Δημοτικά τέλη έως και έξι φορές υψηλότερα για τις βιοτεχνίες στην Αττική – Τι αποκαλύπτει μελέτη του ΒΕΑ

Σημαντικές ανισότητες και μεγάλες αποκλίσεις στα δημοτικά τέλη που καταβάλλουν οι βιοτεχνικές επιχειρήσεις της Αττικής αποκαλύπτει μελέτη που εκπονήθηκε από την Netrino Advisory για λογαριασμό του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ).

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η επιβάρυνση μιας βιοτεχνίας μπορεί να διαφέρει περισσότερο από έξι φορές ανάλογα με τον δήμο εγκατάστασής της, χωρίς οι διαφοροποιήσεις να συνοδεύονται πάντοτε από αντίστοιχη τεκμηρίωση του πραγματικού κόστους των υπηρεσιών.

Η μελέτη εξετάζει τους συντελεστές δημοτικών τελών καθαριότητας και φωτισμού για το 2026 σε 47 δήμους της Αττικής και 62 διαφορετικές μονάδες τιμολόγησης, αναδεικνύοντας ένα σύστημα με έντονες γεωγραφικές διαφοροποιήσεις.

Η εικόνα αυτή εντείνει τις πιέσεις στις μικρές και μεσαίες παραγωγικές επιχειρήσεις, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένο λειτουργικό κόστος, ενώ τα δημοτικά τέλη δεν συνδέονται πάντοτε με την πραγματική παραγωγή απορριμμάτων ή τη χρήση των ανταποδοτικών υπηρεσιών.

Από 1,74 έως 11 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο

Ιδιαίτερα μεγάλες είναι οι αποκλίσεις στους συντελεστές που εφαρμόζουν οι δήμοι. Στην κορυφή των χρεώσεων βρίσκεται ο Δήμος Ζωγράφου, όπου τα δημοτικά τέλη για τις βιοτεχνίες φτάνουν τα 11 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Ακολουθούν το Χαλάνδρι με 9,54 ευρώ, η Πεντέλη με 8,32 ευρώ, το Μαρούσι με 7,83 ευρώ και ο Άγιος Δημήτριος με 7,31 ευρώ.

Υψηλές χρεώσεις καταγράφονται επίσης στην Εκάλη με 6,84 ευρώ, στη Λυκόβρυση–Πεύκη με 6,67 ευρώ, στην Κηφισιά με 6,65 ευρώ και στην Αγία Παρασκευή με 6,13 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Στον αντίποδα, οι χαμηλότεροι συντελεστές εντοπίζονται στη Σαρωνίδα με 1,74 ευρώ, στον Ασπρόπυργο με 1,82 ευρώ, στην Ανάβυσσο με 1,84 ευρώ, στον Κουβαρά με 1,88 ευρώ και στον Ωρωπό με 2,58 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Η αναλογία μεταξύ της υψηλότερης και της χαμηλότερης καταγεγραμμένης χρέωσης διαμορφώνεται σε περίπου 6,3 προς 1.

Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, η Δυτική Αττική εμφανίζει τον χαμηλότερο μέσο συντελεστή, στα 3,36 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ ο Βόρειος Τομέας Αθηνών καταγράφει τον υψηλότερο, στα 6,35 ευρώ.

Μεγάλες διαφορές στην ετήσια επιβάρυνση των επιχειρήσεων

Η οικονομική διάσταση των αποκλίσεων αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα ποσά που προκύπτουν από την εφαρμογή των δημοτικών συντελεστών σε βιοτεχνικές εγκαταστάσεις διαφορετικής επιφάνειας.

Για μια μικρή βιοτεχνία 300 τετραγωνικών μέτρων, ο απλός υπολογισμός με συντελεστή 1,82 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο στον Ασπρόπυργο οδηγεί σε ετήσια επιβάρυνση 546 ευρώ. Για μια αντίστοιχη εγκατάσταση στον Ζωγράφου, με συντελεστή 11 ευρώ, το ποσό ανέρχεται σε 3.300 ευρώ.

