ΕΕ: Μέτρα για τη στήριξη της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε τη Δευτέρα σε μια προκαταρκτική συμφωνία για τη σημαντική μείωση των εισαγωγών χάλυβα, σε μια προσπάθεια να προστατεύσει τη βιομηχανία χάλυβα της Ευρώπης από την παγκόσμια υπερπαραγωγή και τον εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό. Η συμφωνία προβλέπει σχεδόν υποδιπλασιασμό των αδασμολόγητων εισαγωγών και επιβολή δασμών 50% στις ποσότητες που υπερβαίνουν τα νέα όρια.

Σύμφωνα με τη συμφωνία μεταξύ εκπροσώπων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ, οι εισαγωγές χάλυβα χωρίς επιπλέον δασμούς θα περιοριστούν σε 18,3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ετησίως, δηλαδή κατά 47% λιγότερο σε σύγκριση με το 2024. Παράλληλα, οι δασμοί για τις εισαγωγές που ξεπερνούν τις ποσοστώσεις θα αυξηθούν από 25% σε 50%, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ επιδιώκει πιο αυστηρή εμπορική άμυνα.

Η ανάγκη για αυτά τα μέτρα συνδέεται άμεσα με τη δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή χαλυβουργία. Οι παραγωγοί χάλυβα στην ΕΕ λειτουργούν σήμερα περίπου στο 65% της παραγωγικής τους δυναμικότητας, επίπεδο που θεωρείται χαμηλό για έναν τόσο ενεργοβόρο και στρατηγικής σημασίας κλάδο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει, μέσω των νέων περιορισμών, να αυξήσει τη χρήση της παραγωγικής δυναμικότητας στο 80%, ώστε να ενισχυθεί η βιωσιμότητα των εργοστασίων και να συγκρατηθούν περαιτέρω απώλειες θέσεων εργασίας.

Η πίεση στον ευρωπαϊκό κλάδο έχει ενταθεί και από τις εμπορικές πολιτικές των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι δασμοί 50% που επιβλήθηκαν από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιβάρυναν περαιτέρω το διεθνές περιβάλλον, ωθώντας περισσότερες ποσότητες χάλυβα προς την ευρωπαϊκή αγορά. Αυτό αύξησε τις εισαγωγές και ενίσχυσε τις ανησυχίες για αθέμιτο ανταγωνισμό και πίεση στις τιμές.

Το 2024, οι βασικές χώρες προέλευσης εισαγόμενου χάλυβα στην ΕΕ ήταν η Τουρκία, η Νότια Κορέα, η Ινδονησία, η Κίνα, η Ινδία, η Ουκρανία και η Ταϊβάν. Η ΕΕ διατηρεί ήδη καθεστώς προστασίας για τον χάλυβα από την πρώτη θητεία Τραμπ, με ποσοστώσεις και δασμούς 25% στις εισαγωγές που υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια. Ωστόσο, σύμφωνα με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, αυτά τα μέτρα λήγουν υποχρεωτικά μετά από οκτώ χρόνια, δηλαδή στις 30 Ιουνίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία είχε προτείνει την αναθεώρηση των μέτρων τον Οκτώβριο, προειδοποιεί ότι ο ευρωπαϊκός τομέας χάλυβα έχει χάσει περίπου 100.000 θέσεις εργασίας από το 2008. Χωρίς παράταση και ενίσχυση των περιορισμών, εκτιμάται ότι η παραγωγή θα μειωθεί περαιτέρω, με σοβαρές συνέπειες για την απασχόληση, τις επενδύσεις και τη βιομηχανική αυτάρκεια της Ευρώπης.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της νέας συμφωνίας είναι ότι θα λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η χώρα όπου ο χάλυβας “τήχθηκε και χυτεύθηκε” αρχικά, προκειμένου να αποτρέπεται η καταστρατήγηση των κανόνων μέσω επανεξαγωγών ή μεταποίησης σε τρίτες χώρες. Επιπλέον, προβλέπονται τακτικές επανεξετάσεις των μέτρων ώστε να αξιολογείται η αποτελεσματικότητά τους και να γίνονται προσαρμογές όπου χρειάζεται.

Στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεσμεύθηκαν επίσης να προχωρήσουν σε σταδιακή αλλά ταχεία κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού χάλυβα, πιθανόν έως τον Σεπτέμβριο του 2028. Πέρυσι, περίπου 3,7 εκατομμύρια τόνοι ρωσικών πλακών χάλυβα εισήχθησαν στην ΕΕ, γεγονός που δείχνει ότι η πλήρης απεξάρτηση από τις ρωσικές προμήθειες παραμένει μια σύνθετη διαδικασία.

Για να τεθούν σε ισχύ τα νέα μέτρα, η συμφωνία θα πρέπει ακόμη να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Εφόσον εγκριθεί, αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία εμπορικής άμυνας της ΕΕ τα τελευταία χρόνια, σε μια περίοδο όπου η βιομηχανική πολιτική, η ενεργειακή κρίση και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός πιέζουν έντονα τη βαριά βιομηχανία της Ευρώπης.