Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο Τζέι Ροκφέλερ, κληρονόμος της μεγάλης δυναστείας

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών ο Τζον Ντ. «Τζέι» Ροκφέλερ Δ΄, γόνος μιας από τις πλουσιότερες και πιο επιδραστικές οικογένειες των Ηνωμένων Πολιτειών, ο οποίος επέλεξε να αφιερώσει την πολιτική του σταδιοδρομία στην καταπολέμηση της φτώχειας, στη διεύρυνση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη και στην υπεράσπιση των κοινωνικά ευάλωτων Αμερικανών.

Ο πρώην γερουσιαστής των Δημοκρατικών πέθανε στο σπίτι του στην Ουάσινγκτον, όπως μετέδωσε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου η Washington Post. Η οικογένειά του δεν ανακοίνωσε την αιτία θανάτου του.

Δισέγγονος του θρυλικού μεγιστάνα του πετρελαίου Τζον Ντ. Ροκφέλερ, ο Τζέι Ροκφέλερ εκπροσώπησε επί τρεις δεκαετίες τη Δυτική Βιρτζίνια στην αμερικανική Γερουσία, από το 1985 έως το 2015, έχοντας προηγουμένως διατελέσει κυβερνήτης της πολιτείας για δύο συνεχόμενες θητείες.

Παρά την προέλευσή του από μια οικογένεια ταυτισμένη με τον τεράστιο πλούτο και την οικονομική ισχύ, διαμόρφωσε ένα πολιτικό προφίλ με έντονο κοινωνικό προσανατολισμό. Υπήρξε υπέρμαχος της δημόσιας υγείας, των δικαιωμάτων των εργαζομένων, της προστασίας των ανθρακωρύχων και της στήριξης των βετεράνων.

Από την οικογενειακή περιουσία στην υπεράσπιση των φτωχότερων Αμερικανών

Ο Ροκφέλερ γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1937 στη Νέα Υόρκη, λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατο του προπάππου του, ο οποίος είχε δημιουργήσει μια τεράστια περιουσία μέσα από την πετρελαϊκή βιομηχανία.

Μεγάλωσε σε μια οικογένεια με ισχυρή παρουσία στην οικονομική και πολιτική ζωή των ΗΠΑ. Ο θείος του, Νέλσον Ροκφέλερ, διετέλεσε κυβερνήτης της Νέας Υόρκης και αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ άλλοι συγγενείς του κατείχαν κορυφαίες θέσεις στον τραπεζικό τομέα και στην πολιτική.

Ωστόσο, η δική του πορεία καθορίστηκε από μια εμπειρία μακριά από τα προνομιούχα περιβάλλοντα στα οποία είχε μεγαλώσει.

Μετά την αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, συμμετείχε από το 1964 έως το 1966 σε πρόγραμμα εθνικής κοινωνικής υπηρεσίας στη φτωχή αγροτική Δυτική Βιρτζίνια. Η επαφή του με τις δυσκολίες των τοπικών κοινωνιών επηρέασε βαθιά τις πολιτικές του πεποιθήσεις και τον οδήγησε να εγκατασταθεί στην πολιτεία.

Η πολιτική του σταδιοδρομία ξεκίνησε το 1966, όταν εξελέγη στο τοπικό νομοθετικό σώμα. Δύο χρόνια αργότερα ανέλαβε το αξίωμα του υπουργού Εσωτερικών της πολιτείας (Secretary of State), ενώ το 1976 εξελέγη κυβερνήτης, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1985.

Το 1984 κέρδισε την πρώτη από τις πέντε εκλογικές αναμετρήσεις του για τη Γερουσία, χρηματοδοτώντας σε σημαντικό βαθμό την προεκλογική του εκστρατεία από την προσωπική του περιουσία.

Η μάχη για την υγειονομική περίθαλψη και τα δικαιώματα των ανασφάλιστων

Η διεύρυνση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη αποτέλεσε έναν από τους βασικούς άξονες της πολιτικής δράσης του Ροκφέλερ.

Ως γερουσιαστής συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία, το 1997, του προγράμματος Children’s Health Insurance Program (CHIP), μέσω του οποίου η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στηρίζει τις πολιτείες στην παροχή ασφαλιστικής κάλυψης σε εκατομμύρια παιδιά οικογενειών που δεν διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους.

Παράλληλα, υποστήριξε την προσπάθεια του Δημοκρατικού προέδρου Μπιλ Κλίντον για τη δημιουργία ενός σχεδόν καθολικού συστήματος ασφαλιστικής κάλυψης κατά τη δεκαετία του 1990, η οποία τελικά δεν ευοδώθηκε.

Αργότερα βρέθηκε στο πλευρό του Μπαράκ Ομπάμα, στηρίζοντας τη μεγάλη μεταρρύθμιση του αμερικανικού συστήματος υγείας που θεσμοθετήθηκε το 2010, γνωστή ως Affordable Care Act ή Obamacare.

Κατά τις διαπραγματεύσεις για τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, ο Ροκφέλερ υποστήριξε τη δημιουργία μιας δημόσιας ασφαλιστικής επιλογής, η οποία θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες. Η πρότασή του, ωστόσο, δεν υιοθετήθηκε.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε επίσης στην υγειονομική προστασία των ανθρακωρύχων και των οικογενειών τους, καθώς και στη βελτίωση των υπηρεσιών περίθαλψης των Αμερικανών βετεράνων.