Για μια βιοτεχνία 1.000 τετραγωνικών μέτρων, η αντίστοιχη επιβάρυνση διαμορφώνεται σε 1.820 ευρώ στον Ασπρόπυργο και 9.540 ευρώ στο Χαλάνδρι, όπου ο αναφερόμενος συντελεστής είναι 9,54 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Στην περίπτωση εγκατάστασης 3.000 τετραγωνικών μέτρων, η εφαρμογή συντελεστή 1,74 ευρώ οδηγεί σε 5.220 ευρώ ετησίως, ενώ με συντελεστή 9,54 ευρώ το ποσό ανέρχεται σε 28.620 ευρώ.

Τα παραπάνω αποτελούν ενδεικτικούς υπολογισμούς με απλό πολλαπλασιασμό των τετραγωνικών μέτρων επί τους αναφερόμενους συντελεστές. Η ανακοίνωση του ΒΕΑ παραθέτει σε ορισμένες περιπτώσεις διαφορετικά ποσά ετήσιας επιβάρυνσης, χωρίς να αποσαφηνίζεται εάν έχουν εφαρμοστεί ειδικές κλίμακες ή άλλοι παράγοντες τιμολόγησης.

Πέρα από τις διαφορές μεταξύ των δήμων, η μελέτη διαπιστώνει ότι οι συντελεστές των δημοτικών τελών για τις βιοτεχνίες είναι κατά μέσο όρο 224% υψηλότεροι από εκείνους των κατοικιών. Η διαφορά φτάνει το 327% στον Βόρειο Τομέα Αθηνών, το 253% στον Νότιο Τομέα και το 234% στον Κεντρικό Τομέα.

Δαμίγος: «Η βιοτεχνία δεν μπορεί να πληρώνει δυσανάλογα τέλη»

Την ανάγκη αλλαγής του συστήματος υπολογισμού των δημοτικών τελών επισημαίνει ο πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας, Κωνσταντίνος Δαμίγος, υπογραμμίζοντας ότι οι υφιστάμενες χρεώσεις δημιουργούν άνισες συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων.

«Η μελέτη αναδεικνύει τις μεγάλες ανισότητες στα δημοτικά τέλη, που επιβαρύνουν δυσανάλογα τις βιοτεχνικές επιχειρήσεις και δημιουργούν άνισες συνθήκες ανταγωνισμού. Δεν είναι δυνατόν επιχειρήσεις με αντίστοιχη δραστηριότητα να καλούνται να καταβάλλουν τόσο διαφορετικά ποσά, χωρίς σαφή σύνδεση με το πραγματικό κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Η βιοτεχνία δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση, αλλά δίκαιους κανόνες και διαφάνεια. Το ΒΕΑ καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για τη δημιουργία ειδικής κατηγορίας παραγωγικής βιοτεχνίας, τη θέσπιση ορίων στις χρεώσεις και στις αυξήσεις, καθώς και τη σταδιακή εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω Όσο Πετάω».

Καλούμε την Πολιτεία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε ουσιαστικό διάλογο, με στόχο ένα σύγχρονο και πραγματικά ανταποδοτικό σύστημα δημοτικών τελών, που θα διασφαλίζει τη βιωσιμότητα των δημοτικών υπηρεσιών, χωρίς να επιβαρύνει υπέρμετρα την παραγωγική οικονομία. Η στήριξη της βιοτεχνίας, σημαίνει στήριξη της απασχόλησης, της τοπικής οικονομίας και της ανάπτυξης», τονίζει ο Κωνσταντίνος Δαμίγος.

Ειδική κατηγορία για τις βιοτεχνίες και πλαφόν στις αυξήσεις

Με βάση τα ευρήματα της μελέτης, το ΒΕΑ καταθέτει ολοκληρωμένη πρόταση για την αναμόρφωση των δημοτικών τελών, με παρεμβάσεις σε τέσσερις βασικούς άξονες.

Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η δημιουργία αυτοτελούς κατηγορίας «παραγωγικής βιοτεχνίας», ώστε οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις να μην αντιμετωπίζονται με τους ίδιους όρους που ισχύουν για το εμπόριο, τις τράπεζες, τα σούπερ μάρκετ και άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες.

Το Επιμελητήριο προτείνει ενιαία εθνικά κριτήρια ταξινόμησης, με βάση τους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ), την πραγματική χρήση των εγκαταστάσεων, τη φύση της παραγωγικής διαδικασίας και την ποσότητα των αποβλήτων.

Παράλληλα, ζητά τη θέσπιση ανώτατων και κατώτατων ορίων στους συντελεστές ανά επαγγελματική κατηγορία, καθώς και πλαφόν στις ετήσιες αυξήσεις. Για τυχόν υπέρβαση του ορίου θα πρέπει να προβλέπεται ειδική τεκμηρίωση, ενώ οι μεγάλες αυξήσεις προτείνεται να εφαρμόζονται σταδιακά.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην εφαρμογή φθίνοντος συντελεστή για μεγάλες εγκαταστάσεις και μειωμένων χρεώσεων για αποθήκες ή χώρους περιορισμένης χρήσης, καθώς η συνολική επιφάνεια δεν αντικατοπτρίζει πάντοτε το πραγματικό κόστος των δημοτικών υπηρεσιών.

Το ΒΕΑ ζητά επίσης υποχρεωτική κοστολογική τεκμηρίωση των τελών, δημοσιοποίηση των σχετικών εσόδων και δαπανών και απαγόρευση αξιοποίησης των ανταποδοτικών τελών για άσχετες δημοτικές ανάγκες.

«Πληρώνω Όσο Πετάω»: Μειωμένα τέλη για όσους περιορίζουν τα απόβλητα

Ο δεύτερος άξονας των προτάσεων αφορά τη σταδιακή εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω Όσο Πετάω», με στόχο τα δημοτικά τέλη να συνδέονται με την πραγματική ποσότητα απορριμμάτων που παράγει κάθε επιχείρηση.

Το προτεινόμενο μοντέλο προβλέπει συνδυασμό πάγιου και μεταβλητού τέλους, με τη μεταβλητή χρέωση να καθορίζεται από τον όγκο, το βάρος ή τη συχνότητα αποκομιδής των αποβλήτων.

Με αυτόν τον τρόπο, μια βιοτεχνία που περιορίζει τα σύμμεικτα απορρίμματά της, εφαρμόζει ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποιεί υλικά θα μπορεί να επωφελείται από χαμηλότερες χρεώσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, το ΒΕΑ εισηγείται μηχανισμό οικονομικών κινήτρων και αντικινήτρων, γνωστό ως bonus-malus, καθώς και χρηματοδότηση πιλοτικών προγραμμάτων σε βιοτεχνικές περιοχές μέσω του Πράσινου Ταμείου ή ευρωπαϊκών πόρων.

Παράλληλα, ζητά την ενεργοποίηση των νομοθετικών προβλέψεων για την εφαρμογή του συστήματος σε δήμους άνω των 100.000 κατοίκων και την έκδοση των αναγκαίων υπουργικών αποφάσεων.

Περισσότερη κρατική χρηματοδότηση για τους δήμους

Η τρίτη δέσμη παρεμβάσεων αφορά τη χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε οι δήμοι να μπορούν να καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες τους χωρίς να μεταφέρουν δυσανάλογα οικονομικά βάρη στις επιχειρήσεις.

Το ΒΕΑ προτείνει αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), με κατανομή βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, όπως ο πληθυσμός, οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες και οι ανάγκες κάθε δήμου.

