποινα χωρίς «γεωγραφικούς περιορισμούς» – Στο στόχαστρο ΗΠΑ και Ισραήλ

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν διέταξε τις Ένοπλες Δυνάμεις να διευρύνουν τη λίστα των πιθανών στόχων και να ενισχύσουν την πολεμική τους ετοιμότητα, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα καθορίσει τους όρους τερματισμού οποιασδήποτε νέας σύγκρουσης

Η διπλωματική κινητικότητα εκτυλίσσεται σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη συγκυρία, καθώς οι χώρες της περιοχής ανησυχούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να δώσει εκ νέου εντολή για στρατιωτικά πλήγματα εναντίον του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης στις ΗΠΑ.

Κατά τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της εκλογικής αναμέτρησης, ο Τραμπ είχε αναβάλει νέες επιθέσεις, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείψει τη σκληρή ρητορική απέναντι στην Τεχεράνη. Η ιρανική πλευρά έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική ή ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον αμερικανικών και ισραηλινών στόχων σε γειτονικές χώρες.

Το Σάββατο, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, διέταξε τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας να προετοιμαστούν άμεσα για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε επίθεσης.

«Οποιοδήποτε επίπεδο ή είδος απειλής πρέπει να αντιμετωπίζεται με άμεση, αποτελεσματική και γεωγραφικά απεριόριστη απάντηση», ανέφερε σε δήλωσή του που δημοσιεύθηκε μέσω του επίσημου λογαριασμού του στο Telegram.

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε που διαδέχθηκε τον πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε στην έναρξη του πολέμου, υποστήριξε ότι οι ανώτατοι στρατιωτικοί διοικητές έχουν αναφέρει υψηλό βαθμό επιχειρησιακής ετοιμότητας στις ακτές του Περσικού Κόλπου, στα Στενά του Ορμούζ, στον Κόλπο του Ομάν, καθώς και στα βορειοδυτικά και νοτιοανατολικά σύνορα της χώρας.

Λίγο αργότερα, ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι λαμβάνει πρόσθετα μέτρα για την ενίσχυση της αμυντικής και επιχειρησιακής του ετοιμότητας.

Το επταήμερο σχέδιο του Κατάρ και οι διαφωνίες με την Τεχεράνη

Παρά τις απειλές και τη στρατιωτική κινητοποίηση, οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται, με το Κατάρ να επιδιώκει να διαμορφώσει ένα πλαίσιο σταδιακής αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή του Reuters, οι Καταριανοί μεσολαβητές παρουσίασαν στην ιρανική ηγεσία, πριν από μία εβδομάδα, πρόταση για ένα επταήμερο σχέδιο οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Το σχέδιο προβλέπει την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών σε καθημερινή βάση από τις ΗΠΑ και το Ιράν, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ευρύτερες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Καθοριστικό στοιχείο της προσπάθειας αποτελεί ο συνεχής συντονισμός της Ντόχα με την Ουάσινγκτον. Όπως ανέφερε η πηγή, οι μεσολαβητές του Κατάρ βρίσκονταν σε τακτική επικοινωνία με Αμερικανούς αξιωματούχους καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, προκειμένου να διατηρηθεί ανοιχτός ο δίαυλος επικοινωνίας με την ιρανική πλευρά.

Ωστόσο, η πρόταση δεν φαίνεται να έχει εξασφαλίσει την αποδοχή της Τεχεράνης. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters την Παρασκευή ότι το σχέδιο του Κατάρ δεν θεωρήθηκε ικανοποιητικό από την ιρανική κυβέρνηση.

Η Τεχεράνη επιμένει στο δικό της επταήμερο σχέδιο, το οποίο έχει παρουσιάσει από τον Σεπτέμβριο και το οποίο μέχρι στιγμής έχει απορριφθεί από τον Τραμπ.

Η ιρανική πρόταση προβλέπει την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων, την αποδέσμευση δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και την έγκριση μιας θαλάσσιας διαδρομής μέσω των Στενών του Ορμούζ, με την υποστήριξη του Ιράν. Ως αντάλλαγμα, η Τεχεράνη δεσμεύεται να ανοίξει εκ νέου το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά την επαναλειτουργία τους κρίσιμο ζήτημα όχι μόνο για τις εμπλεκόμενες χώρες, αλλά και για τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια.

Η επιστολή Τζέι Ντι Βανς

Την ίδια στιγμή, η στάση της Ουάσινγκτον παραμένει αμφίσημη. Ο Τραμπ, ο οποίος ξεκίνησε τον πόλεμο μαζί με το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, έχει επανειλημμένα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Μάλιστα, την περασμένη εβδομάδα κάλεσε τους Ισραηλινούς να διατηρήσουν στην εξουσία τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στις επικείμενες εκλογές, ώστε οι δύο ηγέτες να μπορέσουν, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, να «τελειώσουν τη δουλειά».

Παράλληλα, ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση έχει στείλει μηνύματα που αφήνουν περιθώρια για διπλωματική επαναπροσέγγιση.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, ο οποίος είχε ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων με το Ιράν, απέστειλε επιστολή σε ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο ασφαλείας. Σύμφωνα με τους New York Times και τη Wall Street Journal, η πρωτοβουλία αποσκοπούσε στη διερεύνηση των δυνατοτήτων επανέναρξης του διαλόγου.

Ο Τραμπ επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία της επιστολής, υποστηρίζοντας ότι έδωσε τη συγκατάθεσή του αποκλειστικά για να εξεταστεί η δυνατότητα αποστολής περισσότερων ιατρικών εφοδίων στο Ιράν.

«Είπα ότι αν θέλετε να το κάνετε αυτό, είναι εντάξει. Ουσιαστικά, πρόκειται για την εισαγωγή εφοδίων για να βοηθηθούν οι άνθρωποι που δεν είναι καλά», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί δήλωσε, σε συνέντευξη που μετέδωσε το Al Jazeera το Σάββατο, ότι η Τεχεράνη εξετάζει την επιστολή του Αμερικανού αντιπροέδρου. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η ιρανική πρόταση παραμένει, κατά την άποψή του, η μοναδική που βρίσκεται στο τραπέζι για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Με τις δύο πλευρές να διατηρούν σημαντικές διαφωνίες ως προς τους όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας και τις στρατιωτικές δυνάμεις του Ιράν σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, η μεσολάβηση του Κατάρ αναδεικνύεται σε κρίσιμο διπλωματικό δίαυλο.

Το κατά πόσον το επταήμερο σχέδιο θα μπορέσει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη παραμένει αβέβαιο, την ώρα που η προοπτική νέων αμερικανικών επιθέσεων απειλεί να οδηγήσει την περιοχή σε έναν ακόμη κύκλο σύγκρουσης.