ΗΠΑ ενδιάμεσες εκλογές: Τα προγνωστικά, το ρήγμα στους Δημοκρατικούς και το πολιτικό μέλλον του Τραμπ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες εκλογικές αναμετρήσεις της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Οι ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης 3 Νοεμβρίου αποτελούν την πρώτη μεγάλη πανεθνική δοκιμασία της κυβέρνησής του μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2025 και θα καθορίσουν τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς μέχρι τις προεδρικές εκλογές του 2028. Οι Ρεπουμπλικάνοι διατηρούν σήμερα τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, αλλά με περιορισμένη πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να ανατρέψουν αυτή την ισορροπία, αξιοποιώντας τη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, την οικονομική πολιτική, τους δασμούς και τη διαχείριση του πολέμου στο Ιράν.

Το διακύβευμα αφορά την πολιτική ισχύ του ίδιου του Τραμπ, τη δυνατότητα του Κογκρέσου να ελέγχει την κυβέρνησή του και την κατεύθυνση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής κατά την επόμενη διετία. Οι ενδιάμεσες εκλογές δεν αφορούν την παραμονή του Τραμπ στην προεδρία, καθώςη θητεία του συνεχίζεται ανεξάρτητα από το εκλογικό αποτέλεσμα. Μπορούν, όμως, να αλλάξουν ουσιαστικά τις συνθήκες υπό τις οποίες κυβερνά. Εάν οι Ρεπουμπλικάνοι διατηρήσουν και τα δύο σώματα, θα συνεχίσουν να έχουν μεγαλύτερα περιθώρια προώθησης της νομοθετικής ατζέντας της κυβέρνησης και έγκρισης προεδρικών διορισμών. Εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής, θα μπορούν να παρεμποδίζουν νομοθετικές πρωτοβουλίες και να ενεργοποιούν τις ελεγκτικές αρμοδιότητες των κοινοβουλευτικών επιτροπών, με ακροάσεις και έρευνες για την κυβερνητική πολιτική. Μια αλλαγή πλειοψηφίας στη Γερουσία θα είχε επιπλέον σημασία, καθώς το σώμα αυτό εγκρίνει υπουργούς, ομοσπονδιακούς δικαστές, πρεσβευτές και άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους.

Ακόμη και σε περίπτωση αλλαγής ελέγχου και των δύο σωμάτων, πάντως, ο Τραμπ θα διατηρήσει το δικαίωμα προεδρικού βέτο. Επιπλέον, στη Γερουσία πολλά νομοθετήματα εξακολουθούν να απαιτούν ευρύτερη συναίνεση για να προχωρήσουν.

Τα τελευταία δημοσκοπικά δεδομένα αποτυπώνουν ένα δυσμενές πολιτικό περιβάλλον για την κυβέρνηση. Σύμφωνα με την έρευνα Reuters/Ipsos, που πραγματοποιήθηκε από τις 22 έως τις 26 Οκτωβρίου, το 53% των πιθανών ψηφοφόρων δήλωνε ότι θα ψήφιζε ή έτεινε προς τον υποψήφιο των Δημοκρατικών στην εκλογική του περιφέρεια, έναντι 44% για τους Ρεπουμπλικάνους. Πρόκειται για διαφορά εννέα ποσοστιαίων μονάδων σε εθνικό επίπεδο.

Στην ίδια έρευνα, μόλις το 32% των Αμερικανών ενέκρινε συνολικά τον τρόπο με τον οποίο ασκεί τα καθήκοντά του ο Τραμπ, ενώ το ποσοστό θετικής αξιολόγησης για τη διαχείριση του κόστους ζωής περιοριζόταν στο 20%.

Ωστόσο, οι εθνικές δημοσκοπήσεις δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε κοινοβουλευτικές έδρες. Το αμερικανικό εκλογικό σύστημα βασίζεται σε εκατοντάδες ξεχωριστές αναμετρήσεις, ενώ η χάραξη των εκλογικών περιφερειών και οι διαφορές στη συμμετοχή μπορούν να δημιουργήσουν αποτελέσματα διαφορετικά από τη συνολική εθνική εικόνα.

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, περίπου 40 έως 50 από τις 435 έδρες της Βουλής θεωρούνται πραγματικά ανταγωνιστικές. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές μεταβολές στις ψήφους συγκεκριμένων περιφερειών μπορούν να επηρεάσουν τον τελικό συσχετισμό.

Βουλή και Γερουσία: Δύο διαφορετικές εκλογικές μάχες

Οι Αμερικανοί καλούνται να εκλέξουν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 γερουσιαστές, σε σύνολο 100 εδρών. Στη Βουλή απαιτούνται 218 έδρες για την απόκτηση πλειοψηφίας. Στη Γερουσία, όπου οι Ρεπουμπλικάνοι διαθέτουν 53 έδρες έναντι 47 του Δημοκρατικού μπλοκ, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία των 51. Η διαφορά είναι καθοριστική. Ακόμη και αν η πανεθνική ψήφος κινηθεί αισθητά προς τους Δημοκρατικούς, η σύνθεση των πολιτειών στις οποίες διεξάγονται εκλογές για τη Γερουσία καθιστά την αναμέτρηση ξεχωριστή από εκείνη της Βουλής.

