ΕΤΕ: Επενδύσεις και κατανάλωση κράτησαν την ανάπτυξη κοντά στο 2% το β΄τρίμηνο

Ισχυρές αντοχές απέναντι στην κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, την άνοδο του ενεργειακού κόστους και την επιτάχυνση του πληθωρισμού επέδειξε η ελληνική οικονομία στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση να λειτουργούν ως βασικά αναχώματα στις εξωτερικές πιέσεις.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, το ΑΕΠ σε σταθερές τιμές αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση στο β’ τρίμηνο, διατηρώντας την ελληνική οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης κοντά στο 2%. Μάλιστα, η Ελλάδα υπεραπέδωσε για 20ό συνεχόμενο τρίμηνο έναντι του μέσου όρου της ευρωζώνης, όπου η ανάπτυξη διαμορφώθηκε στο 1,2%. Σε τριμηνιαία βάση, η οικονομική δραστηριότητα επιταχύνθηκε οριακά στο 0,3%, από 0,2% στο πρώτο τρίμηνο.

Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς καταγράφηκε σε ένα περιβάλλον αυξημένων πιέσεων από την κρίση στη Μέση Ανατολή. Η γεωπολιτική ένταση προκάλεσε νέες δυσλειτουργίες στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, ώθησε υψηλότερα τις τιμές της ενέργειας και επιτάχυνε τον πληθωρισμό από τον Μάρτιο, με τις πιέσεις να κορυφώνονται κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου.

Οι επενδύσεις βασικός κινητήρας

Κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής είχαν οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, οι οποίες παρέμειναν ο βασικός πυλώνας ανάπτυξης στο πρώτο εξάμηνο του έτους. Η συμβολή τους στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ ανήλθε σε 1,6 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου ενισχύθηκε κατά 6,1% σε ετήσια βάση και κατά 2,2% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Ο λόγος των επενδύσεων προς το ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 18,7%, πλησιάζοντας υψηλό 16 ετών και επιβεβαιώνοντας, σύμφωνα με την ΕΤΕ, ότι η επενδυτική δραστηριότητα εξακολουθεί να αποτελεί το ισχυρότερο σκέλος της εγχώριας ζήτησης.

Η άνοδος είχε παράλληλα ευρεία βάση. Οι επενδύσεις στις κατασκευές αυξήθηκαν κατά 12,6% σε ετήσια βάση, εκείνες σε εξοπλισμό Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών κατά 7,3%, ενώ ο μηχανολογικός εξοπλισμός κατέγραψε αύξηση 2,2%.

Η Εθνική Τράπεζα αποδίδει τη διατήρηση της ισχυρής επενδυτικής δυναμικής στον μεγάλο αριθμό και την κλίμακα των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, στις ευνοϊκές χρηματοδοτικές συνθήκες και στην επιτάχυνση των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι παράγοντες αυτοί, σύμφωνα με την ανάλυση, δημιουργούν προϋποθέσεις συνέχισης της ανοδικής τάσης τόσο στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 όσο και το επόμενο έτος.

Θετική έκπληξη από την ιδιωτική κατανάλωση

Ιδιαίτερα θετική χαρακτηρίζεται και η επίδοση της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία επιταχύνθηκε στο 1,7% σε ετήσια βάση, από μόλις 0,2% το πρώτο τρίμηνο.

Η εξέλιξη ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες, καθώς συνέπεσε με σημαντική ενίσχυση του πληθωρισμού. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 5% σε ετήσια βάση στο β’ τρίμηνο, έναντι 3% στο πρώτο, ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη είχε υποχωρήσει σε χαμηλό τετραετίας. Οι ενδείξεις αυτές αρχικά παρέπεμπαν σε περαιτέρω εξασθένηση των δαπανών των νοικοκυριών, μετά την ήδη υποτονική εικόνα του πρώτου τριμήνου.

Η ανθεκτικότητα της κατανάλωσης αποδίδεται από την ΕΤΕ σε τρεις κυρίως παράγοντες: στη συνεχιζόμενη, έστω και ήπια, αύξηση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, στη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας μετά το αδύναμο δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου και στην ενίσχυση της τραπεζικής χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, το συνολικό πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά περίπου 0,5% στο πρώτο εξάμηνο, παρά τον υψηλό πληθωρισμό, ενώ η καθαρή ροή τραπεζικής χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά αυξήθηκε στα 300 εκατ. ευρώ στο δεύτερο τρίμηνο από 100 εκατ. ευρώ στο πρώτο.

