ΙΕΑ: Θα ζητήσει τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου όλων των εποχών

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) είναι έτοιμος να ζητήσει τη μεγαλύτερη αποδέσμευση κυβερνητικών αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία του, για να βοηθήσει στην άμβλυνση του σοκ στις τιμές του πετρελαίου που προκλήθηκε από τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, όπως μεταδίδει ο Guardian.

Ο παγκόσμιος εποπτικός φορέας ενέργειας αναμένεται να καλέσει τα 32 μέλη του να απελευθερώσουν περίπου 400 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, το ένα τρίτο των συνολικών κυβερνητικών αποθεμάτων του ομίλου και περισσότερο από το διπλάσιο της προηγούμενης μεγαλύτερης απελευθέρωσης από το 2022.

Η πρόταση προβλέπει την απελευθέρωση ποσοτήτων πετρελαίου μεγαλύτερων από τα 182 εκατ. βαρέλια που διοχέτευσαν συνολικά τα κράτη-μέλη της IEA το 2022, μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η πρόταση παρουσιάστηκε σε έκτακτη συνεδρίαση αξιωματούχων ενέργειας από τα 32 κράτη-μέλη της IEA στο Παρίσι την Τρίτη.

Οι κυβερνήσεις αναμένεται να αποφασίσουν σήμερα, Τετάρτη. Το σχέδιο θα εγκριθεί εφόσον δεν υπάρξει αντίρρηση από κάποιο κράτος-μέλος, ωστόσο ακόμη και μία ένσταση θα μπορούσε να καθυστερήσει την υλοποίησή του.

Το σοκ από τα Στενά του Ορμούζ

Η πρωτοβουλία της IEA αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της τεράστιας αναταραχής που έχει προκαλέσει η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ — ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά «στενά» του πλανήτη.

Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από το πέρασμα ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν. Ωστόσο, οι επιθέσεις του Ιράν σε δεξαμενόπλοια και οι απειλές για νέες επιθέσεις έχουν σχεδόν παραλύσει τις μεταφορές.

Το σενάριο αυτό είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο οι δυτικές χώρες δημιούργησαν τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας το 1974, μετά το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο. Η IEA συντονίζει τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών-μελών και οργανώνει κοινές παρεμβάσεις στην αγορά όταν απειλείται η ενεργειακή ασφάλεια.

Το ράλι των τιμών

Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τα πλήγματα κατά του Ιράν, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί έως και κατά 40%.

Το Brent ξεπέρασε προσωρινά τα 100 δολάρια το βαρέλι, προτού υποχωρήσει τις τελευταίες ημέρες καθώς οι αγορές παρακολουθούν στενά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη διάρκεια του πολέμου.

Την Τρίτη το πετρέλαιο έκλεισε κάτω από τα 84 δολάρια, ωστόσο τα διυλισμένα προϊόντα —και κυρίως το ντίζελ— συνεχίζουν να καταγράφουν έντονη άνοδο.

Φόβοι για πληθωρισμό και αναταράξεις στις αγορές

Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα πληθωρισμού, αλλά και διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές, ενώ θα επιβαρύνει σημαντικά τους καταναλωτές μέσω των τιμών καυσίμων.

Σύμφωνα με τον εκτελεστικό διευθυντή της IEA Φατίχ Μπιρόλ, τα κράτη-μέλη διαθέτουν περίπου 1,2 δισ. βαρέλια σε δημόσια στρατηγικά αποθέματα, ενώ επιπλέον 600 εκατ. βαρέλια βρίσκονται σε υποχρεωτικά εμπορικά αποθέματα.

Με πρόχειρους υπολογισμούς, οι ποσότητες αυτές αντιστοιχούν σε περίπου 124 ημέρες απώλειας προμηθειών από τον Περσικό Κόλπο.

Το μάθημα από προηγούμενες κρίσεις

Οι απελευθερώσεις στρατηγικών αποθεμάτων είχαν στο παρελθόν μικτά αποτελέσματα.

Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι πρώτες ανακοινώσεις για αποδέσμευση αποθεμάτων οδήγησαν αρχικά τις τιμές ακόμη υψηλότερα, καθώς οι αγορές θεώρησαν ότι η κρίση ήταν σοβαρότερη από ό,τι εκτιμούσαν. Ωστόσο, στη συνέχεια συνέβαλαν στη σταθεροποίηση της αγοράς.

Ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα σημειώθηκε το 1991, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος διέταξε την πρώτη αποδέσμευση από το Strategic Petroleum Reserve την ίδια νύχτα που ξεκίνησε η επιχείρηση Desert Storm κατά του Ιράκ.

Τότε, οι χώρες της IEA συντόνισαν παράλληλη απελευθέρωση αποθεμάτων, γεγονός που οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου άνω του 20% ήδη από την πρώτη ημέρα της στρατιωτικής επιχείρησης.