Η Νορβηγία επιμένει στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Αρκτικής

Η Νορβηγία σκοπεύει να συνεχίσει την ανάπτυξη των πετρελαϊκών και φυσικού αερίου πόρων της στη Θάλασσα Μπάρεντς, ακόμη και αν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμείνει στην υποστήριξη ενός μορατόριουμ για νέες εξορύξεις στην Αρκτική. Ο υπουργός Ενέργειας της χώρας, Τέργιε Άασλαντ, υποστηρίζει ότι η αξιοποίηση της περιοχής αποτελεί στρατηγική επιλογή τόσο για τη Νορβηγία όσο και για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η σημασία της Νορβηγίας για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας αυξήθηκε κατακόρυφα. Η χώρα είναι πλέον ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου της Ευρώπης, καλύπτοντας περίπου το 30% της ζήτησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Βρετανία.

Η παραγωγή φυσικού αερίου κινήθηκε πέρυσι κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ η παραγωγή πετρελαίου έφτασε στο υψηλότερο σημείο της από το 2009. Ωστόσο, οι επίσημες προβλέψεις δείχνουν ότι μετά το 2030 η παραγωγή θα μπορούσε να μειωθεί αισθητά, εφόσον δεν εντοπιστούν και δεν αναπτυχθούν νέα κοιτάσματα.

Για τον λόγο αυτό, το Όσλο θεωρεί τη Θάλασσα Μπάρεντς κρίσιμη για τη διατήρηση των εξαγωγών τουλάχιστον μέχρι το 2035. Ο Άασλαντ σημειώνει ότι, αν η Νορβηγία θέλει να παραμείνει μακροπρόθεσμος προμηθευτής πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ευρώπης, η Αρκτική δεν μπορεί να απουσιάζει από τη συζήτηση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να υποστηρίζει την απαγόρευση νέων γεωτρήσεων στην Αρκτική για περιβαλλοντικούς λόγους, αν και οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια έχουν επαναφέρει το θέμα στο τραπέζι. Η Νορβηγία, από την πλευρά της, υπογραμμίζει ότι οι περιοχές της Θάλασσας Μπάρεντς που έχουν ανοίξει για πετρελαϊκές δραστηριότητες παραμένουν χωρίς πάγο και, σύμφωνα με την κυβέρνησή της, παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες από άλλες αρκτικές ζώνες.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των κοιτασμάτων θεωρείται σημαντική για τη διατήρηση θέσεων εργασίας και οικονομικής δραστηριότητας στις βόρειες περιοχές της χώρας, κοντά στα σύνορα με τη Ρωσία.

Ο Νορβηγός υπουργός ξεκαθαρίζει επίσης ότι η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας. Ακόμη και αν οι Βρυξέλλες διατηρήσουν αρνητική στάση απέναντι στις νέες αρκτικές εξορύξεις, το Όσλο σκοπεύει να προχωρήσει. Το πετρέλαιο μπορεί να διοχετευθεί στις διεθνείς αγορές, ενώ το φυσικό αέριο έχει τη δυνατότητα να εξαχθεί ως LNG μέσω των εγκαταστάσεων κοντά στο Χάμερφεστ.

Ανάλογη επιχειρηματολογία έχει διατυπώσει και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί πρόσθετες πηγές εφοδιασμού τα επόμενα χρόνια. Οι επικριτές, ωστόσο, αντιτείνουν ότι τα νέα έργα στην Αρκτική απαιτούν πολλά χρόνια για να τεθούν σε λειτουργία και επομένως δεν μπορούν να αποτελέσουν άμεση λύση στα σημερινά ενεργειακά προβλήματα.

Τέλος στο αφήγημα της «πράσινης μπαταρίας»

Η νορβηγική κυβέρνηση αλλάζει στάση και ως προς τον ρόλο της χώρας στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Για χρόνια, χάρη στην εκτεταμένη υδροηλεκτρική της παραγωγή, η Νορβηγία παρουσιαζόταν ως η «πράσινη μπαταρία» της Ευρώπης.

Ο Άασλαντ θεωρεί πλέον αυτή την ιδέα ξεπερασμένη, υποστηρίζοντας ότι μία χώρα δεν μπορεί από μόνη της να εξισορροπήσει ολόκληρο το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.

Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με χώρες όπως η Βρετανία και η Γερμανία ενίσχυσαν τις ενεργειακές ανταλλαγές, αλλά ταυτόχρονα έφεραν τη Νορβηγία πιο κοντά στις έντονες διακυμάνσεις των ευρωπαϊκών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Η κυβέρνηση δεν σχεδιάζει την κατασκευή νέων διασυνδέσεων, χωρίς όμως να απομακρύνεται από τη συνεργασία με την Ευρώπη. Αντίθετα, ζητά από τις ευρωπαϊκές χώρες να ενισχύσουν τις σταθερές πηγές ηλεκτροπαραγωγής και τις επενδύσεις τους, ώστε το σύστημα να γίνει πιο ανθεκτικό και οι ενεργειακές ροές μεταξύ των χωρών περισσότερο ισορροπημένες.