Deloitte: Πάνω από €40 δισ. τα έσοδα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου – Η ανάπτυξη «ζορίζει» τους συλλόγους

Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κινήθηκαν τα οικονομικά μεγέθη του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου την αγωνιστική περίοδο 2024/25, καθώς τα συνολικά έσοδα της αγοράς ξεπέρασαν για πρώτη φορά το όριο των €40 δισ..

Πίσω, ωστόσο, από το νέο ρεκόρ, η Deloitte εντοπίζει ενδείξεις επιβράδυνσης της ανάπτυξης και αυξανόμενες πιέσεις στην κερδοφορία, θέτοντας τους συλλόγους μπροστά σε κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις για τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με το 35ο Annual Review of Football Finance του Deloitte Sports Business Group, η ευρωπαϊκή αγορά ποδοσφαίρου κατέγραψε αύξηση εσόδων κατά 6% την περίοδο 2024/25, από €38 δισ. την προηγούμενη σεζόν. Αντίστοιχη ήταν η άνοδος στα πέντε μεγαλύτερα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα – Premier League, Bundesliga, LaLiga, Serie A και Ligue 1 – όπου τα έσοδα διαμορφώθηκαν στα €21,6 δισ., έναντι €20,4 δισ. το 2023/24.

Η δυναμική αυτή ενισχύθηκε, μεταξύ άλλων, από την αναδιάρθρωση και τη διεύρυνση των ευρωπαϊκών διασυλλογικών διοργανώσεων. Η εικόνα για το άμεσο μέλλον, όμως, εμφανίζεται πιο σύνθετη. Η Deloitte εκτιμά ότι η αύξηση των εσόδων των συλλόγων στα κορυφαία ευρωπαϊκά πρωταθλήματα θα επιβραδυνθεί στις επόμενες αγωνιστικές περιόδους, ενώ σε ορισμένες αγορές δεν αποκλείεται σταθεροποίηση ή ακόμη και υποχώρηση των εσόδων το 2025/26 και το 2026/27.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε περισσότερους αγώνες

Το ζήτημα της βιώσιμης ανάπτυξης περνά πλέον στο επίκεντρο, καθώς η διεύρυνση του αγωνιστικού προγράμματος δημιουργεί μεν πρόσθετα έσοδα, δεν μπορεί όμως, σύμφωνα με την Deloitte, να αποτελέσει από μόνη της μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Ο Tim Bridge, Lead Partner στο Deloitte Sports Business Group, σημειώνει:

«Είναι γεγονός ότι η διεύρυνση των διοργανώσεων της UEFA και της FIFA έχει αποφέρει οικονομικά οφέλη στα πέντε μεγαλύτερα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Όμως, το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να βασίζεται απλώς στην προσθήκη περισσότερου περιεχομένου για να πετύχει βιώσιμη ανάπτυξη. Η κορεσμένη αγορά δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα ούτε των παικτών ούτε των φιλάθλων, ιδίως όταν αυτό γίνεται εις βάρος της ποιότητας του αγωνιστικού θεάματος. Χωρίς κοινή στρατηγική από όλους τους εμπλεκόμενους, υπάρχει κίνδυνος να θυσιαστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα για χάρη άμεσων κερδών».

Όπως επισημαίνει, την ίδια στιγμή ο ανταγωνισμός για την προσοχή και τις δαπάνες του κοινού εντείνεται, όχι μόνο από άλλα αθλήματα αλλά και ευρύτερα από τον κλάδο της ψυχαγωγίας.

«Το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο κατέχει κυρίαρχη θέση στην παγκόσμια αθλητική σκηνή. Ωστόσο, με τα αμερικανικά αθλήματα να στρέφουν το βλέμμα τους στην ευρωπαϊκή αγορά και τον ανταγωνισμό από άλλους κλάδους της ψυχαγωγίας να εντείνεται, οι μελλοντικές προκλήσεις θεωρούνται δεδομένες. Η ώρα για δράση είναι τώρα: οι ηγέτες του κλάδου πρέπει να διαφοροποιήσουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα και να συνεργαστούν για ένα κοινό όραμα για το μέλλον. Ισχυρή ηγεσία, καινοτομία και ένα σύγχρονο ρυθμιστικό πλαίσιο είναι πλέον καθοριστικής σημασίας».

