ESM: Ισχυρότερα θεμέλια, αλλά νέες προκλήσεις για το ελληνικό χρέος

Η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από τα χρόνια της κρίσης, με τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας και τη διαχείριση του δημόσιου χρέους να παρουσιάζουν σαφή βελτίωση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε πρόσφατη ανάλυσή του ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), η χώρα εισέρχεται πλέον σε μια πιο απαιτητική φάση, όπου οι διεθνείς συνθήκες και οι νέες τάσεις στις αγορές ομολόγων δημιουργούν διαφορετικού τύπου προκλήσεις.

Σύμφωνα με τον ESM, η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά την αξιοπιστία της στις διεθνείς αγορές. Η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα, οι συνεχείς αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης και η αποκλιμάκωση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων αποτελούν ενδείξεις της αλλαγής κλίματος.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη βελτίωση έχουν παίξει τα πρωτογενή πλεονάσματα και η δημοσιονομική πειθαρχία, η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, η βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και των εσόδων του Δημοσίου και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.

Ο ESM σημειώνει ότι τα θετικά αυτά στοιχεία έχουν μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού και σε αυξημένη συμμετοχή της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου.

Η «ιδιαιτερότητα» του ελληνικού χρέους
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, σύμφωνα με την ανάλυση, παραμένει η ιδιαίτερη δομή του δημόσιου χρέους. Μεγάλο μέρος του βρίσκεται στα χέρια επίσημων πιστωτών (ESM, EFSF και άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα), με πολύ μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής, σχετικά χαμηλά και σταθερά επιτόκια, ευνοϊκούς όρους εξυπηρέτησης.

Αυτό λειτουργεί ως σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι σε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις επιτοκίων και στις διακυμάνσεις των αγορών, καθιστώντας το ελληνικό χρέος λιγότερο ευάλωτο σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωζώνης που βασίζονται περισσότερο σε αγορές με κυμαινόμενα επιτόκια.

Πιο δύσκολο το διεθνές περιβάλλον

Παρά τη θετική εικόνα, ο ESM προειδοποιεί ότι το εξωτερικό περιβάλλον έχει αλλάξει ριζικά. Η περίοδος των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων έχει λήξει, με τις κεντρικές τράπεζες να εφαρμόζουν πολιτικές νομισματικής σύσφιξης για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού. Αυτό συνεπάγεται αυξημένο κόστος νέου δανεισμού, μεγαλύτερη ευαισθησία των αγορών στις εξελίξεις και περιορισμό της ρευστότητας, καθώς οι κεντρικές τράπεζες μειώνουν τους ισολογισμούς τους (quantitative tightening).

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ESM επισημαίνει ότι η αυξημένη έκδοση χρέους στο μέλλον ενδέχεται να επηρεάσει τις αποδόσεις, καθώς μειώνεται το λεγόμενο «convenience yield», το πλεονέκτημα δηλαδή που απολαμβάνουν οι εκδότες κρατικού χρέους όταν τα ομόλογά τους θεωρούνται ιδιαίτερα ελκυστικά και σπάνια στην αγορά.

Ανάγκη για στρατηγική και συνέχιση μεταρρυθμίσεων

Το βασικό μήνυμα του ESM είναι ότι η πρόοδος δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Αντίθετα, η νέα φάση απαιτεί διατήρηση της δημοσιονομικής σύνεσης, σταθερή πρόσβαση στις αγορές με προσεκτικό σχεδιασμό εκδόσεων, συνέχιση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα και προστασία της επενδυτικής εμπιστοσύνης σε ένα πιο ασταθές γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.

Όπως υπογραμμίζει ο ESM, τα θεμέλια της ελληνικής οικονομίας είναι σαφώς ισχυρότερα σε σχέση με την περίοδο της κρίσης. Ωστόσο, οι προκλήσεις πλέον δεν προέρχονται τόσο από εσωτερικές ανισορροπίες, όσο από ένα πιο απαιτητικό διεθνές πλαίσιο, στο οποίο η στρατηγική διαχείριση του χρέους και η συνέχιση της μεταρρυθμιστικής πορείας θα κρίνουν τη διατηρησιμότητα της θετικής πορείας.