Διαρροή στην Κίνα αποκαλύπτει το ψηφιακό φακέλωμα 12.000 αλλοδαπών και δημοσιογράφων

Μια βάση δεδομένων που φαίνεται να αναπτύχθηκε για την κινεζική αστυνομία βρέθηκε εκτεθειμένη στο διαδίκτυο, προσβάσιμη σε οποιονδήποτε μπορούσε να την εντοπίσει, με ευαίσθητα προσωπικά στοιχεία για σχεδόν 12.000 ανθρώπους. Ο Marc Hofer, ερευνητής κυβερνοασφάλειας και δημοσιογράφος με έδρα το Άμστερνταμ, την ανακάλυψε στις αρχές της χρονιάς και μέσα της βρήκε και το δικό του προφίλ.

Σύμφωνα με τους New York Times, η πλατφόρμα, με την ονομασία «Dynamic Control Platform for Overseas Personnel», ήταν ένα dashboard που παρακολουθούσε αλλοδαπούς στη βορειοκινεζική πόλη Ζανγκτζιακόου, ορεινό προορισμό που συνδιοργάνωσε τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2022.

Σύμφωνα με τα ίδια της τα στοιχεία, είχε υπό παρακολούθηση πάνω από 700 αλλοδαπούς κατοίκους της πόλης, ενώ συνολικά περιείχε καταχωρίσεις για περίπου 12.000 άτομα: καταζητούμενους, κατοίκους από το Χονγκ Κονγκ και την Ταϊβάν, καθώς και πάνω από 300 ξένους δημοσιογράφους, ορισμένοι από τους οποίους δεν είχαν βρεθεί ποτέ στη Ζανγκτζιακόου.

Ανάμεσα στις καταχωρίσεις, ο Hofer αναγνώρισε το πρόσωπό του σε φωτογραφία που είχαν τραβήξει οι κινεζικές αρχές μετανάστευσης, με δίπλα τον αριθμό του διαβατηρίου του και το κινητό που είχε χρησιμοποιήσει στην Κίνα. «Όποιος έβαλε εκεί αυτά τα στοιχεία είχε πρόσβαση σε πραγματικά δεδομένα», περιέγραψε. Στη λίστα των χρηστών που είχαν συνδεθεί πρόσφατα διέκρινε ονόματα αστυνομικών τμημάτων της Ζανγκτζιακόου και άλλων πόλεων.

Η βάση αποκάλυψε πόσο εκτεταμένη είναι η παρακολούθηση αλλοδαπών από τις κινεζικές αρχές. Οι καταχωρίσεις ήταν ταξινομημένες ανά εθνικότητα και περιλάμβαναν ημερομηνία γέννησης, φύλο, οικογενειακή κατάσταση, διεύθυνση, επάγγελμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το θρήσκευμα. Κάθε φορά που κάποιος καταγραφόταν από κάμερα σε κόμβους κυκλοφορίας, αγορές, εμπορικά κέντρα ή αλλού, μεταξύ των οποίων και ένα τζαμί, το σύστημα κατέγραφε ένα screenshot. Αντλούσε επίσης δεδομένα για τους χώρους που σύχναζε κάποιος, τις επισκέψεις σε νοσοκομεία, τις πληρωμές αερίου, ακόμη και τις πτήσεις και τα τρένα, με τους αριθμούς των θέσεων. Σε μία περίπτωση κατέγραφε τις μετακινήσεις μιας γυναίκας από τη Μογγολία, από ένα συγκρότημα κατοικιών προς εμπορικά κέντρα, εστιατόρια και σούπερ μάρκετ, ενίοτε μέσω αναγνώρισης προσώπου.

Οι New York Times εντόπισαν συνδέσεις της πλατφόρμας με την Origin Dynamic, εταιρεία του Πεκίνου που προμηθεύει την αστυνομία με ρομποτική, υπηρεσίες παρακολούθησης και εξοπλισμό, σύμφωνα με δημόσια έγγραφα διαγωνισμών. Η εταιρεία, που ανήκει εν μέρει στον δήμο Γιανσέγκ της επαρχίας Τζιανγκσού, είχε υποβάλει το 2023 αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας για ένα σχεδόν ταυτόσημο σύστημα, το οποίο περιέγραφε ως «πλατφόρμα πληροφοριών για μη Κινέζους πολίτες». Ο Hofer εκτιμά ότι το dashboard σχεδιάστηκε για την Υπηρεσία Δημόσιας Τάξης της Ζανγκτζιακόου, καθώς περιείχε στοιχεία στα οποία μόνο οι κινεζικές αρχές θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση.

Επί Σι Τζινπίνγκ, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας έχει αναπτύξει εκτεταμένη στρατηγική αξιοποίησης μεγάλου όγκου δεδομένων στο όνομα της δημόσιας ασφάλειας, με στόχο την καταστολή των διαφωνιών και την πρόληψη τρομοκρατικών επιθέσεων. Παρόμοια συστήματα υπάρχουν και αλλού, όμως στην Κίνα οι εγγυήσεις κατά της αστυνομικής αυθαιρεσίας είναι ελάχιστες, σύμφωνα με τη Maya Wang, αναπληρώτρια διευθύντρια για την Ασία στη Human Rights Watch. «Αυτού του είδους η ενσωμάτωση δεδομένων είναι πράγματι άνευ προηγουμένου και αναδεικνύει την έλλειψη διασφαλίσεων στην Κίνα», είπε.