Premier League: Ρεκόρ εσόδων, αλλά εκτόξευση των ζημιών

Η Premier League διατήρησε την πρωτοκαθεδρία της στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, με τα συνολικά έσοδα των συλλόγων της να αυξάνονται κατά 8% και να φτάνουν τα £6,8 δισ. τη σεζόν 2024/25. Η Deloitte προβλέπει ότι θα ξεπεράσουν τα £7 δισ. την περίοδο 2025/26, με ώθηση από τη νέα συμφωνία τηλεοπτικών δικαιωμάτων και την ισχυρή ευρωπαϊκή παρουσία των αγγλικών συλλόγων.

Τα εμπορικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά 13%, στα £2,4 δισ., με τους παραδοσιακούς «big six» να αντιπροσωπεύουν το 73% του συνόλου. Παράλληλα, τα έσοδα από αγώνες αυξήθηκαν κατά 15% και ξεπέρασαν για πρώτη φορά το £1 δισ., ενώ τα τηλεοπτικά έσοδα παρουσίασαν μικρότερη αύξηση, κατά 2%, στα £3,4 δισ.

Το ισχυρό revenue growth δεν μεταφράστηκε, ωστόσο, σε αντίστοιχη κερδοφορία. Οι ζημίες προ φόρων εκτινάχθηκαν από £135 εκατ. σε £948 εκατ. μέσα σε μία σεζόν, εξέλιξη που η Deloitte αποδίδει στις μεταγραφικές δαπάνες και στην απουσία σημαντικών κερδών από πωλήσεις παικτών. Ο καθαρός δανεισμός των συλλόγων διαμορφώθηκε στο τέλος της περιόδου στα £3,6 δισ.

Ανοδικά Bundesliga, LaLiga και Serie A – Πτώση 15% στη Ligue 1

Ισχυρή ανάπτυξη κατέγραψε και η Bundesliga, με τα έσοδα να αυξάνονται κατά 12% και να ξεπερνούν για πρώτη φορά τα €4 δισ., χάρη κυρίως στην ενίσχυση των εμπορικών και τηλεοπτικών εσόδων.

Στη LaLiga, τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 9%, στα €4,1 δισ., με τη Real Madrid και την FC Barcelona να συγκεντρώνουν από κοινού περίπου το 52% του συνόλου. Η Real Madrid κατέγραψε έσοδα €1,2 δισ. και η Barcelona €975 εκατ.

Η Serie A σημείωσε αύξηση 4%, φτάνοντας τα €3 δισ., ενώ η εικόνα ήταν αντίστροφη στη Ligue 1, όπου τα έσοδα μειώθηκαν κατά 15%, στα €2,2 δισ., από €2,6 δισ. την προηγούμενη περίοδο.

Σε επίπεδο κερδοφορίας, η συνολική εικόνα παραμένει επιβαρυμένη: οι ζημίες προ φόρων των συλλόγων των πέντε μεγαλύτερων ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων αυξήθηκαν κατά €0,8 δισ., φτάνοντας συνολικά τα €1,5 δισ. την περίοδο 2024/25.

Championship: Λιγότερα έσοδα και μεγαλύτερες ζημίες

Πιο έντονες είναι οι οικονομικές πιέσεις στη δεύτερη κατηγορία του αγγλικού ποδοσφαίρου. Οι σύλλογοι της Championship κατέγραψαν συνολικά έσοδα £942 εκατ., μειωμένα κατά 2%, στην πρώτη ετήσια υποχώρηση μετά την πανδημία. Τα εμπορικά έσοδα μειώθηκαν κατά 10%, στα £273 εκατ., ενώ οι ζημίες προ φόρων αυξήθηκαν κατά 12%, στα £355 εκατ.

Μόλις τρεις σύλλογοι έκλεισαν τη σεζόν με κέρδη προ φόρων.

Ο Tim Bridge υπογραμμίζει: «Η συνολική χρηματοοικονομική εικόνα και η αύξηση των ζημιών των συλλόγων και στις τρεις κατηγορίες της English Football League αναδεικνύουν μια συνεχιζόμενη τάση: η εξωτερική χρηματοδότηση έχει πλέον καταστεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη ρευστότητα της συντριπτικής πλειονότητας των συλλόγων. Οι επερχόμενες ρυθμιστικές αλλαγές μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της κατάστασης, ωστόσο η προσοχή πρέπει πλέον να στραφεί στην ενίσχυση της εμπορικής δραστηριότητας και στη βιώσιμη ανάπτυξη — ή σε ένα σαφές σχέδιο για τη γεφύρωση της απόστασης από την Premier League, ώστε να αξιοποιηθεί η τεράστια αξία που κρύβει το ποδόσφαιρο σε όλα τα επίπεδα».

