Η ΑΙ «στριμώχνει» το φορολογικό σύστημα – Τα κενά που βλέπει ειδικός του Yale

Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση όχι μόνο για το μέλλον της εργασίας, αλλά και για το ποιος θα καρπωθεί τον πλούτο που μπορεί να δημιουργήσει η νέα τεχνολογία  και πώς ένα μέρος αυτού του πλούτου θα επιστρέψει στην κοινωνία μέσω της φορολογίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη Μάρθα Γκίμπελ, εκτελεστική διευθύντρια και συνιδρύτρια του Budget Lab στο Yale, το πρώτο πρόβλημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι πιο θεμελιώδες, καθώς ο σημερινός φορολογικός κώδικας δεν σχεδιάστηκε για μια οικονομία στην οποία η AI μπορεί να μεταβάλει δραστικά τη σχέση μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου.

Όπως μεταδίδει το Bloomberg, εν μέσω προτάσεων για αναδιανομή του δυνητικά τεράστιου πλούτου που θα μπορούσε να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη, η Γκίμπελ υποστηρίζει ότι προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η διόρθωση των κενών και των στρεβλώσεων του υφιστάμενου συστήματος.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν η AI οδηγήσει σε μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος της οικονομίας να προέρχεται από το κεφάλαιο και μικρότερο από την εργασία. Προγενέστερη ανάλυση του Budget Lab έχει επισημάνει ότι μια τέτοια μετατόπιση θα μπορούσε να επηρεάσει τα δημόσια έσοδα, καθώς το κεφάλαιο φορολογείται γενικά ελαφρύτερα από την εργασία.

Πρώτα τα υφιστάμενα κενά, μετά οι νέοι φόροι

Η παρέμβαση της Γκίμπελ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία κερδίζει έδαφος η συζήτηση για νέες μορφές φορολόγησης της οικονομίας της AI. Στο τραπέζι έχουν βρεθεί ιδέες που αφορούν από την ισχυρότερη φορολόγηση του κεφαλαίου μέχρι περισσότερο αντισυμβατικές προσεγγίσεις για τη φορολόγηση της δραστηριότητας που δημιουργείται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Η λογική της Γκίμπελ, ωστόσο, είναι ότι η δημιουργία ενός εντελώς νέου φορολογικού μηχανισμού δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην το πρώτο βήμα. Εάν το υφιστάμενο σύστημα διαθέτει ήδη παραθυράκια, εξαιρέσεις και διαφορετική μεταχείριση των πηγών εισοδήματος, η έκρηξη της AI θα μπορούσε να μεγεθύνει αυτές τις αδυναμίες.

Το θέμα συνδέεται άμεσα με το ποιος θα επωφεληθεί από την αναμενόμενη άνοδο της παραγωγικότητας. Εάν τα οφέλη συγκεντρωθούν κυρίως στους ιδιοκτήτες τεχνολογίας και κεφαλαίου, ενώ παράλληλα περιοριστεί η συμμετοχή της εργασίας στο συνολικό εισόδημα, το σημερινό φορολογικό μοντέλο μπορεί να αποδειχθεί λιγότερο αποτελεσματικό τόσο στην άντληση εσόδων όσο και στην αναδιανομή τους.

Το Budget Lab, ένα μη κομματικό ερευνητικό κέντρο του Yale που εξετάζει μεταξύ άλλων τις δημοσιονομικές και διανεμητικές επιπτώσεις των οικονομικών πολιτικών, έχει ήδη εντάξει την AI στις αναλύσεις του για τις μακροπρόθεσμες προκλήσεις της αμερικανικής οικονομίας.

Το μεγάλο ερώτημα για εργασία και δημόσια έσοδα

Η συζήτηση έχει και μία δεύτερη διάσταση: κανείς δεν γνωρίζει ακόμη πόσο γρήγορα ή πόσο βαθιά θα μετασχηματίσει η AI την αγορά εργασίας.

Έρευνα του Budget Lab έχει διαπιστώσει ότι, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις μιας ευρείας ανατροπής της αμερικανικής αγοράς εργασίας εξαιτίας της γενετικής AI. Οι ερευνητές τονίζουν παράλληλα ότι οι μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές ιστορικά χρειάζονται χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες για να αποτυπωθούν πλήρως στην οικονομία.

Αυτό ακριβώς καθιστά δύσκολη τη χάραξη φορολογικής πολιτικής. Οι κυβερνήσεις καλούνται να προετοιμαστούν για ενδεχόμενες μεγάλες αλλαγές χωρίς να γνωρίζουν ακόμη ούτε την έκτασή τους ούτε την ταχύτητα με την οποία θα πραγματοποιηθούν.

Για την Γκίμπελ, η απάντηση βρίσκεται σε πολιτικές που έχουν οικονομικό νόημα ανεξάρτητα από το ποιο σενάριο για την AI τελικά θα επικρατήσει: ένα απλούστερο και αποτελεσματικότερο φορολογικό σύστημα, ικανό να περιορίζει τα κενά και να προσαρμόζεται σε μια οικονομία όπου τα όρια μεταξύ ανθρώπινης εργασίας, αυτοματοποίησης και κεφαλαίου γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα.

Η τεχνητή νοημοσύνη, με άλλα λόγια, μπορεί να δημιουργήσει πρωτοφανή πλούτο. Το κρίσιμο δημοσιονομικό ερώτημα είναι εάν τα φορολογικά συστήματα που σχεδιάστηκαν για την οικονομία του χθες θα μπορούν να τον εντοπίσουν και να τον φορολογήσουν στην οικονομία του αύριο.