Κούσνερ: «Δεν μπορεί να υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία χωρίς την Ευρώπη»

Σαφές μήνυμα ότι καμία συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ενεργό συμμετοχή της Ευρώπης έστειλε ο Τζάρεντ Κούσνερ, ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αναδεικνύοντας τις σύνθετες γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται γύρω από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις διπλωματικές προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης στην ουκρανική κρίση, ενώ η Ρωσία επιχειρεί να συνδέσει τον τερματισμό των εχθροπραξιών με μια ευρύτερη αναθεώρηση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, ο Κούσνερ υπογράμμισε ότι η παρουσία των Ευρωπαίων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια βιώσιμη συμφωνία. Όπως ανέφερε, η αμερικανική πλευρά έχει ήδη μεταφέρει στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν τη σημασία της ευρωπαϊκής συμμετοχής, επισημαίνοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστηρίζει εξαρχής αυτή την προσέγγιση.

Οι τοποθετήσεις αυτές ακολούθησαν τις επαφές των Αμερικανών απεσταλμένων με τον Πούτιν στη Μόσχα και τον Ζελένσκι στο Δουβλίνο, στο πλαίσιο μιας νέας προσπάθειας να διαμορφωθεί κοινό έδαφος για την επόμενη φάση των συνομιλιών.

Ο Κούσνερ υποστήριξε ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν συμφωνήσει να συμπεριληφθούν Ευρωπαίοι εκπρόσωποι στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η Μόσχα δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως αυτή τη συμφωνία, ενώ μέχρι πρόσφατα εμφανιζόταν αντίθετη στην άμεση συμμετοχή ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική, καθώς η ευρωπαϊκή πλευρά είχε εκφράσει επανειλημμένα την ανησυχία ότι ενδεχόμενες αποφάσεις για το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλεια της ηπείρου θα μπορούσαν να ληφθούν αποκλειστικά μέσα από αμερικανορωσικές συνεννοήσεις.

Η ρωσική επιδίωξη για νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας και οι αντιδράσεις της Ευρώπης

Στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον όχι μόνο ο τερματισμός του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και το ευρύτερο ζήτημα της ασφάλειας στην Ευρώπη.

Η Μόσχα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις διαπραγματεύσεις προκειμένου να προωθήσει ένα νέο πλαίσιο σχέσεων με τη Δύση, το οποίο θα περιλαμβάνει περιορισμούς στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και στη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας κοντά στα ρωσικά σύνορα.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν και στενοί συνεργάτες του έχουν καταστήσει σαφές ότι θεωρούν απαραίτητη μια συνολική συζήτηση για τις μελλοντικές ισορροπίες ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο, θέτοντας ζητήματα που υπερβαίνουν τα γεωγραφικά όρια της ουκρανικής σύγκρουσης.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με έντονο σκεπτικισμό αυτή την προσέγγιση, καθώς εκτιμούν ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό της κυριαρχίας των ευρωπαϊκών κρατών και του δικαιώματός τους να καθορίζουν ανεξάρτητα την εξωτερική και αμυντική τους πολιτική.

Η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, έχει τονίσει ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί ο τερματισμός των εχθροπραξιών και όχι η έναρξη μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για την αναμόρφωση της ευρωπαϊκής ασφάλειας υπό την πίεση της συνεχιζόμενης ρωσικής εισβολής.

Στο ίδιο πνεύμα, Ευρωπαίοι ηγέτες επιμένουν ότι οποιαδήποτε μελλοντική συζήτηση για τις σχέσεις με τη Ρωσία πρέπει να στηρίζεται στον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας, της εθνικής κυριαρχίας και των θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου.

Παράλληλα, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη και με το ζήτημα της εκπροσώπησής της στις συνομιλίες. Η συμμετοχή των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών δυνάμεων, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, θεωρείται πιθανό σενάριο, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ο τρόπος με τον οποίο θα εκπροσωπηθούν τα συμφέροντα όλων των ευρωπαϊκών κρατών.

Την ίδια στιγμή, η αμερικανική διπλωματία επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο, αναγνωρίζοντας ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία συνδέονται άμεσα με το ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας.

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να εξετάσει ένα παράλληλο πλαίσιο διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου και τις μελλοντικές σχέσεις ασφαλείας με τη Ρωσία. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμφωνήσει σε ρυθμίσεις χωρίς τη συναίνεση της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων της.

Παρά τις διπλωματικές κινήσεις, οι ουσιαστικές διαφωνίες παραμένουν. Οι εδαφικές απαιτήσεις της Μόσχας, οι εγγυήσεις για τη μελλοντική ασφάλεια της Ουκρανίας και ο ρόλος των δυτικών στρατιωτικών δυνάμεων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια στην επίτευξη συμφωνίας.

Οι δηλώσεις Κούσνερ αναδεικνύουν, πάντως, μια κρίσιμη διάσταση της αμερικανικής στρατηγικής: η αναζήτηση ειρηνευτικής λύσης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ευρωπαϊκή ασφάλεια ούτε να προχωρήσει χωρίς τη συμμετοχή εκείνων που θα κληθούν να εγγυηθούν και να υποστηρίξουν τη συμφωνία.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει κατά πόσο η Μόσχα είναι πράγματι διατεθειμένη να αποδεχθεί την Ευρώπη ως ισότιμο συνομιλητή ή εάν η συζήτηση για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας θα αποτελέσει ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης με τη Δύση.

Σε κάθε περίπτωση, το διακύβευμα ξεπερνά πλέον τα όρια της Ουκρανίας, καθώς οι διαπραγματεύσεις αγγίζουν τον μελλοντικό συσχετισμό δυνάμεων στην ευρωπαϊκή ήπειρο και τη θέση της Ευρώπης στη διαμόρφωση της δικής της ασφάλειας.