Άλμα 39% για το γυναικείο ποδόσφαιρο

Ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης εμφανίζει η Women’s Super League (WSL), όπου τα συνολικά έσοδα των συλλόγων αυξήθηκαν κατά 39%, φτάνοντας τα £90 εκατ. Και οι 12 σύλλογοι κατέγραψαν για δεύτερη συνεχή χρονιά έσοδα άνω του £1 εκατ.

Τα εμπορικά έσοδα αυξήθηκαν στα £41 εκατ., τα έσοδα από αγώνες κατά 16%, στα £14 εκατ., και τα τηλεοπτικά έσοδα κατά 11%, στα £11 εκατ.

Η ανάπτυξη, ωστόσο, συνοδεύεται από διεύρυνση των οικονομικών ανισορροπιών. Οι τέσσερις σύλλογοι με τα μεγαλύτερα έσοδα συγκέντρωσαν το 71% του συνόλου, από 66% μία σεζόν νωρίτερα, ενώ η διαφορά μεταξύ του συλλόγου με τα υψηλότερα και εκείνου με τα χαμηλότερα έσοδα έφτασε το 16πλάσιο.

Η Jennifer Haskel, Knowledge and Insight Lead στο Deloitte Sports Business Group, επισημαίνει:

«Καθώς οι επενδύσεις στη WSL συνεχίζονται, οι προσδοκίες για τους συλλόγους είναι σαφείς: να αναπτύξουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα, να προσαρμόσουν τα λειτουργικά τους μοντέλα και, παράλληλα, να ενισχύσουν τη σύνδεσή τους με φιλάθλους και εμπορικούς συνεργάτες. Υπάρχουν αμέτρητες ενδείξεις αυξανόμενης εμπορικής δυναμικής στο γυναικείο ποδόσφαιρο, αλλά αυτή η πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη – πολλοί σύλλογοι δυσκολεύονται να συμβαδίσουν, ενώ οι κορυφαίες ομάδες διευρύνουν συνεχώς τη διαφορά τους».

Η πρόκληση για το ελληνικό ποδόσφαιρο

Στην ελληνική αγορά, η Deloitte διαπιστώνει θετική δυναμική, με ενίσχυση των εσόδων των συλλόγων και επιστροφή των φιλάθλων στα γήπεδα. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον Βασίλη Καφάτο, Partner & Growth Leader της Deloitte Ελλάδος, είναι η διεύρυνση και διαφοροποίηση των πηγών εσόδων.

«Η ελληνική αγορά ακολουθεί τη θετική δυναμική που καταγράφεται ευρύτερα στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, με ενίσχυση των εσόδων των συλλόγων και επιστροφή των φιλάθλων στα γήπεδα. Για το ελληνικό ποδόσφαιρο, η επόμενη φάση ανάπτυξης θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να διευρύνει και να διαφοροποιήσει τις πηγές εσόδων του, αξιοποιώντας ακόμη περισσότερο τη δυναμική και το ενδιαφέρον που συγκεντρώνει το άθλημα. Η ανάπτυξη ισχυρότερων εμπορικών συνεργασιών, η καλύτερη αξιοποίηση των γηπέδων, η επένδυση στην εμπειρία και την ψηφιακή σχέση με τον φίλαθλο, καθώς και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του ποδοσφαιρικού ταλέντου μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερη και πιο διατηρήσιμη αξία για το ελληνικό ποδόσφαιρο».

Το μήνυμα της φετινής έκθεσης είναι, τελικά, διττό: το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο εξακολουθεί να παράγει έσοδα σε πρωτοφανή επίπεδα, όμως το μοντέλο της διαρκούς επέκτασης δεν αρκεί από μόνο του για να διασφαλίσει βιώσιμη ανάπτυξη. Με την κερδοφορία να παραμένει υπό πίεση και την αύξηση των εσόδων να αναμένεται να χάσει ταχύτητα, η διαφοροποίηση των πηγών εσόδων, η καινοτομία και η χρηματοοικονομική πειθαρχία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την επόμενη ημέρα του κλάδου.