Telegraph: Το Ιράν ζητά S-400 από τον Πούτιν – Η μυστική επιστολή και το σχέδιο στρατιωτικής θωράκισης της Τεχεράνης

Σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για την προμήθεια προηγμένων αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 βρίσκεται το Ιράν, επιχειρώντας να ενισχύσει τις αμυντικές του δυνατότητες και να αποκαταστήσει τα σοβαρά κενά που άφησαν στην αεράμυνά του τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής Telegraph, η Τεχεράνη επαναφέρει με ιδιαίτερη επιμονή ένα αίτημα που έχει διατυπώσει επανειλημμένα τα προηγούμενα χρόνια, χωρίς ωστόσο να έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να εξασφαλίσει την παράδοση των συγκεκριμένων ρωσικών συστημάτων.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα ότι η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται «αισιόδοξη» πως ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, θα ανταποκριθεί τελικά στο αίτημά της.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, απέστειλε την Πέμπτη στη Μόσχα τον επικεφαλής ασφαλείας του, Μοχσέν Ρεζαΐ, ο οποίος μετέφερε προσωπική επιστολή προς τον Ρώσο πρόεδρο.

Κατά την ίδια πηγή, το βασικό αίτημα που περιλαμβανόταν στην επιστολή αφορούσε την προμήθεια των συστημάτων S-400, τα οποία η Τεχεράνη θεωρεί κομβικής σημασίας για τη μελλοντική της άμυνα.

Οι πληροφορίες για τις διαπραγματεύσεις έρχονται σε αντίθεση με τις δημόσιες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει υποστηρίξει ότι η Ρωσία δεν βοηθά «καθόλου» το Ιράν.

Οι επαφές στο Κρεμλίνο και η μεταπολεμική ασφάλεια

Μετά την ολοκλήρωση των συναντήσεων στη ρωσική πρωτεύουσα, ο Μοχσέν Ρεζαΐ επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στις περιφερειακές εξελίξεις, στην ασφάλεια της Μέσης Ανατολής και στις ισορροπίες που διαμορφώνονται μετά τον πόλεμο.

«Συζητήθηκαν σημαντικά περιφερειακά ζητήματα με τον κ. Πούτιν και πραγματοποιήθηκαν ουσιαστικές συνομιλίες σχετικά με τη μεταπολεμική περίοδο και τις ρυθμίσεις περιφερειακής ασφάλειας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πέραν των στρατιωτικών θεμάτων, στην ατζέντα των επαφών περιλαμβανόταν και η κατασκευή νέου αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει τη Ρωσία με το Ιράν, αναδεικνύοντας την προσπάθεια των δύο χωρών να διευρύνουν τη συνεργασία τους και στον ενεργειακό τομέα.

Η Τεχεράνη έχει ήδη προχωρήσει σε σειρά συμφωνιών με τη Μόσχα για την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού, εντάσσοντας τις κινήσεις αυτές σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης των αμυντικών της δυνατοτήτων.

Όπως επισημαίνει η Telegraph, η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει τη συνεργασία με τη Ρωσία ως βασικό πυλώνα της προσπάθειας διατήρησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας και προστασίας του καθεστώτος από ενδεχόμενες νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Γιατί το Ιράν επιμένει στην απόκτηση των S-400

Η ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της Τεχεράνης, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ανέδειξαν σοβαρές αδυναμίες στην προστασία κρίσιμων υποδομών και στρατηγικών εγκαταστάσεων.

Σημαντικό μέρος των υφιστάμενων αντιαεροπορικών συστημάτων του Ιράν έχει υποστεί καταστροφές, περιορίζοντας τη δυνατότητα της χώρας να προστατεύσει τον εναέριο χώρο της, τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της.

Μεταξύ των θυμάτων των επιθέσεων ήταν και ο πρώην ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Τα ρωσικά S-400 θεωρούνται από τα πλέον προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας μεγάλης εμβέλειας και η απόκτησή τους θα μπορούσε να συμβάλει στην αναβάθμιση της δυνατότητας της Τεχεράνης να αντιμετωπίζει εναέριες απειλές.