Όταν ο Hofer έφτασε για πρώτη φορά στη σελίδα σύνδεσης, τα στοιχεία πρόσβασης ήταν ήδη συμπληρωμένα. Το ότι ένα σύστημα με ευαίσθητα δεδομένα εκατοντάδων ανθρώπων ήταν ανοιχτό σε οποιονδήποτε αποκαλύπτει σοβαρή αδυναμία στην προστασία της ιδιωτικότητας. Όπως εξήγησε ο Greg Walton, ανώτερος ερευνητής στο καναδικό ινστιτούτο SecDev Group που έχει μελετήσει παρόμοια κινεζικά συστήματα, η έκθεση αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά προϊόν της άναρχης εξάπλωσης της κινεζικής παρακολούθησης, που τροφοδοτείται από ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο οικοσύστημα προμηθευτών, εργολάβων και υπηρεσιών δημόσιας τάξης. Κάθε νέα πλατφόρμα, είπε, «αυξάνει τον αριθμό των σημείων όπου ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα μπορούν να διαρρεύσουν, να αντιγραφούν ή να παραμείνουν ανακαλύψιμα από εξωτερικούς».

Τα στοιχεία για έξι ακόμη άτομα, εκτός του Hofer, επιβεβαιώθηκαν ως ακριβή. Ανάμεσά τους μια πρώην ανταποκρίτρια στο Πεκίνο, της οποίας η καταχώριση περιλάμβανε ακόμη και το όνομα του παιδιού της. Η ανάπτυξη της πλατφόρμας φαίνεται να ξεκίνησε το 2021, με τελευταία επέμβαση τον Απρίλιο, ενώ αρκετά πεδία ήταν κενά ή γεμάτα με δοκιμαστικό κείμενο, στοιχείο που υποδηλώνει ότι το σύστημα βρισκόταν ακόμη υπό ανάπτυξη. Ο Hofer, που τεκμηρίωσε τα ευρήματά του σε newsletter στο Substack, άρχισε να κατεβάζει δεδομένα τον Ιανουάριο και τον Μάιο η πρόσβαση έκλεισε.

Πέρα από τις κάμερες δημόσιων χώρων, η πλατφόρμα αντλούσε δεδομένα και από πηγές άσχετες με την αστυνομία, όπως έναν κατάλογο επισκεπτών του χιονοδρομικού κέντρου Thaiwoo, με φωτογραφίες, ονόματα και αριθμούς διαβατηρίων. Κατηγοριοποιούσε τους κατοίκους με πολιτικά κριτήρια: όσοι προέρχονταν από Αυστραλία, Καναδά, Νέα Ζηλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ χαρακτηρίζονταν μέλη της «Συμμαχίας των Πέντε Οφθαλμών», ενώ χωριστή κατηγορία αποτελούσαν οι «βασικές χώρες», με Αίγυπτο, Ιράν, Ισραήλ, Μαρόκο, Πακιστάν και Σουδάν. Ξεχωριστές κατηγορίες υπήρχαν για επισκέπτες από το Χονγκ Κονγκ και την Ταϊβάν, καθώς και για διεθνείς φοιτητές, αλλοδαπούς συζύγους και «βασικά πρόσωπα», ευφημισμό για ακτιβιστές, καταζητούμενους ή όσους θεωρούνται απειλή για την κοινωνική σταθερότητα.

Πολλοί από τους αλλοδαπούς φοιτητές φαίνεται να προέρχονταν από Πακιστάν και Ινδία και σπούδαζαν στο Πανεπιστήμιο Βορείου Χεμπέι, με προφίλ που περιλάμβαναν θρήσκευμα, αντικείμενο σπουδών και καταγραφές από κάμερες στις εισόδους του πανεπιστημίου. Η πλατφόρμα ισχυριζόταν μάλιστα ότι μπορούσε να χαρτογραφεί το κοινωνικό δίκτυο ενός ατόμου, συνδέοντας, σε ένα παράδειγμα, τρεις Πακιστανούς γύρω στα είκοσι αφού μια κάμερα τους είχε καταγράψει μαζί. Άλλες καταχωρίσεις αφορούσαν κατοίκους που είχαν τιμωρηθεί βάσει της κινεζικής νομοθεσίας, όπως μια γυναίκα με πρόστιμο 1.000 γουάν (περίπου 130 ευρώ) το 2021 επειδή δεν είχε δηλώσει αλλαγή κατοικίας.

Σύμφωνα με τα αρχεία, τα δεδομένα φαίνεται να καταχωρήθηκαν από αστυνομικό της Ζανγκτζιακόου ονόματι Ζανγκ Τζινγκλόνγκ. Ένας αξιωματικός με το ίδιο όνομα είχε τιμηθεί από την τοπική αστυνομία το 2020 για τον εντοπισμό διαδικτυακών συζητήσεων και τη συμμετοχή σε αυτές, ώστε να «καθοδηγεί τους πολίτες να διαμορφώνουν ορθές» αντιλήψεις, ενώ πέρυσι ένα εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης της αστυνομίας πήρε το όνομά του.