Αρνητική συμβολή από τις καθαρές εξαγωγές

Στον αντίποδα, ο εξωτερικός τομέας περιόρισε την αναπτυξιακή επίδοση. Παρά την αύξηση κατά 6,6% των εξαγωγών αγαθών, οι καθαρές εξαγωγές αφαίρεσαν 0,8 ποσοστιαίες μονάδες από την ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ.

Η εξέλιξη συνδέεται τόσο με την επιτάχυνση των συνολικών εισαγωγών κατά 3,7% όσο και με την κάμψη των εξαγωγών υπηρεσιών, με αποτέλεσμα οι συνολικές εξαγωγές να αυξηθούν κατά 2,2%.

Οι εξαγωγές υπηρεσιών μειώθηκαν κατά 1,7% σε πραγματικούς όρους, αντανακλώντας κυρίως τις πιέσεις στις θαλάσσιες μεταφορές λόγω της αύξησης του κόστους ναύλων και καυσίμων και των προβλημάτων σε βασικές θαλάσσιες εμπορικές οδούς.

Παράλληλα, οι τουριστικές εισπράξεις παρουσίασαν αισθητή επιβράδυνση τον Ιούνιο, αυξανόμενες κατά 1,2% σε ετήσια βάση, έναντι 25,8% στο διάστημα Ιανουαρίου-Μαΐου. Σε επίπεδο δεύτερου τριμήνου οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 5,7% σε τρέχουσες τιμές, αλλά μόλις κατά 0,7% σε αποπληθωρισμένους όρους.

Πρόσθετη ώθηση στο δεύτερο εξάμηνο

Για το δεύτερο μισό του 2026, η Εθνική Τράπεζα διακρίνει πρόσθετους παράγοντες στήριξης της οικονομίας. Οι δημοσιονομικές και χρηματοοικονομικές συνθήκες αναμένεται να γίνουν περισσότερο υποστηρικτικές, μέσω της επιτάχυνσης του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Πρόσθετη ώθηση αναμένεται και από την εφαρμογή νέων δημοσιονομικών μέτρων που εισήχθησαν μέσα στο έτος και αντιστοιχούν σε περίπου 0,5% του ΑΕΠ, εξαιρουμένων των ενεργειακών επιδοτήσεων, αλλά και από την αναμενόμενη ενίσχυση των τραπεζικών εκταμιεύσεων στο δεύτερο εξάμηνο.

Οι διαθέσιμοι δείκτες για την περίοδο Ιουλίου-Αυγούστου παραμένουν επίσης συμβατοί με μια σταθερή αναπτυξιακή πορεία. Το υπόδειγμα GDP-Nowcasting της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της ΕΤΕ δείχνει αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,7% σε τριμηνιαία βάση στο τρίτο τρίμηνο, επίδοση που αντιστοιχεί σε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 2%.

Στο 1,9% η νέα πρόβλεψη για το 2026

Μετά την καλύτερη από την αναμενόμενη επίδοση του δεύτερου τριμήνου και τις ενδείξεις διατήρησης της δυναμικής κατά το τρίτο, η Εθνική Τράπεζα αναθεωρεί ανοδικά την εκτίμησή της για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας στο σύνολο του 2026.

Η νέα πρόβλεψη τοποθετεί τον ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ στο 1,9%, έναντι προηγούμενης εκτίμησης για 1,7%. Το βασικό σενάριο, ωστόσο, στηρίζεται στην υπόθεση ότι η νέα έξαρση της ενεργειακής αβεβαιότητας, η οποία εντάθηκε από τα τέλη Αυγούστου, θα υποχωρήσει σχετικά γρήγορα και ότι θα αποφευχθούν σοβαρές δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις.

Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η ΕΤΕ εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να διατηρήσει ρυθμούς ανάπτυξης κοντά στο 2% και στο σύνολο του έτους, με τον επενδυτικό κύκλο και την ανθεκτικότητα της εγχώριας κατανάλωσης να παραμένουν τα δύο βασικά στηρίγματα απέναντι σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.