Η Τράπεζα της Ιαπωνίας ανεβάζει τα επιτόκια στο 1,25%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1995

Σε ακόμη ένα αποφασιστικό βήμα προς την ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής προχώρησε η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ), αυξάνοντας το βασικό της επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στο 1,25% από 1%. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών, καθώς η ιαπωνική κεντρική τράπεζα επιχειρεί να περιορίσει τον κίνδυνο νέας επιτάχυνσης του πληθωρισμού.

Η απόφαση ελήφθη με ψήφους 7 υπέρ και 2 κατά και είχε σε μεγάλο βαθμό προεξοφληθεί από τις αγορές. Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία έχει η ταχύτητα με την οποία η BoJ προχωρά πλέον στις αυξήσεις επιτοκίων. Η νέα κίνηση έρχεται μόλις τρεις μήνες μετά την αύξηση του Ιουνίου, όταν το επιτόκιο είχε φθάσει στο 1%. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, πρόκειται για το μικρότερο χρονικό διάστημα μεταξύ δύο αυξήσεων από τον Μάρτιο του 1990.

Η αλλαγή στάσης της Τράπεζας της Ιαπωνίας συνδέεται κυρίως με την επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων. Ο δομικός πληθωρισμός της χώρας διαμορφώθηκε τον Αύγουστο στο 1,7% σε ετήσια βάση, ενώ ο δείκτης που εξαιρεί τόσο τα νωπά τρόφιμα όσο και τα καύσιμα αυξήθηκε κατά 1,9%. Οι κρατικές επιδοτήσεις στην ενέργεια έχουν συγκρατήσει μέρος των αυξήσεων που φτάνουν στους καταναλωτές, όμως η BoJ εκτιμά ότι οι πιέσεις μπορεί να ενισχυθούν τους επόμενους μήνες.

Η ίδια η κεντρική τράπεζα έχει προειδοποιήσει ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται να κινηθεί σαφώς πάνω από τον στόχο του 2% στο δεύτερο μισό του οικονομικού έτους 2026. Μεταξύ των παραγόντων που τροφοδοτούν τις πιέσεις βρίσκονται οι υψηλές τιμές του πετρελαίου, η αύξηση του κόστους ημιαγωγών λόγω της ισχυρής παγκόσμιας ζήτησης για τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η υποτίμηση του γεν, η οποία καθιστά ακριβότερες τις εισαγωγές.

Το αδύναμο γεν αυξάνει το κόστος των εισαγωγών

Το νόμισμα αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα για τη νομισματική πολιτική της Ιαπωνίας. Ένα ασθενέστερο γεν αυξάνει το κόστος εισαγωγής ενέργειας, πρώτων υλών και τροφίμων, ενισχύοντας έτσι τις πληθωριστικές πιέσεις σε μια χώρα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια.

Τα στοιχεία για το εξωτερικό εμπόριο καταδεικνύουν το μέγεθος της πίεσης. Οι εισαγωγές της Ιαπωνίας αυξήθηκαν τον Αύγουστο κατά 28% σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω της μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους, ενώ το εμπορικό έλλειμμα έφθασε τα 1,106 τρισ. γεν.

Η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να προσφέρει κάποια στήριξη στο γεν, καθώς περιορίζει τη διαφορά αποδόσεων ανάμεσα στην Ιαπωνία και άλλες μεγάλες οικονομίες. Η αποτελεσματικότητα αυτής της κίνησης, ωστόσο, θα εξαρτηθεί και από την πορεία των επιτοκίων στις ΗΠΑ και στις υπόλοιπες μεγάλες αγορές.

Η νέα αύξηση σηματοδοτεί ακόμη περισσότερο την απομάκρυνση της Ιαπωνίας από τη νομισματική πολιτική που χαρακτήρισε τη χώρα για δεκαετίες. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, η BoJ διατήρησε τα επιτόκια κοντά στο μηδέν και αργότερα υιοθέτησε ακόμη και αρνητικά επιτόκια, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τον επίμονο αποπληθωρισμό και την ασθενική ανάπτυξη.

Τον Δεκέμβριο του 2025 το βασικό επιτόκιο είχε ήδη αυξηθεί στο 0,75%, το υψηλότερο επίπεδο για περίπου τρεις δεκαετίες εκείνη την περίοδο. Ακολούθησε η άνοδος στο 1% τον Ιούνιο του 2026 και τώρα στο 1,25%.

Η BoJ έχει καταστήσει σαφές ότι, εφόσον η οικονομία και οι τιμές κινηθούν σύμφωνα με τις προβλέψεις της, σκοπεύει να συνεχίσει τη σταδιακή αύξηση των επιτοκίων, προσαρμόζοντας τον βαθμό νομισματικής χαλάρωσης.