Όταν ανακοίνωσε το 2013 ότι δεν θα διεκδικούσε έκτη θητεία στη Γερουσία, περιέγραψε την υπεράσπιση των ανθρώπων που είχαν μεγαλύτερη ανάγκη ως την αποστολή της ζωής του, τονίζοντας ότι δεν θα σταματούσε να αγωνίζεται για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής τους.

Η μεταστροφή για τον πόλεμο στο Ιράκ και η σκληρή κριτική στον Μπους

Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της πολιτικής του διαδρομής ήταν η στάση του απέναντι στον πόλεμο στο Ιράκ και η μετέπειτα αντιπαράθεσή του με την κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους.

Το 2002 ο Ροκφέλερ ψήφισε υπέρ της εξουσιοδότησης για τη χρήση στρατιωτικής βίας κατά του Ιράκ, ανοίγοντας τον δρόμο για την αμερικανική εισβολή που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2003.

Στη συνέχεια, ωστόσο, αναθεώρησε τη θέση του, εκφράζοντας δημόσια τη λύπη του για την απόφασή του.

Η κυβέρνηση Μπους είχε στηρίξει την επιχειρηματολογία υπέρ της εισβολής σε πληροφορίες περί ύπαρξης όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ και πιθανών διασυνδέσεων του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν με την Αλ Κάιντα. Οι ισχυρισμοί αυτοί αμφισβητήθηκαν έντονα, ενώ τα υποτιθέμενα αποθέματα όπλων μαζικής καταστροφής δεν εντοπίστηκαν.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Charleston Gazette το 2004, ο Ροκφέλερ παραδέχθηκε ότι, εάν γνώριζε όσα είχαν αποκαλυφθεί στο μεταξύ, θα είχε καταψηφίσει την εξουσιοδότηση του πολέμου.

Αμφισβήτησε επίσης τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση είχε αξιοποιήσει και παρουσιάσει τις πληροφορίες των υπηρεσιών ασφαλείας, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική ηγεσία είχε ήδη αποφασίσει την προσφυγή στη στρατιωτική επέμβαση.

Η κριτική του κορυφώθηκε το 2008, όταν, ως πρόεδρος της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας, παρουσίασε έκθεση σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρος Μπους, ο αντιπρόεδρος Ντικ Τσένι και άλλοι ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι είχαν υπερβάλει ως προς τα ευρήματα των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Η έκθεση κατέληγε ότι η παρουσίαση του Ιράκ και της Αλ Κάιντα ως μιας ενιαίας απειλής υπήρξε παραπλανητική και συνέβαλε στη διαμόρφωση λανθασμένων εντυπώσεων στην αμερικανική κοινή γνώμη.

Ο Ροκφέλερ κατηγόρησε ευθέως την κυβέρνηση ότι είχε οδηγήσει τη χώρα στον πόλεμο στηριζόμενη σε ψευδείς προϋποθέσεις.

Οι πολιτικές συγκρούσεις και η παρακαταθήκη του

Στη διάρκεια της μακρόχρονης παρουσίας του στο Κογκρέσο, ο Ροκφέλερ ηγήθηκε επίσης της Επιτροπής Εμπορίου, Επιστήμης και Μεταφορών, καθώς και της Επιτροπής Υποθέσεων Βετεράνων της Γερουσίας.

Αν και συνήθως υποστήριζε τις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα της Δυτικής Βιρτζίνια, δεν απέφυγε συγκρούσεις με ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες της πολιτείας.

Το 2012 προκάλεσε αντιδράσεις στον κλάδο του άνθρακα, όταν αντιτάχθηκε στις προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να εμποδίσουν την εφαρμογή περιβαλλοντικών περιορισμών στις εκπομπές των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούσαν άνθρακα.

Στην πολιτική του πορεία βρέθηκε συχνά στη σκιά του άλλου ισχυρού γερουσιαστή της Δυτικής Βιρτζίνια, Ρόμπερτ Μπερντ, ο οποίος πέθανε το 2010, σε ηλικία 92 ετών, έχοντας καταγράψει τη μακροβιότερη θητεία στην ιστορία του αμερικανικού Κογκρέσου.

Ο Τζέι Ροκφέλερ αποχώρησε από τη Γερουσία τον Ιανουάριο του 2015, ολοκληρώνοντας μια πολιτική σταδιοδρομία που διήρκεσε σχεδόν πέντε δεκαετίες.

Ήταν παντρεμένος με τη Σάρον Πέρσι Ροκφέλερ, εξέχουσα προσωπικότητα της αμερικανικής δημόσιας τηλεόρασης, με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά.

Ο θάνατός του σηματοδοτεί την απώλεια μιας σημαντικής μορφής της αμερικανικής πολιτικής ζωής, η οποία, παρά το βαρύ οικογενειακό της όνομα και την τεράστια προσωπική περιουσία της, συνέδεσε την παρουσία της στον δημόσιο βίο με την κοινωνική πολιτική, την προστασία της υγείας και την υπεράσπιση των λιγότερο προνομιούχων.

Η πολιτική του παρακαταθήκη αποτυπώνεται κυρίως στις μεταρρυθμίσεις για την υγειονομική περίθαλψη και στην επιμονή του ότι η πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες υγείας δεν θα πρέπει να αποτελεί προνόμιο μόνο όσων έχουν την οικονομική δυνατότητα να τις πληρώσουν.