Ο Τραμπ απορρίπτει την ιρανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται δυσαρεστημένος με τη νεότερη ιρανική πρόταση για τον τερματισμό του δίμηνου πολέμου με το Ιράν, σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης. Η στάση αυτή μειώνει τις ελπίδες για άμεση διπλωματική διέξοδο σε μια σύγκρουση που έχει διαταράξει τις διεθνείς ενεργειακές ροές, έχει ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις και έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους.

Η πρόταση της Τεχεράνης προβλέπει σταδιακές συνομιλίες. Σε πρώτη φάση, το Ιράν ζητά τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, καθώς και εγγυήσεις ότι οι εχθροπραξίες δεν θα επαναληφθούν. Στη συνέχεια, οι δύο πλευρές θα συζητούσαν την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και το καθεστώς της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ. Μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο θα άνοιγε το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Η αμερικανική πλευρά, ωστόσο, θεωρεί ότι το πυρηνικό ζήτημα δεν μπορεί να μείνει εκτός του αρχικού πλαισίου διαπραγμάτευσης. Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «δεν θα διαπραγματευτούν μέσω του Τύπου» και ότι οι «κόκκινες γραμμές» της κυβέρνησης παραμένουν σαφείς. Η διαφωνία αυτή φαίνεται να αποτελεί το βασικό εμπόδιο στην επανεκκίνηση των ειρηνευτικών προσπαθειών.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο έντασης με τη Δύση. Η συμφωνία του 2015, στην οποία συμμετείχαν οι ΗΠΑ, το Ιράν και άλλες μεγάλες δυνάμεις, περιόριζε σημαντικά τις πυρηνικές δραστηριότητες της Τεχεράνης. Η συμφωνία κατέρρευσε όταν ο Τραμπ αποχώρησε μονομερώς από αυτήν κατά την πρώτη του προεδρική θητεία. Το Ιράν εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι το πρόγραμμά του έχει ειρηνικό και πολιτικό χαρακτήρα.

Οι διπλωματικές προσπάθειες έχουν περιπλακεί ακόμη περισσότερο μετά την ακύρωση προγραμματισμένης επίσκεψης του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ στο Ισλαμαμπάντ. Εκεί, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε πραγματοποιήσει επαφές με μεσολαβητές, ενώ στη συνέχεια επισκέφθηκε το Ομάν και τη Ρωσία, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και εξασφάλισε δηλώσεις στήριξης από έναν παραδοσιακό σύμμαχο της Τεχεράνης.

Η ενεργειακή κρίση βαθαίνει
Η αβεβαιότητα γύρω από τις συνομιλίες έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν ξανά ανοδικά, καθώς η σύγκρουση περιορίζει τη διέλευση φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το Brent έφθασε τα 109,64 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI ανήλθε στα 97,64 δολάρια.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι αγορές δεν αντιδρούν πλέον μόνο στη ρητορική των δύο πλευρών, αλλά κυρίως στη φυσική ροή του πετρελαίου. Τα στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης δείχνουν ότι αρκετά δεξαμενόπλοια που μετέφεραν ιρανικό πετρέλαιο αναγκάστηκαν να επιστρέψουν, ενώ η κίνηση μέσω των  Στενών του Ορμούζ έχει μειωθεί δραματικά. Πριν από τον πόλεμο, από την περιοχή περνούσαν καθημερινά περίπου 125 έως 140 πλοία ενώ τις τελευταίες 24 ώρες, πέρασαν μόλις επτά και κανένα δεν μετέφερε πετρέλαιο προς τη διεθνή αγορά.

Η Τεχεράνη κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι οι κατασχέσεις πλοίων που συνδέονται με το Ιράν συνιστούν «πειρατεία και ένοπλη ληστεία» στην ανοικτή θάλασσα. Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός αποτελεί εργαλείο πίεσης προς την ιρανική ηγεσία.

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Τραμπ αντιμετωπίζει αυξανόμενη πολιτική πίεση για τον τερματισμό του πολέμου, ιδίως καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις γίνονται πιο αισθητές στους καταναλωτές. Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει συνομιλίες επειδή δεν έχει πετύχει τους βασικούς στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους της. Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει μεγάλη: το Ιράν θέλει πρώτα κατάπαυση του πυρός και αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, ενώ οι ΗΠΑ απαιτούν να συζητηθεί άμεσα το πυρηνικό πρόγραμμα.