Οι πολιτείες του Μίσιγκαν, του Μέιν, της Βόρειας Καρολίνας, της Τζόρτζια, του Οχάιο, της Αλάσκας, της Αϊόβα και του Τέξας μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την ισορροπία στη Γερουσία.

Μίσιγκαν: Η εσωκομματική κρίση που περιπλέκει τα δεδομένα

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναμέτρηση στο Μίσιγκαν, όπου μία εντυπωσιακή πολιτική εξέλιξη λίγες ώρες πριν από τις εκλογές έφερε στο προσκήνιο τις εσωτερικές αντιθέσεις των Δημοκρατικών. Σύμφωνα με το Associated Press, η Δημοκρατική βουλευτής Χέιλι Στίβενς, η οποία είχε ηττηθεί από τον Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ στις προκριματικές εκλογές του Αυγούστου, ανακοίνωσε την Κυριακή 1 Νοεμβρίου ότι υποστηρίζει τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο Μάικ Ρότζερς. Η απόφασή της προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους Δημοκρατικούς, ιδιαίτερα επειδή ελήφθη μόλις δύο ημέρες πριν από την ψηφοφορία.

Η Στίβενς επρόκειτο αρχικά να συμμετάσχει σε κοινή προεκλογική εμφάνιση με τον Ελ-Σαγιέντ στο Ντιτρόιτ, σε μια προσπάθεια να παρουσιαστεί εικόνα ενότητας. Τελικά, μετά την ακύρωση της συμμετοχής της, εμφανίστηκε σε εκκλησιαστική εκδήλωση μαζί με τον Ρότζερς και ανακοίνωσε τη στήριξή της προς αυτόν.

Η κρίση είχε άμεσες οργανωτικές συνέπειες, καθώς ο επικεφαλής του επιτελείου της παραιτήθηκε, ενώ ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, καταδίκασε δημόσια την απόφασή της.

Πίσω από τη σύγκρουση βρίσκονται και βαθύτερες διαφωνίες σχετικά με το Ισραήλ και την αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή. Η Στίβενς είναι σταθερή υποστηρίκτρια του Ισραήλ, ενώ ο Ελ-Σαγιέντ έχει ασκήσει έντονη κριτική στην αμερικανική στήριξη προς αυτό. Η αντιπαράθεση εντάθηκε κατά τις προκριματικές εκλογές, στις οποίες εξωτερικές πολιτικές οργανώσεις δαπάνησαν μεγάλα ποσά.

Η εξέλιξη είναι σημαντική και για έναν ακόμη λόγο. Η τελευταία δημοσκόπηση της Mitchell Research, που δημοσιεύθηκε από το CBS Detroit στις 28 Οκτωβρίου, κατέγραφε τον Ελ-Σαγιέντ στο 51% και τον Ρότζερς στο 44%, μεταξύ 636 πιθανών ψηφοφόρων, με περιθώριο σφάλματος 3,9 μονάδων.

Η δημοσκόπηση, όμως, είχε πραγματοποιηθεί πριν από την ανακοίνωση της Στίβενς. Συνεπώς, δεν καταγράφει τυχόν επίδραση της πολιτικής μεταστροφής της στην τελική συμπεριφορά των ψηφοφόρων.

Το Μίσιγκαν αναδεικνύει έτσι ένα από τα βασικά ερωτήματα της εκλογικής αναμέτρησης: κατά πόσο η δυσαρέσκεια απέναντι στους Ρεπουμπλικάνους μπορεί να μεταφραστεί σε εκλογική στήριξη των Δημοκρατικών, όταν οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν σοβαρές εσωτερικές διαιρέσεις.

Η ακρίβεια, το Ιράν και το μεταναστευτικό

Η οικονομία αποτελεί τον κεντρικό άξονα της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Οι αυξημένες δαπάνες των νοικοκυριών για τρόφιμα, στέγαση, υγειονομική περίθαλψη και ενέργεια έχουν ενισχύσει τη δυσαρέσκεια. Ο πόλεμος στο Ιράν και οι επιπτώσεις του στις ενεργειακές τιμές επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Οι Δημοκρατικοί επικεντρώνουν την κριτική τους στο κόστος ζωής και στη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομικές επιλογές της κυβέρνησης δεν έχουν βελτιώσει επαρκώς την καθημερινότητα των πολιτών.

Από την πλευρά τους, οι Ρεπουμπλικάνοι προβάλλουν τις φορολογικές μειώσεις, τη μεταναστευτική πολιτική και τα μέτρα για την ασφάλεια των συνόρων ως βασικά επιτεύγματα της κυβέρνησης. Υποστηρίζουν επίσης ότι η οικονομική και εμπορική πολιτική του Τραμπ στοχεύει στην ενίσχυση των αμερικανικών επιχειρήσεων και εργαζομένων.

Το μεταναστευτικό εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο ισχυρής πολιτικής αντιπαράθεσης, ενώ ζητήματα όπως οι αμβλώσεις, η λειτουργία των θεσμών και η χρηματοδότηση των προεκλογικών εκστρατειών έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα σε συγκεκριμένες πολιτείες.