Ωστόσο, η Ρωσία έχει εμφανιστεί επιφυλακτική ως προς την παράδοσή τους. Αναλυτές και περιφερειακοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Μόσχα επιδιώκει να αποφύγει μια κίνηση που θα μπορούσε να επιβαρύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής.

Παράλληλα, η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία δημιουργεί πρόσθετους περιορισμούς στις ρωσικές αμυντικές δυνατότητες.

Οι επανειλημμένες ουκρανικές επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, αεροπορικών βάσεων και άλλων στρατηγικών εγκαταστάσεων έχουν αυξήσει τις ανάγκες της Μόσχας για αντιαεροπορική προστασία.

Υπό αυτές τις συνθήκες, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο η Ρωσία διαθέτει επαρκή αποθέματα συστημάτων S-400 ώστε να ικανοποιήσει το ιρανικό αίτημα, ακόμη και εάν υπάρξει πολιτική συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών.

Απόρρητα έγγραφα αποκαλύπτουν σχέδια για ρωσικούς πυραυλικούς εκτοξευτές

Την ίδια στιγμή, νέα στοιχεία από διαρροή εγγράφων της ρωσικής αμυντικής βιομηχανίας αποκαλύπτουν το εύρος της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, τα οποία δημοσιοποιήθηκαν στις 5 Νοεμβρίου, ρωσικές αμυντικές επιχειρήσεις είχαν προγραμματίσει την κατασκευή εξειδικευμένων συστημάτων εκτόξευσης πυραύλων για λογαριασμό του Ιράν, στο πλαίσιο εξαγωγικής σύμβασης με την κωδική ονομασία «K-10».

Ο συγκεκριμένος κωδικός ταυτοποιείται στα έγγραφα με το Ιράν, ενώ ο εξοπλισμός αφορά εκτοξευτές για κατευθυνόμενους πυραύλους ακριβείας LMUR, γνωστούς και ως «Product 305», οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν από επιθετικά ελικόπτερα.

Χρονοδιάγραμμα παραγωγής του 2024 περιλάμβανε παραγγελία 90 εκτοξευτών, με προβλεπόμενες παραδόσεις έως τον Δεκέμβριο του 2025.

Ωστόσο, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι η παράδοση του συγκεκριμένου εξοπλισμού έχει πράγματι ολοκληρωθεί.

Οι αποκαλύψεις, τις οποίες παρουσίασαν επίσης οι Financial Times και ο Guardian, ενισχύουν την εικόνα μιας στρατιωτικής συνεργασίας που δεν περιορίζεται σε διπλωματικές δεσμεύσεις, αλλά περιλαμβάνει συγκεκριμένα εξοπλιστικά προγράμματα.

Το μυστικό ιρανικό υπόμνημα και η στρατηγική επιβίωσης

Παράλληλα, η Telegraph αναφέρει ότι απέκτησε πρόσβαση σε απόρρητο υπόμνημα, το οποίο είχε συνταχθεί από μυστική επιτροπή του ιρανικού κοινοβουλίου πριν από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων τον Φεβρουάριο.

Το έγγραφο περιγράφει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την αντιμετώπιση μιας μεγάλης στρατιωτικής σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας με τη Ρωσία και την Κίνα.

«Η αντίσταση του ιρανικού λαού στις εξωτερικές πιέσεις κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες έχει δείξει ότι μια στρατηγική “κατάρρευσης εκ των έσω” δεν μπορεί εύκολα να πετύχει», αναφέρεται στο υπόμνημα.

Οι συντάκτες του εκτιμούν ότι η μεταβολή των διεθνών ισορροπιών δημιουργεί νέες δυνατότητες για την Τεχεράνη, επιτρέποντάς της να περιορίσει τις συνέπειες της αμερικανικής πίεσης.

«Νέες παγκόσμιες δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ρωσία, που αρνούνται να ακολουθήσουν την αμερικανική ατζέντα, έχουν προσφέρει στο Ιράν μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών στη διεθνή σκηνή», επισημαίνεται.

Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η οικοδόμηση «στρατηγικών σχέσεων, ιδιαίτερα στρατιωτικών, με ανεξάρτητες παγκόσμιες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία».

