Διχασμένη η Κύπρος και στην αντιμετώπιηση του αφθώδους πυρετού με την ΕΕ να χρηματοδοτεί τα εμβόλια της τουρκοκυπριακής πλευράς

Την ώρα που η διεθνής κοινότητα και η ελληνική κυβέρνηση εστιάζουν την προσοχή τους στην άμυνα της Κύπρου, λόγω του πολέμου στο Ιράν, την ίδια ώρα το διαιρεμένο νησί δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με ενιαίο τρόπο τη ζωονόσο του αφθόδους πυρετού, που έχει πλήξει την κτηνοτροφία της. Το νησί ως γνωστό παραμένει διαιρεμένο εξαιτίας της τουρκικής εισβολής του 1974 και της συνεχιζόμενης κατοχής του βόρειου τμήματός του. Όμως ο ιός περνά από τη μία πλευρά στην άλλη, την ώρα που οι δύο πλευρές ακολουθούν διαφορετικές πολιτικές αντιμετώπισης.

Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η μόνη διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική αρχή στο νησί, υποχρεώνεται να εφαρμόζει αυστηρά ευρωπαϊκά πρωτόκολλα περιορισμού της νόσου. Μετά την επιβεβαίωση κρουσμάτων στις 20 Φεβρουαρίου 2026, η Λευκωσία έθεσε σε εφαρμογή περιορισμούς στις μετακινήσεις ζώων, ζώνες προστασίας και τα μέτρα που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την εκρίζωση της νόσου (κι εδώ τα μέτρα).

Αντίθετα, στην τουρκοκυπριακή πλευρά επιλέχθηκε διαφορετική προσέγγιση, με βασικό εργαλείο τον εμβολιασμό. Αυτή η διαφοροποίηση προκαλεί έντονη ανησυχία στον αγροτικό κόσμο της Κυπριακής Δημοκρατίας, επειδή δημιουργεί δύο παράλληλα συστήματα διαχείρισης της ίδιας επιδημίας μέσα σε ένα ενιαίο νησιωτικό οικοσύστημα. Με απλά λόγια, ο νότος καλείται να προχωρά σε επώδυνα μέτρα εκρίζωσης, ενώ ο βορράς ακολουθεί πιο ήπια τακτική, κάτι που πολλοί κτηνοτρόφοι θεωρούν ανεπαρκές για να κοπεί πλήρως η αλυσίδα μετάδοσης.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη από τη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από τη μία, οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι στην Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να τηρηθούν αυστηρά τα μέτρα εκρίζωσης. Από την άλλη, η ίδια η ΕΕ χρηματοδότησε και υποστήριξε την αντιμετώπιση της νόσου στην τουρκοκυπριακή κοινότητα. Στις 3 Φεβρουαρίου 2026 ανακοίνωσε την αποστολή 500.000 δόσεων εμβολίου από την ευρωπαϊκή τράπεζα αντιγόνων για χρήση στις περιοχές όπου η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. Αργότερα, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι είχε κινητοποιήσει πάνω από 1 εκατομμύριο δόσεις για ολόκληρο το νησί, μαζί με κτηνιατρικές ομάδες έκτακτης ανάγκης και τεχνική βοήθεια.

Η ΕΕ αναγνωρίζει μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά στην πράξη αναγκάζεται να στηρίζει και την υγειονομική άμυνα του βόρειου τμήματος, επειδή η ασθένεια δεν μπορεί να ελεγχθεί αν μείνει ακάλυπτη η μισή Κύπρος. Έτσι, το κυπριακό πρόβλημα επιστρέφει μέσα από μια ζωονόσο.

Οι συνέπειες δεν είναι μόνο πολιτικές αλλά και οικονομικές. Ο αφθώδης πυρετός απειλεί άμεσα την κτηνοτροφία και έμμεσα το χαλλούμι, το πιο εμβληματικό κυπριακό προϊόν. Το χαλλούμι κατοχυρώθηκε ως ΠΟΠ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2021, γεγονός που ενίσχυσε τη διεθνή του θέση και συνέδεσε ακόμη περισσότερο το προϊόν με την ταυτότητα της Κύπρου. Παράλληλα, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς πυλώνες της χώρας. Αν οι σφαγές ζώων πολλαπλασιαστούν και μειωθεί η παραγωγή γάλακτος, τότε το πλήγμα θα αγγίξει όχι μόνο τους κτηνοτρόφους αλλά και τη συνολική οικονομία.