Η ώρα της κρίσης για τον Τραμπ: Οι ΗΠΑ στις κάλπες με φόντο τη μάχη για τον έλεγχο του Κογκρέσου

Σε μια εκλογική αναμέτρηση που ενδέχεται να ανατρέψει τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον, οι Αμερικανοί καλούνται σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες θα καθορίσουν ποιο κόμμα θα ελέγχει το Κογκρέσο κατά τα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.

Αν και το όνομα του Αμερικανού προέδρου δεν βρίσκεται στα ψηφοδέλτια, η αναμέτρηση αποκτά χαρακτηριστικά δημοψηφίσματος για την πολιτική του. Οι ψηφοφόροι καλούνται ουσιαστικά να αποφασίσουν εάν θα επιτρέψουν στους Ρεπουμπλικανούς να διατηρήσουν τον έλεγχο της νομοθετικής εξουσίας ή εάν θα ενισχύσουν τους Δημοκρατικούς, δημιουργώντας ένα ισχυρότερο αντίβαρο στον Λευκό Οίκο. Σύμφωνα με το Reuters, οι δημοσκοπήσεις και οι εκτιμήσεις ανεξάρτητων αναλυτών δίνουν προβάδισμα στους Δημοκρατικούς για την ανάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων. Αντίθετα, η Γερουσία παραμένει ανοιχτή υπόθεση, με ορισμένες ιδιαίτερα αμφίρροπες αναμετρήσεις να αναμένεται να καθορίσουν την τελική έκβαση.

Στο μενού της εκλογικής αντιπαράθεσης βρίσκονται η οικονομία, το αυξημένο κόστος ζωής και οι συνέπειες της στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν, η οποία έχει επιβαρύνει τις τιμές των καυσίμων. Η εμπορική πολιτική του Τραμπ, με την επιβολή εκτεταμένων δασμών, αποτελεί επίσης πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι οι επιλογές της κυβέρνησης έχουν αυξήσει τις οικονομικές πιέσεις στα αμερικανικά νοικοκυριά.

Ενδεικτικά είναι τα ευρήματα της τελευταίας δημοσκόπησης Reuters/Ipsos, που ολοκληρώθηκε στις 2 Νοεμβρίου. Η δημοτικότητα του Ντόναλντ Τραμπ διαμορφώνεται μόλις στο 32%, κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο της πολιτικής του πορείας, ενώ το 46% των ερωτηθέντων δηλώνει προτίμηση στους Δημοκρατικούς έναντι 38% στους Ρεπουμπλικανούς στην ερώτηση για την προτίμηση κόμματος στις εκλογές του Κογκρέσου.

Παράλληλα, το 78% των συμμετεχόντων θεωρεί το αυξανόμενο κόστος ζωής ιδιαίτερα σημαντικό ή το σημαντικότερο κριτήριο για την ψήφο του, γεγονός που αποτυπώνει την έκταση της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, έχει πραγματοποιήσει δεκάδες προεκλογικές συγκεντρώσεις τις τελευταίες εβδομάδες, επιχειρώντας να κινητοποιήσει τη βάση των Ρεπουμπλικανών και να παρουσιάσει τους Δημοκρατικούς ως απειλή για την πολιτική και οικονομική κατεύθυνση της χώρας.

Η μάχη για τη Βουλή και τη Γερουσία

Στις σημερινές εκλογές ανανεώνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ διεκδικούνται επίσης 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν μέχρι σήμερα οριακό πλεονέκτημα στη Βουλή, ενώ στη Γερουσία η ισορροπία είναι 53 έδρες για τους Ρεπουμπλικανούς έναντι 47 για τους Δημοκρατικούς και τους ανεξάρτητους που συνεργάζονται μαζί τους.

