Ιράκ και ΗΑΕ χτίζουν αγωγούς πριν στερέψει η έξοδος του πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιταχύνουν τα σχέδια ανάπτυξης εναλλακτικών πετρελαϊκών οδών, καθώς η μείωση των εξαγωγών μέσω του Στενού του Ορμούζ αποκαλύπτει το μέγεθος της εξάρτησής τους από τον Περσικό Κόλπο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNBC, η Βαγδάτη επιχειρεί να ενισχύσει τη χρήση του δικτύου αγωγών Κουρδιστάν-Τουρκίας, το οποίο προσφέρει πρόσβαση στο μεσογειακό λιμάνι Τσεϊχάν. Την περασμένη εβδομάδα, το ιρακινό υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε σχέδια για την επιτάχυνση των εξαγωγών αργού μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής, με στόχο οι ροές να αυξηθούν από 220.000 βαρέλια ημερησίως σε 770.000 βαρέλια.

Η κίνηση θεωρείται κρίσιμη για την ιρακινή οικονομία, η οποία παραμένει βαθιά εξαρτημένη από τα έσοδα του πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας που επικαλείται το CNBC, ο πετρελαϊκός τομέας αντιστοιχούσε στο 53% του πραγματικού ΑΕΠ του Ιράκ το 2025.

Νέα στοιχεία της QuantCube Technology, τα οποία παρουσιάστηκαν στο CNBC, δείχνουν ότι οι συνολικές εξαγωγές του Ιράκ έχουν υποχωρήσει αισθητά από την έναρξη του πολέμου, λόγω της γεωγραφικής εξάρτησης της χώρας από το Στενό του Ορμούζ. Ο δείκτης της εταιρείας παρακολουθεί τον όγκο νεκρού φορτίου πλοίων που αναχωρούν από λιμάνια του Ιράκ και των ΗΑΕ, προσφέροντας μια εκτίμηση για το βάρος των φορτίων που μεταφέρονται.

Καμία διέξοδος για τις ιρακινές εξαγωγές πετρελαίου

Ο συνολικός όγκος της μεταφορικής ικανότητας των δεξαμενόπλοιων, μετρούμενης ως deadweight tonnage – δηλαδή το μέγιστο βάρος φορτίου, καυσίμων, προμηθειών και λοιπών φορτίων που μπορεί να μεταφέρει ένα πλοίο – που αναχωρούν από τα λιμάνια του Ιράκ και των ΗΑΕ έως το 2026, σε μετρικούς τόνους (κυλιόμενο άθροισμα 30 ημερών, αναπροσαρμοσμένο στα επίπεδα του 2021).

Ο Άλαν Λεμανγκέν, ανώτερος οικονομολόγος της QuantCube, δήλωσε στο CNBC ότι το Ιράκ βρίσκεται σε πολύ πιο δύσκολη θέση, καθώς το μεγαλύτερο μέρος —αν όχι το σύνολο— του πετρελαίου του διέρχεται από το Ορμούζ. Η Βαγδάτη ανακοίνωσε στις 16 Μαΐου ότι τον Απρίλιο εξήγαγε 10 εκατ. βαρέλια πετρελαίου μέσω του Στενού, έναντι 93 εκατ. βαρελιών πριν από τον πόλεμο.

Την ίδια ώρα, το Άμπου Ντάμπι επιταχύνει την κατασκευή νέου αγωγού προς τη Φουτζέιρα, σε μια προσπάθεια να αυξήσει την εξαγωγική του ικανότητα και να περιορίσει την ανάγκη διέλευσης από το Ορμούζ. Το έργο, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027, προβλέπεται να διπλασιάσει την εξαγωγική δυνατότητα της ADNOC.

Στις 15 Μαΐου, ο διάδοχος του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, Σεΐχης Χαλέντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ αλ Ναχιάν, ζήτησε την ταχύτερη ολοκλήρωση του αγωγού, επικαλούμενος την ανάγκη κάλυψης της αυξανόμενης παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης.

Σε αντίθεση με το Ιράκ, τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη εναλλακτικές εξαγωγικές υποδομές, γεγονός που περιορίζει τον αντίκτυπο από το κλείσιμο ή τη δυσλειτουργία της διέλευσης μέσω Ορμούζ. Όπως σημείωσε ο Λεμανγκέν, η ύπαρξη του τερματικού σταθμού της Φουτζέιρα προσφέρει στα ΗΑΕ μεγαλύτερη ευελιξία, ακόμη και αν η εγκατάσταση έχει δεχθεί πλήγματα κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ωστόσο, οι εναλλακτικές διαδρομές δεν είναι απρόσβλητες από τους κινδύνους. Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας δέχθηκε επίθεση από το Ιράν τον Απρίλιο, ενώ η Φουτζέιρα έχει επίσης βρεθεί στο στόχαστρο ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, προκαλώντας διακοπές στις εργασίες φόρτωσης πετρελαίου.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, ο σαουδαραβικός αγωγός Ανατολής-Δύσης και ο αγωγός των ΗΑΕ προς τη Φουτζέιρα έχουν συνολική διαθέσιμη χωρητικότητα που εκτιμάται μεταξύ 3,5 και 5,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Η Σαουδική Αραβία, πάντως, είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι ο δικός της αγωγός μπορεί να αντλεί έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Ακόμη και έτσι, οι ποσότητες αυτές υπολείπονται σημαντικά των περίπου 20 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων που διέρχονταν καθημερινά από το Στενό του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο.

Η δημιουργία νέων εξαγωγικών οδών απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, χρόνο και, σε πολλές περιπτώσεις, διακρατικές συμφωνίες, ιδίως όταν οι αγωγοί διασχίζουν διαφορετικές περιοχές ή χώρες. Μέχρι τότε, οι εξαγωγείς του Κόλπου παραμένουν εκτεθειμένοι σε γεωπολιτικούς και στρατιωτικούς κινδύνους.

Οι διελεύσεις πλοίων από το Ορμούζ εξακολουθούν να κινούνται πολύ χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα. Σύμφωνα με τη Lloyd’s List, η κυκλοφορία μέσω της κρίσιμης θαλάσσιας οδού υποχώρησε τον Μάιο στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Τα πλοία που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο αντιμετωπίζουν διπλό κίνδυνο, καθώς αφενός πιθανή επίθεση από ιρανικές δυνάμεις εάν δεν λάβουν έγκριση από την Τεχεράνη για διέλευση μέσω καθορισμένης διαδρομής και αφετέρου πιθανές αμερικανικές κυρώσεις σε περίπτωση συνεργασίας με το Ιράν.

Το αποτέλεσμα είναι μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα για την περιοχή: οι αγωγοί που παρακάμπτουν το Ορμούζ μετατρέπονται από εναλλακτικές υποδομές σε στρατηγική αναγκαιότητα.