Το σχέδιο προβλέπει επίσης την αναβάθμιση της αεράμυνας, την ανάπτυξη πυραυλικών δυνατοτήτων και την περαιτέρω ενίσχυση της παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Σε οικονομικό επίπεδο, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της λεγόμενης «οικονομίας της αντίστασης» και στη μείωση της εξάρτησης από τα πετρελαϊκά έσοδα, ώστε να περιοριστεί η ευπάθεια της χώρας απέναντι στις διεθνείς κυρώσεις.

Η διπλωματική αντεπίθεση και ο ρόλος της Κίνας

Το ιρανικό υπόμνημα δεν περιορίζεται στον στρατιωτικό και οικονομικό σχεδιασμό, αλλά περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Τεχεράνης.

Μεταξύ των προτεραιοτήτων είναι η ενεργότερη αξιοποίηση της δημόσιας διπλωματίας και των μέσων ενημέρωσης, με στόχο την ανάδειξη «των αντιφάσεων στη συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών και του σιωνιστικού καθεστώτος», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο έγγραφο.

Παράλληλα, επιδιώκεται η ανατροπή της εικόνας που επικρατεί σε δυτικές πρωτεύουσες ότι το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση στρατηγικής αδυναμίας.

Σε περιφερειακό επίπεδο, οι συντάκτες του υπομνήματος υποστηρίζουν ότι η χώρα «θα πρέπει επίσης να επεκτείνει τις σχέσεις του με τους γείτονές του για να αποτρέψει τη δημιουργία ενός ενωμένου αντιιρανικού μετώπου».

Σημαντικός θεωρείται και ο ρόλος διεθνών οργανισμών, όπως ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, μέσω των οποίων η Τεχεράνη επιδιώκει να ενισχύσει την πολιτική και οικονομική συνεργασία της με χώρες που δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως με την Ουάσινγκτον.

Τα Στενά του Ορμούζ ως στρατηγικό όπλο πίεσης

Ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό της ιρανικής ηγεσίας κατέχει η γεωστρατηγική σημασία της Μέσης Ανατολής, κυρίως λόγω των ενεργειακών της αποθεμάτων και των θαλάσσιων εμπορικών οδών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται στο υπόμνημα, η περιοχή συγκεντρώνει περίπου το 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και το 40% των αποθεμάτων φυσικού αερίου.

Στην ίδια γεωγραφική ζώνη βρίσκονται τρία από τα σημαντικότερα περάσματα για το διεθνές εμπόριο: τα Στενά του Ορμούζ, τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ και η Διώρυγα του Σουέζ.

Το έγγραφο υποστηρίζει ότι από τα συγκεκριμένα περάσματα διέρχεται περίπου το ένα τρίτο του θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και της μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα επηρεασμού των διεθνών ενεργειακών και εμπορικών ροών.

«Η Ουάσινγκτον θεωρεί σήμερα ότι τουλάχιστον δύο από αυτά απειλούνται», αναφέρεται χαρακτηριστικά, ενώ επισημαίνεται ότι «η Δυτική Ασία δεν έχει σε καμία περίπτωση χάσει τη σημασία της για τη Δύση».

Κατά την Telegraph, η συλλογιστική αυτή συνδέεται άμεσα με την απόφαση της Τεχεράνης να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ στα τέλη Φεβρουαρίου, αξιοποιώντας τη στρατηγική τους σημασία ως μέσο άσκησης πίεσης.

Η διαχείριση του συγκεκριμένου θαλάσσιου περάσματος παραμένει κεντρικό ζήτημα στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Η αμερικανική στρατηγική και το πυρηνικό ζήτημα

Το απόρρητο έγγραφο περιλαμβάνει επίσης εκτιμήσεις για τους μακροπρόθεσμους στόχους της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του, η Ουάσινγκτον επιδιώκει να ενισχύσει τις σχέσεις ασφαλείας με περιφερειακούς συμμάχους και να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για την περαιτέρω ενσωμάτωση του Ισραήλ στην ευρύτερη περιοχή.

Η στρατηγική αυτή, κατά την ιρανική ανάλυση, δεν περιορίζεται στην άμυνα, αλλά επεκτείνεται στη συνεργασία σε υποδομές, λιμάνια, οδικές μεταφορές, διαχείριση υδάτινων πόρων, γεωργία και τεχνολογία.

