Ο Τραμπ «ανακάλυψε» καρτέλ στη μεταποίηση κρέατος, που στραγγαλίζει την πρωτογενή παραγωγή

Χρειάστηκε η εκτίναξη της τιμής του βοείου κρέατος, η αντίδραση των Αμερικανών κτηνοτρόφων και μια δημόσια συζήτηση για το ποιος πραγματικά ελέγχει την αγορά, για να φτάσει ο Ντόναλντ Τραμπ σε μια διαπίστωση γνώριμη εδώ και χρόνια στον κόσμο της πρωτογενούς παραγωγής, δηλαδή όταν ελάχιστοι μεγάλοι παίκτες ελέγχουν το κρίσιμο πέρασμα από τον παραγωγό στην αγορά, ο ανταγωνισμός παύει να λειτουργεί όπως θα έπρεπε.

Σε ανάρτησή του ο Τραμπ θεωρεί πως οι Αμερικανοί κτηνοτρόφοι και αγρότες πιέζονται εδώ και χρόνια από τους μεγάλους μεταποιητές τροφίμων. Αναφέρει ότι ουσιαστικά τέσσερις μεγάλοι όμιλοι ελέγχουν την αγορά, χαρακτηρίζει την κατάσταση «μονοπώλιο» και υποστηρίζει ότι αυτή η συγκέντρωση κάνει τη ζωή των παραγωγών δύσκολη.

Το σημαντικότερο σημείο είναι ότι ανακοινώνει πως δίνει εντολή να συνταχθούν τα απαραίτητα νομικά κείμενα ώστε οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι να αποκτήσουν το δικαίωμα να μεταποιούν οι ίδιοι τα προϊόντα τους, με στόχο να σπάσει η εξάρτησή τους από τους τέσσερις μεγάλους μεταποιητές. Τονίζει επίσης ότι μεγάλο μέρος της ιδιοκτησίας αυτών των εταιρειών βρίσκεται εκτός ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προσφάτως (26 Αυγούστου) στην εκπομπή του Glenn Beck, δήλωσε ότι θα εξετάσει το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις μονάδες επεξεργασίας κρέατος, μετά την επισήμανση ότι οι σημερινοί κανόνες δυσκολεύουν μικρότερους παραγωγούς και κτηνοτρόφους να επεξεργάζονται και να διαθέτουν οι ίδιοι το προϊόν τους.

Ο Beck μίλησε ευθέως για «καρτέλ» στη μεταποίηση κρέατος. Η απάντηση του Τραμπ ήταν χαρακτηριστική. Εκανε λόγο για τέσσερις μεγάλους παίκτες και χαρακτήρισε τη δομή της αγοράς «μονοπώλιο» (στην πραγματικότητα, με τέσσερις κυρίαρχες επιχειρήσεις ο ακριβέστερος οικονομικός όρος είναι ολιγοπώλιο).

Οι εταιρείες Cargill, Tyson Foods, JBS USA και National Beef Packing ελέγχουν περίπου το 85% της αμερικανικής αγοράς επεξεργασίας βοείου κρέατος. Η συγκέντρωση αυτή περιορίζει τις εναλλακτικές που έχουν οι κτηνοτρόφοι για να πουλήσουν τα ζώα τους και ενισχύει δραματικά τη διαπραγματευτική ισχύ των μεγάλων μεταποιητών.

Η συγκέντρωση της αμερικανικής βιομηχανίας κρέατος έχει αυξηθεί σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί από τις αμερικανικές αρχές, οι τέσσερις μεγαλύτεροι παίκτες είχαν πολύ μικρότερο μερίδιο της αγοράς τη δεκαετία του 1970 και του 1980, για να φτάσουν σήμερα να κυριαρχούν σχεδόν ολοκληρωτικά στο κρίσιμο στάδιο της σφαγής και της επεξεργασίας.

Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ήδη ανοίξει έρευνα για πιθανές αντιανταγωνιστικές πρακτικές στον κλάδο, εξετάζοντας εάν οι μεγάλες εταιρείες μεταποίησης έχουν χειραγωγήσει τις τιμές ή έχουν αξιοποιήσει τη δεσπόζουσα θέση τους σε βάρος παραγωγών και καταναλωτών.

Και η αντίφαση

Από τη μία πλευρά, αναγνωρίζει ότι η υπερσυγκέντρωση της μεταποίησης μπορεί να συμπιέζει τους κτηνοτρόφους. Από την άλλη, επιχειρεί να μειώσει τις υψηλές τιμές του βοείου κρέατος αυξάνοντας προσωρινά τις εισαγωγές.

Ο Τραμπ υπέγραψε στις 26 Αυγούστου απόφαση για προσωρινή αύξηση κατά 300.000 μετρικούς τόνους της ποσότητας άπαχου βοείου κρέατος που μπορεί να εισαχθεί στις ΗΠΑ με τον χαμηλότερο δασμολογικό συντελεστή. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το μέτρο θα συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών για τους καταναλωτές, ενώ ταυτόχρονα θα δώσει χρόνο στο αμερικανικό ζωικό κεφάλαιο να ανακάμψει.

Οι κτηνοτρόφοι, όμως, βλέπουν διαφορετικά την εξίσωση. Αγροτικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι περισσότερες φθηνές εισαγωγές μπορούν να πιέσουν ακόμη περισσότερο τις τιμές που λαμβάνει ο Αμερικανός παραγωγός, την ώρα που το πραγματικό πρόβλημα της αγοράς βρίσκεται, κατά την άποψή τους, στη μεγάλη συγκέντρωση της μεταποίησης.

Έτσι, ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε ένα κλασικό πρόβλημα αγροτικής οικονομίας. Ο καταναλωτής πληρώνει ακριβά, ο παραγωγός υποστηρίζει ότι δεν αμείβεται επαρκώς και στο ενδιάμεσο βρίσκεται μια εξαιρετικά συγκεντρωμένη αλυσίδα μεταποίησης και εμπορίας.