Ο Πάπας Λέων ζητάει από τις κυβερνήσεις να βάλουν «κανόνες» στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ απηύθυνε την πιο ηχηρή μέχρι σήμερα παρέμβασή του για την Τεχνητή Νοημοσύνη, καλώντας κυβερνήσεις και διεθνείς θεσμούς να ανακτήσουν τον πολιτικό έλεγχο απέναντι σε μια τεχνολογία που, όπως προειδοποιεί, αναπτύσσεται ταχύτερα από τους κανόνες που θα έπρεπε να τη συγκρατούν.

Σύμφωνα με το Reuters, η έκκληση περιλαμβάνεται στην πρώτη μεγάλη εγκύκλιό του, Magnifica Humanitas —ένα κείμενο σχεδόν 43.000 λέξεων— που δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026 και έχει ως κεντρικό θέμα την προστασία του ανθρώπου στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Στο έγγραφο, ο Πάπας δεν εμφανίζεται ως πολέμιος της τεχνολογικής προόδου. Αντίθετα, επιχειρεί να διαχωρίσει την καινοτομία που υπηρετεί τον άνθρωπο από την ανεξέλεγκτη επιτάχυνση που, κατά την κρίση του, μπορεί να οδηγήσει σε νέες ανισότητες και μορφές εξάρτησης. «Η έκκληση για σύνεση, αυστηρή αξιολόγηση και, κάποιες φορές, για πιο αργό ρυθμό στην υιοθέτηση της ΤΝ δεν σημαίνει αντίθεση στην πρόοδο· είναι άσκηση υπεύθυνης φροντίδας για την ανθρώπινη οικογένεια», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο Λέων ΙΔ΄ στρέφει το βλέμμα του κυρίως στην ισχύ των μεγάλων ιδιωτικών τεχνολογικών παικτών. Σημειώνει ότι ο έλεγχος πλατφορμών, δεδομένων, υποδομών και υπολογιστικής ισχύος δεν βρίσκεται πλέον αποκλειστικά στα χέρια των κρατών, αλλά σε «μεγάλους οικονομικούς και τεχνολογικούς δρώντες». Όταν αυτή η ισχύς «συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων», προειδοποιεί, «τείνει να γίνεται αδιαφανής και να διαφεύγει του δημόσιου ελέγχου», αυξάνοντας τον κίνδυνο «νέων εξαρτήσεων, αποκλεισμών, χειραγωγήσεων και ανισοτήτων».

Η εγκύκλιος ζητά νομικά και θεσμικά αντίβαρα, όχι απλές ηθικές διακηρύξεις. «Δεν αρκεί να επικαλούμαστε την ηθική αφηρημένα· απαιτούνται ισχυρά νομικά πλαίσια, ανεξάρτητη εποπτεία, ενημερωμένοι χρήστες και ένα πολιτικό σύστημα που δεν παραιτείται από την ευθύνη του», τονίζει ο Πάπας. Σε άλλο σημείο γίνεται ακόμη πιο σαφής: «Μια πιο ηθική ΤΝ δεν αρκεί, αν αυτή η ηθική καθορίζεται από λίγους».

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα δεδομένα. Η χρήση της ΤΝ, ειδικά όταν αγγίζει δημόσια αγαθά και θεμελιώδη δικαιώματα, πρέπει να υπάγεται σε «σαφή κριτήρια και αποτελεσματική εποπτεία», ενώ «η κυριότητα των δεδομένων δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά σε ιδιωτικά χέρια, αλλά πρέπει να ρυθμιστεί κατάλληλα», σημειώνεται στο κείμενο.

Το πιο δραματικό τμήμα της εγκυκλίου αφορά τον πόλεμο. Ο Πάπας προειδοποιεί ότι η ΑΙ μπορεί να κάνει τη βία πιο γρήγορη, πιο απρόσωπη και πολιτικά πιο «εύκολη». «Δεν είναι επιτρεπτό να ανατίθενται θανατηφόρες ή άλλες μη αναστρέψιμες αποφάσεις σε τεχνητά συστήματα», γράφει. Και προσθέτει: «Κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να κάνει τον πόλεμο ηθικά αποδεκτό».

Η προειδοποίηση δεν περιορίζεται στα πεδία των μαχών. Ο Λέων ΙΔ΄ συνδέει την ΤΝ με την κρίση της αλήθειας και της δημοκρατίας, υπογραμμίζοντας ότι «η δημοκρατία δεν αποτελείται μόνο από κανόνες και διαδικασίες», αλλά προϋποθέτει «σταθερή συμφωνία με τα γεγονότα» και δέσμευση στο κοινό καλό. «Η αδιαφορία για την αλήθεια οδηγεί, αργά αλλά σταθερά, σε κάθοδο προς τον ολοκληρωτισμό», αναφέρει.

Στο κοινωνικό πεδίο, η εγκύκλιος προειδοποιεί για τον μετασχηματισμό της εργασίας από την αυτοματοποίηση, τη ρομποτική και την ΤΝ. Οι «νέοι τρόποι» εργασίας, σημειώνει ο Πάπας, «δεν είναι κατ’ ανάγκην καλύτεροι», ενώ η επιδίωξη μεγαλύτερων κερδών «δεν μπορεί να δικαιολογεί επιλογές που θυσιάζουν συστηματικά θέσεις εργασίας».

Με το Magnifica Humanitas, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ επιχειρεί να τοποθετήσει την Καθολική Εκκλησία στο κέντρο της παγκόσμιας συζήτησης για την ΤΝ. Το μήνυμά του προς κυβερνήσεις, εταιρείες και κοινωνίες είναι σαφές: η τεχνολογία δεν πρέπει να απορριφθεί, αλλά να «αφοπλιστεί» από τη λογική της κυριαρχίας, του κέρδους και της πολεμικής επιτάχυνσης, ώστε να επιστρέψει στον άνθρωπο ως εργαλείο και όχι ως δύναμη που τον υπερβαίνει.