Παρά την ένταση της αντιπαράθεσης, οι Ιρανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η διπλωματική οδός εξακολουθεί να αποτελεί την τελική επιλογή για την αντιμετώπιση των διαφορών γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

«Η Ουάσινγκτον γνωρίζει ότι, τελικά, η επιλογή για την αντιμετώπιση του πυρηνικού ζητήματος του Ιράν είναι η διπλωματία», σημειώνεται στο υπόμνημα.

Η συγκεκριμένη εκτίμηση συνυπάρχει με την προσπάθεια της ιρανικής ηγεσίας να ενισχύσει τη στρατιωτική της αποτρεπτική ισχύ, ώστε να προσέλθει σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση από ισχυρότερη θέση.

Οι κυρώσεις και η ανάπτυξη εγχώριων οπλικών συστημάτων

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στις συνέπειες των διεθνών οικονομικών και στρατιωτικών κυρώσεων, τις οποίες το ιρανικό υπόμνημα χαρακτηρίζει «ταυτόχρονα επιζήμιες και εποικοδομητικές».

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι περιορισμοί στις εισαγωγές στρατιωτικού υλικού και τεχνολογίας είχαν σημαντικό αντίκτυπο στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων.

Οι κυρώσεις «επιβράδυναν την ανάπτυξη των αμυντικών τεχνολογιών της χώρας» και κατέστησαν σχεδόν αδύνατη την αγορά «μαχητικών αεροσκαφών και απαραίτητων ανταλλακτικών».

Ωστόσο, οι συντάκτες υποστηρίζουν ότι «αυτό δημιούργησε και ευκαιρίες», καθώς ενίσχυσε την ανάγκη ανάπτυξης εγχώριων τεχνολογικών δυνατοτήτων.

Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρονται το ιρανικό αντιαεροπορικό σύστημα Bavar-373 και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed-136 και Ababil, τα οποία έχουν αποκτήσει κεντρική θέση στον στρατιωτικό σχεδιασμό της χώρας.

Η έμφαση στην εγχώρια αμυντική παραγωγή, σε συνδυασμό με την αναζήτηση προηγμένου εξοπλισμού από τη Ρωσία, αποτυπώνει τη διπλή επιδίωξη της Τεχεράνης: να μειώσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές, χωρίς να εγκαταλείψει την προσπάθεια απόκτησης οπλικών συστημάτων που δεν μπορεί να κατασκευάσει με αντίστοιχες δυνατότητες.

Το δίλημμα του Πούτιν και οι νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή

Η πιθανή προμήθεια των S-400 αποτελεί πλέον κρίσιμο ζήτημα τόσο για την ιρανική στρατιωτική στρατηγική όσο και για τις επιλογές της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής.

Για την Τεχεράνη, η ενίσχυση της αεράμυνας συνδέεται άμεσα με την προστασία της χώρας από νέες επιθέσεις και με την αποκατάσταση της αποτρεπτικής της ικανότητας.

Για τη Μόσχα, αντίθετα, μια τέτοια συμφωνία θα απαιτούσε να σταθμίσει τις στρατιωτικές της ανάγκες στην Ουκρανία, τις σχέσεις της με το Ισραήλ και τις ευρύτερες γεωπολιτικές επιπτώσεις από μια αναβάθμιση των ιρανικών αμυντικών δυνατοτήτων.

Παρά τις διαδοχικές επαφές και τις πληροφορίες για εντατικές διαπραγματεύσεις, δεν έχει επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής οριστική συμφωνία για την παράδοση των S-400.

Σε κάθε περίπτωση, οι συνομιλίες μεταξύ Πούτιν και ιρανικής ηγεσίας, σε συνδυασμό με τις αποκαλύψεις για προηγούμενες εξοπλιστικές συμφωνίες, αναδεικνύουν τη σημασία που αποδίδει η Τεχεράνη στον άξονα συνεργασίας με τη Μόσχα.

Η έκβαση των διαπραγματεύσεων θα αποτελέσει σημαντική ένδειξη για το κατά πόσο η Ρωσία είναι διατεθειμένη να μετατρέψει τη στρατηγική της συνεργασία με το Ιράν σε ουσιαστική ενίσχυση της αντιαεροπορικής του άμυνας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.