Η Λαγκάρντ ανοίγει τον δρόμο για το ψηφιακό ευρώ και τη νέα ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική κυριαρχία

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία να αναδιαμορφώσει το χρηματοπιστωτικό της σύστημα και να ενισχύσει την οικονομική της κυριαρχία, υποστήριξε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, ανοίγοντας τις εργασίες του συνεδρίου της ΕΚΤ με θέμα «Money in transition: digitalisation and innovation in payments» στη Φρανκφούρτη.

Σε μια ομιλία με έντονες ιστορικές αναφορές, η Λαγκάρντ συνέκρινε τη σημερινή μετάβαση προς την ψηφιακή οικονομία με τις εμπορικές εκθέσεις της Καμπανίας τον Μεσαίωνα, όπου οι ευρωπαϊκές πόλεις-κράτη διακανονίζαν τις συναλλαγές τους μέσω εγγράφων και όχι με τη μεταφορά πολύτιμων μετάλλων. Όπως τότε, έτσι και σήμερα, η Ευρώπη καλείται να δημιουργήσει ένα ενιαίο και αποτελεσματικό σύστημα διακανονισμών που θα αποτρέψει τον κατακερματισμό και θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.

Τοκενικοποίηση και ενιαία αγορά κεφαλαίων

Η πρόεδρος της ΕΚΤ στάθηκε ιδιαίτερα στις δυνατότητες που δημιουργεί η τοκενικοποίηση (tokenisation) των χρηματοπιστωτικών αγορών. Όπως τόνισε, το σημερινό ευρωπαϊκό σύστημα παραμένει κατακερματισμένο, με δεκάδες διαφορετικούς φορείς καταγραφής και εκκαθάρισης συναλλαγών, γεγονός που αυξάνει το κόστος και περιορίζει τη διασυνοριακή επενδυτική δραστηριότητα.

Η μετάβαση σε κοινά ψηφιακά καθολικά (shared ledgers), όπου η μεταβίβαση τίτλων και χρημάτων πραγματοποιείται ταυτόχρονα, μπορεί να δημιουργήσει μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά κεφαλαίων. Ωστόσο, η Λαγκάρντ ξεκαθάρισε ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Καθοριστικός παράγοντας είναι η ύπαρξη χρήματος κεντρικής τράπεζας ως μέσου διακανονισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί η εμπιστοσύνη και η σταθερότητα του συστήματος.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ προωθεί το έργο Pontes για τον διακανονισμό τοκενικοποιημένων συναλλαγών σε χρήμα κεντρικής τράπεζας, ενώ μέσω του έργου Appia επιχειρεί να διαμορφώσει τα τεχνικά πρότυπα μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.

Ψηφιακό ευρώ ως απάντηση στην εξάρτηση από ξένα δίκτυα

Κεντρική θέση στην ομιλία κατείχε το ψηφιακό ευρώ, το οποίο η πρόεδρος της ΕΚΤ παρουσίασε όχι μόνο ως συνέχεια του φυσικού χρήματος στην ψηφιακή εποχή, αλλά και ως εργαλείο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αυτονομίας.

Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι σήμερα η πλειονότητα των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρώπη βασίζεται σε διεθνή δίκτυα που δεν ελέγχονται από ευρωπαϊκούς φορείς, ενώ σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης δεν υπάρχει καν εθνικό σύστημα καρτών.

Σύμφωνα με την ίδια, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως η πρώτη πραγματικά πανευρωπαϊκή λύση πληρωμών, χάρη στο καθεστώς νόμιμου χρήματος που θα διαθέτει και στα ανοικτά τεχνικά πρότυπα που θα επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αναπτύξουν καινοτόμες υπηρεσίες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά.

Διεθνείς πληρωμές και ανταγωνισμός με τα stablecoins

Η επικεφαλής της ΕΚΤ αναφέρθηκε επίσης στις προκλήσεις των διασυνοριακών πληρωμών, οι οποίες εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από υψηλό κόστος και καθυστερήσεις. Όπως σημείωσε, τα stablecoins που βασίζονται στο δολάριο επιχειρούν να καλύψουν αυτό το κενό, διεκδικώντας σημαντικό ρόλο στις διεθνείς συναλλαγές.

Η απάντηση της Ευρώπης, σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, είναι η διεθνοποίηση των άμεσων πληρωμών μέσω του συστήματος TIPS της ΕΚΤ. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η διασύνδεσή του με το ινδικό σύστημα UPI, ενώ προχωρούν οι επαφές με δίκτυα της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ελβετίας.

Η διεθνής θέση του ευρώ

Η πρόεδρος της ΕΚΤ συνέδεσε άμεσα την επιτυχία αυτών των πρωτοβουλιών με την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. Όπως τόνισε, το ευρωπαϊκό νόμισμα παραμένει περιορισμένο από τον κατακερματισμό των αγορών και των υποδομών της Ευρώπης. Η δημιουργία μιας βαθιάς και ενοποιημένης αγοράς, βασισμένης σε αξιόπιστο δημόσιο χρήμα, θα μπορούσε να μετατρέψει το ευρώ σε πιο ελκυστικό διεθνές αποθεματικό και συναλλακτικό νόμισμα.

Το μήνυμα της Λαγκάρντ ήταν σαφές: η ψηφιακή μετάβαση δεν αποτελεί μόνο τεχνολογική εξέλιξη, αλλά στρατηγική επιλογή που θα καθορίσει τη θέση της Ευρώπης στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα των επόμενων δεκαετιών.