Για να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γερουσίας, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών, μια αποστολή ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς αρκετές από τις κρίσιμες αναμετρήσεις διεξάγονται σε πολιτείες που είχαν στηρίξει τον Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του 2024.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκλογικές μάχες στο Μίσιγκαν, στην Αλάσκα, στο Τέξας, στο Κάνσας και στο Μέιν. Στο Τέξας, μάλιστα, η αναμέτρηση του Ρεπουμπλικανού Κεν Πάξτον με τον Δημοκρατικό Τζέιμς Ταλαρίκο έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μια νίκη των Δημοκρατικών σε ένα παραδοσιακά ρεπουμπλικανικό προπύργιο θα μπορούσε να επηρεάσει καθοριστικά τη σύνθεση της Γερουσίας.

Η απώλεια της πλειοψηφίας σε ένα ή και στα δύο σώματα του Κογκρέσου θα περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα του Ντόναλντ Τραμπ να προωθεί απρόσκοπτα τη νομοθετική του ατζέντα. Εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, θα μπορούν να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, να ξεκινήσουν έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις και να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στον Λευκό Οίκο για ζητήματα οικονομίας, μεταναστευτικής πολιτικής και εξωτερικών σχέσεων.

Ακόμη μεγαλύτερες θα ήταν οι συνέπειες μιας δημοκρατικής πλειοψηφίας στη Γερουσία, καθώς θα μπορούσε να εμποδίσει ή να καθυστερήσει τον διορισμό κυβερνητικών και δικαστικών αξιωματούχων, ακόμη και μελών του Ανώτατου Δικαστηρίου, εφόσον προκύψουν κενές θέσεις.

Ωστόσο, ακόμη και σε ένα τέτοιο σενάριο, ο Τραμπ θα εξακολουθούσε να διαθέτει το προεδρικό δικαίωμα του βέτο και σημαντικές εκτελεστικές αρμοδιότητες. Αυτό σημαίνει ότι μια πιθανή νίκη των Δημοκρατικών δεν θα οδηγούσε αυτομάτως σε ανατροπή των βασικών κυβερνητικών πολιτικών, αλλά θα μπορούσε να προκαλέσει παρατεταμένες θεσμικές και πολιτικές συγκρούσεις.

Το βλέμμα και στις προεδρικές εκλογές του 2028

Η ιστορία των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών δεν ευνοεί συνήθως το κόμμα του εν ενεργεία προέδρου. Από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, το κυβερνών κόμμα έχει χάσει έδαφος στο Κογκρέσο σχεδόν σε κάθε αντίστοιχη εκλογική αναμέτρηση. Η φετινή ψηφοφορία έχει, ωστόσο, ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης κοινωνικής πόλωσης, διεθνών εντάσεων και οικονομικής αβεβαιότητας. Πέρα από τη σύνθεση του Κογκρέσου, οι Αμερικανοί ψηφίζουν επίσης για κυβερνήτες σε 36 πολιτείες, για τοπικά νομοθετικά σώματα και για μια σειρά σημαντικών πολιτειακών ζητημάτων. Τα αποτελέσματα ενδέχεται να διαμορφώσουν και τις εσωκομματικές ισορροπίες, επηρεάζοντας τη στρατηγική των δύο μεγάλων κομμάτων ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Η τελική εικόνα, πάντως, δεν είναι βέβαιο ότι θα ξεκαθαρίσει τη νύχτα των εκλογών. Η καταμέτρηση επιστολικών ψήφων και οι ιδιαίτερες εκλογικές διαδικασίες σε ορισμένες πολιτείες ενδέχεται να καθυστερήσουν την ανακοίνωση των τελικών αποτελεσμάτων για αρκετές ημέρες.

Το βέβαιο είναι ότι η 3η Νοεμβρίου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές δοκιμασίες της δεύτερης θητείας Τραμπ. Το εκλογικό αποτέλεσμα θα κρίνει όχι μόνο ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο, αλλά και πόσο μεγάλη ελευθερία κινήσεων θα διαθέτει ο Αμερικανός πρόεδρος μέχρι την ολοκλήρωση της θητείας του, τον Ιανουάριο του 2029.