Παράλληλα, εισηγείται τη δημιουργία Ταμείου «Πράσινης Τοπικής Ανάπτυξης», το οποίο θα χρηματοδοτεί επενδύσεις στην ανακύκλωση, την κομποστοποίηση, τη μείωση των αποβλήτων και την εφαρμογή του νέου συστήματος χρέωσης.

Στις προτάσεις περιλαμβάνεται επίσης ειδική κρατική επιχορήγηση για τον απαραίτητο εξοπλισμό, όπως κάδους, συστήματα ζύγισης και ψηφιακές υποδομές, αλλά και η εξέταση της δυνατότητας απόδοσης στους δήμους μέρους των φορολογικών εσόδων που συνδέονται με την τοπική οικονομική δραστηριότητα.

Ψηφιακή πλατφόρμα και δικαίωμα ένστασης για τις επιχειρήσεις

Ο τέταρτος άξονας επικεντρώνεται στη διαφάνεια και τον έλεγχο των δημοτικών χρεώσεων.

Το Επιμελητήριο προτείνει τη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας, στην οποία θα καταγράφονται οι συντελεστές δημοτικών τελών ανά δήμο και επαγγελματική κατηγορία, οι αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων και οι αυξήσεις που επιβάλλονται.

Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να συγκρίνουν τις χρεώσεις, να υποβάλλουν λογαριασμούς και δικαιολογητικά και να καταγράφουν περιπτώσεις αδικαιολόγητων επιβαρύνσεων.

Επιπλέον, προτείνεται ενιαία ηλεκτρονική διαδικασία ενστάσεων, δυνατότητα διόρθωσης λανθασμένης κατηγοριοποίησης και επιστροφής ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως.

Το ΒΕΑ ζητά επίσης ανεξάρτητους ελέγχους για την ανταποδοτικότητα των τελών και τη νομιμότητα των αυξήσεων, καθώς και τη σύσταση μόνιμης Επιτροπής Δήμων–Επιμελητηρίων, υπό την αιγίδα της ΚΕΔΕ και της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος.

Υπόμνημα προς το υπουργείο Εσωτερικών και πιλοτική εφαρμογή στην Αττική

Στα επόμενα βήματα του ΒΕΑ περιλαμβάνεται η σύνταξη ολοκληρωμένου υπομνήματος προς το υπουργείο Εσωτερικών, την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας και άλλους αρμόδιους φορείς, με συγκεκριμένες προτάσεις θεσμικών αλλαγών και τεκμηρίωση των σημερινών ανισοτήτων.

Παράλληλα, το Επιμελητήριο προτείνει την ανάδειξη των ευρημάτων μέσα από ημερίδες, ανοικτές συζητήσεις και συναντήσεις εργασίας με εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης και επαγγελματικών φορέων.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην πιλοτική εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω Όσο Πετάω» σε συνεργασία με έναν ή περισσότερους δήμους της Αττικής, ώστε να αξιολογηθούν τα οικονομικά και περιβαλλοντικά αποτελέσματα πριν από μια ενδεχόμενη ευρύτερη εφαρμογή.

Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με το ΒΕΑ, είναι η διαμόρφωση ενός συστήματος δημοτικών τελών με αντικειμενικούς και διαφανείς κανόνες, που θα συνδέει τις χρεώσεις με το πραγματικό κόστος των υπηρεσιών, θα ενθαρρύνει την ανακύκλωση και θα περιορίζει τις ανισότητες μεταξύ επιχειρήσεων με αντίστοιχη παραγωγική δραστηριότητα.

Για το Επιμελητήριο, η μεταρρύθμιση αυτή δεν αφορά μόνο τη μείωση του λειτουργικού κόστους των βιοτεχνιών, αλλά και τη διασφάλιση δικαιότερων όρων ανταγωνισμού, τη στήριξη της απασχόλησης και την ενίσχυση της παραγωγικής οικονομίας.