Γεωπολιτικό παζάρι στη Μανίλα με φόντο τη σύνοδο της ASEAN και την άφιξη Τραμπ

Με το βλέμμα στραμμένο στις γεωπολιτικές ισορροπίες, το εμπόριο και την ενεργειακή κρίση, ξεκινά σήμερα στη Μανίλα η σύνοδος κορυφής της Ένωσης Χωρών Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), με το διπλωματικό ενδιαφέρον να κορυφώνεται ενόψει της άφιξης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Ο ένοικος του Λευκού Οίκου αναμένεται στην πρωτεύουσα των Φιλιππίνων την Τρίτη, ημέρα ολοκλήρωσης των εργασιών, προκειμένου να συμμετάσχει στη συνάντηση της ομάδας Quad μαζί με τους ηγέτες της Ινδίας, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας. Η σύνοδος του σχήματος αυτού, που δημιουργήθηκε ως αντίβαρο στην κινεζική επιρροή στην περιοχή, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς πραγματοποιείται λίγες μόλις ώρες πριν από την τριμερή συνάντηση κορυφής του Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σεντζέν της Κίνας. Παράλληλα, το «παρών» στις εργασίες των έντεκα κρατών-μελών της ASEAN αναμένεται να δώσει και ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.

Ήδη, το κλίμα στην περιοχή διαμορφώνεται από νέες αμυντικές συμπράξεις. Οι Φιλιππίνες και η Αυστραλία υπέγραψαν σήμερα συμφωνία ενίσχυσης της διμερούς στρατιωτικής τους συνεργασίας, απαντώντας στην αυξανόμενη κινεζική στρατιωτική παρουσία στη νοτιοανατολική Ασία. Ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι υπογράμμισε πως η συμφωνία αυτή θα εμβαθύνει τους δεσμούς μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων των δύο χωρών, δημιουργώντας νέες προοπτικές στην υπηρεσία της περιφερειακής ασφάλειας.

Την ίδια ώρα, η Μανίλα θυμίζει φρούριο, με σχεδόν 20.000 αστυνομικούς να έχουν αναπτυχθεί για την ασφάλεια της συνόδου, καθώς την Τρίτη προγραμματίζεται μεγάλη διαδήλωση διαμαρτυρίας κατά του Ντόναλντ Τραμπ. Οι αντιδράσεις εστιάζουν στο αμερικανικό πρόγραμμα «Pax Silica», μια πρωτοβουλία που επιδιώκει να περιορίσει την κυριαρχία του Πεκίνου στους ημιαγωγούς και τις σπάνιες γαίες, καθώς η εμβληματική βιομηχανική εγκατάσταση 16.200 στρεμμάτων που σχεδιάζεται βόρεια της Μανίλας απειλεί με εκτοπισμό οικογένειες ιθαγενών.

Τα ανοιχτά μέτωπα και οι εκκρεμότητες

Ο διπλωματικός μαραθώνιος ξεκίνησε ήδη από χθες, Σάββατο, με τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ να ανακοινώνει την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για μια ευρεία συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις Φιλιππίνες. Στην ατζέντα των ηγετών της ASEAN περιλαμβάνονται επίσης η αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις πυρκαγιές στην Ινδονησία, καθώς και στρατηγικές διαμοιρασμού καυσίμων για την απορρόφηση των κραδασμών από τον πόλεμο στο Ιράν.

Ωστόσο, δύο χρόνια αγκάθια που ταλανίζουν τις περιφερειακές σχέσεις, η κρίση στη Μιανμάρ και ο «κώδικας συμπεριφοράς» στη Νότια Σινική Θάλασσα, φαίνεται πως παραπέμπονται για την επόμενη σύνοδο κορυφής στη Σιγκαπούρη, το 2027.

Παρά την πρόταση που κατέθεσε την περασμένη εβδομάδα η Ταϊλάνδη για συμμετοχή του νέου επικεφαλής του υπουργείου Εξωτερικών της Μιανμάρ, η οποία παραμένει αποκλεισμένη από τις υψηλού επιπέδου συναντήσεις μετά το πραξικόπημα του 2021, η Μανίλα κατέστησε σαφές πως μέχρι χθες δεν είχε σημειωθεί καμία πρόοδος.

Αντίστοιχα, οι προσδοκίες για την οριστικοποίηση ενός δεσμευτικού «κώδικα συμπεριφοράς» στη Νότια Σινική Θάλασσα μεταξύ της ASEAN και της Κίνας εντός του έτους έχουν εξανεμιστεί. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) διπλωμάτης της περιοχής που μετέχει στις προετοιμασίες, δεν αναμένεται καμία συμφωνία στη Μανίλα, την ώρα που το Πεκίνο συνεχίζει να διεκδικεί το μεγαλύτερο τμήμα της θαλάσσιας ζώνης, παρά την αντίθετη απόφαση της διεθνούς δικαιοσύνης και τα επεισόδια μεταξύ κινεζικών και φιλιππινέζικων ακτοφυλακών πολλαπλασιάζονται.