Ενώσεις καταναλωτών κατά ENGIE, EniPlenitude, Shell, and TotalEnergies για παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς

Στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών αρχών ζητούν να μπουν οι πρακτικές προβολής μεγάλων ενεργειακών εταιρειών οι ευρωπαϊκές ενώσεις καταναλωτών. Η BEUC, μαζί με 12 οργανώσεις από 11 χώρες, κατέθεσε καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στις αρμόδιες αρχές προστασίας καταναλωτή κατά των ENGIE, Eni Plenitude, Shell και TotalEnergies, κατηγορώντας τις για παραπλανητικούς «πράσινους» ισχυρισμούς.

Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν και ελληνικές οργανώσεις, η ΕΚΠΟΙΖΩ και το ΚΕΠΚΑ, στοιχείο που δίνει άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον στην υπόθεση. Η καταγγελία δεν αποτελεί από μόνη της διαπίστωση παράβασης, αλλά ζητά από τις αρχές να ερευνήσουν αν η εμπορική επικοινωνία των εταιρειών παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.

Σύμφωνα με τη BEUC, οι επίμαχοι ισχυρισμοί αφορούν κυρίως τρεις κατηγορίες: γενικές διατυπώσεις περί «πράσινης» ή «βιώσιμης» ενέργειας, υποσχέσεις για μελλοντική κλιματική ουδετερότητα ενώ συνεχίζονται επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα, καθώς και συγκριτικούς ισχυρισμούς που παρουσιάζουν το φυσικό αέριο ως πιο φιλική περιβαλλοντική επιλογή χωρίς να αποτυπώνουν πλήρως τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και τις διαρροές μεθανίου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στους ισχυρισμούς περί αντιστάθμισης εκπομπών. Οι καταναλωτικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι προϊόντα φυσικού αερίου δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως «κλιματικά ουδέτερα» ή περιβαλλοντικά εξισορροπημένα απλώς επειδή η εταιρεία χρηματοδοτεί έργα, όπως δενδροφυτεύσεις ή άλλα προγράμματα αντιστάθμισης, σε άλλο σημείο της αλυσίδας.

Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό κύμα αυστηρότερου ελέγχου του greenwashing. Η Οδηγία για την Ενδυνάμωση των Καταναλωτών στην Πράσινη Μετάβαση ενισχύει τους κανόνες απέναντι σε αόριστους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, ενώ η υφιστάμενη Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές απαγορεύει παραπλανητικές πληροφορίες ή την απόκρυψη ουσιωδών στοιχείων από τον καταναλωτή.

Στο συνοδευτικό report της BEUC καταγράφονται επίσης παραδείγματα από εθνικές αγορές, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, όπου εντοπίζονται όροι και εμπορικές περιγραφές που συνδέουν προϊόντα φυσικού αερίου με οικολογικό ή περιβαλλοντικά φιλικό προφίλ. Το γεγονός αυτό, κατά τις ενώσεις καταναλωτών, δείχνει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες εταιρείες, αλλά αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο ο ενεργειακός κλάδος αξιοποιεί το «πράσινο» μάρκετινγκ.

Οι οργανώσεις ζητούν από τις αρχές να υποχρεώσουν τις εταιρείες να σταματήσουν τους παραπλανητικούς ισχυρισμούς, να επιβάλουν κυρώσεις εφόσον συνεχιστούν οι πρακτικές και να εξεταστεί αποζημίωση καταναλωτών που πλήρωσαν ακριβότερα προϊόντα ή συμβόλαια επειδή παρουσιάστηκαν ως «πράσινα».

Το διακύβευμα, όπως υποστηρίζει η BEUC, δεν είναι μόνο επικοινωνιακό. Όταν οι καταναλωτές πιστεύουν ότι επιλέγουν καθαρότερη ενέργεια ενώ στην πραγματικότητα παραμένουν δεμένοι σε προϊόντα ορυκτών καυσίμων, καθυστερεί η στροφή σε λύσεις όπως οι αντλίες θερμότητας, η ηλιακή ενέργεια και άλλες τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών. Παράλληλα, δημιουργείται αθέμιτος ανταγωνισμός εις βάρος εταιρειών που επενδύουν ουσιαστικά στη βιωσιμότητα.

Η τελική κρίση ανήκει πλέον στις ευρωπαϊκές και εθνικές αρχές. Ωστόσο, η καταγγελία ανοίγει ένα κρίσιμο μέτωπο: ποια όρια πρέπει να μπαίνουν στις «πράσινες» υποσχέσεις των εταιρειών ενέργειας, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά την ενεργειακή αστάθεια και αναζητούν πραγματικά καθαρές επιλογές.