Έκθεση ΙΝΕ ΓΣΕΕ: Ανάπτυξη με «πυλώνα» την κατανάλωση και χωρίς αντίκρισμα σε μισθούς και σύγκλιση με την ΕΕ

Η ελληνική οικονομία εμφανίζει εικόνα σταθεροποίησης, αλλά όχι ακόμη ουσιαστικού μετασχηματισμού, σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση 2026 του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την Ελληνική Οικονομία και την Απασχόληση.

Το πραγματικό ΑΕΠ συνέχισε να αυξάνεται το 2025 με ρυθμό υψηλότερο από αρκετές μεγάλες οικονομίες της ΕΕ, ωστόσο η χώρα παραμένει μακριά από τις πιο δυναμικές ευρωπαϊκές επιδόσεις και, κυρίως, από την πραγματική σύγκλιση.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, καθώς στην Ελλάδα ανέρχεται το 2025 σε 19.400 ευρώ, έναντι 34.110 ευρώ στην ΕΕ-27. Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης η χώρα βρίσκεται μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, από 66% το 2019, γεγονός που δείχνει ότι η πρόοδος παραμένει περιορισμένη.

Η έκθεση επισημαίνει ότι η ανάπτυξη εξακολουθεί να στηρίζεται υπέρμετρα στην κατανάλωση. Η κατανάλωση των νοικοκυριών αντιστοιχεί στο 67,8% του ΑΕΠ, έναντι 51,2% στην ΕΕ-27. Την ίδια ώρα, οι επενδύσεις αυξήθηκαν από 11% του ΑΕΠ το 2019 σε 16,9% το 2025, αλλά παραμένουν χαμηλότερες από το 21,3% της ΕΕ. Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η σύνθεσή τους: το μερίδιο των κατοικιών στις επενδύσεις αυξήθηκε στο 18,2%, ενώ οι επενδύσεις σε τεχνολογία, πληροφορική και επικοινωνίες υποχώρησαν στο 7,7%.

Αρνητικό σήμα εκπέμπει και το εξωτερικό ισοζύγιο. Οι καθαρές εξαγωγές επιδεινώθηκαν από -1,5% του ΑΕΠ το 2019 σε -4,5% το 2025, όταν στην ΕΕ παραμένουν θετικές. Η εισαγωγική εξάρτηση περιορίζει τον αναπτυξιακό πολλαπλασιαστή και αυξάνει την ευαλωτότητα της οικονομίας.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, η εικόνα είναι βελτιωμένη. Το δημόσιο χρέος μειώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025, από 154,2% το 2024 και 209,4% το 2020, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε περίπου στο 4,9% του ΑΕΠ. Ωστόσο, το ΙΝΕ ΓΣΕΕ υπογραμμίζει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα δεν αρκεί αν δεν συνοδευτεί από παραγωγικές επενδύσεις, τεχνολογική αναβάθμιση και ενίσχυση των μισθών.

Στην αγορά εργασίας, η ανάκαμψη είναι σαφής αλλά άνιση. Το ποσοστό απασχόλησης των ηλικιών 15-64 έφτασε στο 64,6%, από 56,5% το 2019, αλλά παραμένει κάτω από το 71% της ΕΕ. Η ανεργία μειώθηκε στο 8,9%, από 17,3% το 2019, όμως η μακροχρόνια ανεργία παραμένει εξαιρετικά υψηλή, καθώς το 55,8% των ανέργων είναι εκτός εργασίας για πάνω από δώδεκα μήνες, έναντι 31,5% στην ΕΕ.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με την έκθεση, είναι ότι η αύξηση της απασχόλησης δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης. Ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός αυξήθηκε μόλις κατά 0,3% την περίοδο 2019-2025, ενώ σε σχέση με το 2021 είναι χαμηλότερος κατά 1,3%. Σε κρίσιμους κλάδους, όπως η εκπαίδευση, η υγεία, το εμπόριο, η εστίαση και οι μεταφορές, οι πραγματικές αμοιβές παραμένουν πολύ κάτω από τα επίπεδα του 2009.

Παράλληλα, η Ελλάδα καταγράφει υψηλές ώρες εργασίας. Στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο οι μέσες εβδομαδιαίες ώρες φτάνουν τις 42,3, ενώ στη μεταποίηση τις 41,7. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι χαμηλές αμοιβές, αλλά και η εντατικοποίηση της εργασίας.

Στο κοινωνικό πεδίο, η έκθεση περιγράφει μια εύθραυστη ανάκαμψη. Ο κίνδυνος φτώχειας για τους νέους 18-24 ετών βρίσκεται στο 24,2%, ενώ για την ηλικιακή ομάδα 25-54 ετών στο 17,5%, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι το 34,9% των νοικοκυριών με εξαρτώμενα παιδιά έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές σε λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 9,1%.

Το συμπέρασμα της Έκθεσης είναι σαφές: η Ελλάδα χρειάζεται μετάβαση από ένα υπόδειγμα που στηρίζεται στην κατανάλωση, τις εισαγωγές, τις κατασκευές και τη δημοσιονομική προσαρμογή, σε ένα υπόδειγμα ποιοτικών παραγωγικών επενδύσεων, βιομηχανικής και τεχνολογικής αναβάθμισης, αύξησης της παραγωγικότητας και ενίσχυσης της εργασίας. Χωρίς αυτή τη στροφή, η μεγέθυνση θα παραμείνει στατιστική επίδοση και δεν θα μετατραπεί σε πραγματική σύγκλιση, κοινωνική ευημερία και ανθεκτική αναπτυξιακή προοπτική.