Ο Τραμπ «βγάζει έξω» από τον Λευκό Οίκο CNN, MS NOW και Politico

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι απαγορεύει την πρόσβαση των CNN, MS NOW και Politico στον Λευκό Οίκο, κλιμακώνοντας τη σύγκρουσή του με μεγάλα μέσα ενημέρωσης που επικρίνουν την κυβέρνησή του.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ κατηγόρησε τα τρία μέσα ότι μεταδίδουν «ψευδείς ειδήσεις» και υποστήριξε ότι δεν θα πρέπει να τους επιτρέπεται να δημοσιεύουν «μυθοπλασία και ψέματα» κατά την κάλυψη της αμερικανικής προεδρίας. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι «θα ακολουθήσουν και άλλα μέσα ενημέρωσης».

Η απόφαση, η ακριβής έκταση της οποίας δεν είχε αποσαφηνιστεί άμεσα, αναμένεται να προκαλέσει έντονες νομικές αντιδράσεις. Ειδικοί σε ζητήματα ελευθερίας του λόγου επισημαίνουν ότι ένας αποκλεισμός με κριτήριο το περιεχόμενο της δημοσιογραφικής κάλυψης ενδέχεται να παραβιάζει την Πρώτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία προστατεύει την ελευθερία του λόγου και του Τύπου.

«Σωρευτικές ιστορίες των τελευταίων ετών»

Παρά την ανακοίνωση του Τραμπ, δημοσιογράφοι και των τριών οργανισμών εξακολουθούσαν να εργάζονται στον Λευκό Οίκο το απόγευμα της Παρασκευής. Σύμφωνα με το Fox News, το οποίο επικαλέστηκε ανώνυμο ανώτερο αξιωματούχο, οι οργανισμοί επρόκειτο να ενημερωθούν ότι η απαγόρευση θα ίσχυε από το Σάββατο.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό που να οδήγησε στην απόφαση.

«Είναι απλώς οι σωρευτικές ιστορίες των τελευταίων ετών», είπε, προσθέτοντας: «Δεν είμαι υποχρεωμένος να τους αφήσω να μπουν στο σπίτι μου, στο σπίτι του λαού».

Όταν ρωτήθηκε ποια άλλα μέσα ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με αντίστοιχα μέτρα, ανέφερε τους New York Times και τη Washington Post, τους οποίους χαρακτήρισε επίσης «ψεύτικες ειδήσεις».

Το εύρος της απαγόρευσης θα κρίνει τη νομική μάχη

Η νομιμότητα της απόφασης μπορεί να εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από το εύρος της εφαρμογής της. Τα αμερικανικά δικαστήρια έχουν αναγνωρίσει στους προέδρους ευρεία διακριτική ευχέρεια ως προς την επιλογή των δημοσιογράφων που συμμετέχουν σε περιορισμένης πρόσβασης εκδηλώσεις, όπως συναντήσεις στο Οβάλ Γραφείο ή μικρές δημοσιογραφικές ομάδες.

Ένας γενικευμένος αποκλεισμός, όμως, από εγκαταστάσεις και διαπιστεύσεις που είναι διαθέσιμες στον Τύπο θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πολύ ισχυρότερες προσφυγές. Νομικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να εγερθούν ζητήματα τόσο βάσει της Πρώτης Τροπολογίας όσο και της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της δίκαιης διαδικασίας.

Η ανακοίνωση έγινε λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, κατά τις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί θα επιχειρήσουν να διατηρήσουν τις οριακές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο. Δημοσκοπήσεις των Reuters/Ipsos δείχνουν επιδείνωση της εικόνας του κόμματος και χαμηλή δημοτικότητα για τον ίδιο τον Τραμπ, εν μέσω αυξημένης δυσαρέσκειας για τον πόλεμο με το Ιράν και την άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Τα μέσα προαναγγέλλουν αντίδραση

Το CNN ανακοίνωσε ότι στηρίζει τους δημοσιογράφους του που καλύπτουν την αμερικανική προεδρία και χαρακτήρισε την απειλούμενη απαγόρευση παράνομη επίθεση κατά ενός θεμελιώδους δικαιώματος.

«Έχουμε το δικαίωμα, βάσει του Συντάγματος των ΗΠΑ, να ασκούμε αυτή τη δημοσιογραφία χωρίς κυβερνητικά εμπόδια ή παρεμβάσεις», ανέφερε το δίκτυο.

Το Politico δήλωσε ότι θα συνεχίσει να καλύπτει με δίκαιο τρόπο τόσο τη σημερινή όσο και τις μελλοντικές κυβερνήσεις και δεσμεύτηκε να υπερασπιστεί «σθεναρά» τα δικαιώματα που απορρέουν από την Πρώτη Τροπολογία. Η MS NOW δεν έκανε άμεσα κάποιο σχόλιο.

Ο Σεθ Στερν, διευθυντής υπεράσπισης στο Freedom of the Press Foundation, χαρακτήρισε την απόφαση κατάφωρη παραβίαση της Πρώτης Τροπολογίας, υποστηρίζοντας ότι οι οργανισμοί τιμωρούνται επειδή ασκούν κριτική στην κυβέρνηση.

Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση του Τζαμίλ Τζάφερ, εκτελεστικού διευθυντή του Knight First Amendment Institute στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Όπως επισήμανε, ο πρόεδρος δεν μπορεί να τιμωρεί δημοσιογράφους επειδή δεν εγκρίνει την κάλυψή τους. Εάν ο αποκλεισμός αφορά τη δημοσιογραφική ομάδα του Λευκού Οίκου, πρόσθεσε, τίθεται και ζήτημα αποκλεισμού από ένα «δημόσιο φόρουμ» με βάση τις απόψεις των δημοσιογράφων.

Ρήξη με μια παράδοση δεκαετιών

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ανατρέψει πρακτικές δεκαετιών στις σχέσεις του Λευκού Οίκου με τον Τύπο. Έχει περιορίσει την πρόσβαση καθιερωμένων ειδησεογραφικών οργανισμών στον πρόεδρο και έχει ενισχύσει την παρουσία νεότερων μέσων, τα οποία θεωρούνται περισσότερο φιλικά προς την κυβέρνηση.

Ο Τραμπ διατηρεί εδώ και χρόνια συγκρουσιακή σχέση με μεγάλο μέρος του Τύπου. Από την προεκλογική εκστρατεία του 2016 επιτίθεται συστηματικά σε οργανισμούς και δημοσιογράφους, ενώ κατά τη δεύτερη θητεία του έχει εντείνει τις πιέσεις προς τηλεοπτικά δίκτυα και ενημερωτικές εκπομπές που τον επικρίνουν.

Έχει, επίσης, καταθέσει αγωγές εναντίον οργανισμών όπως η Wall Street Journal, οι New York Times, το BBC και η Des Moines Register. Οι αγωγές δυσφήμησης κατά των ABC και CBS έκλεισαν με συμβιβασμούς ύψους 15 και 16 εκατομμυρίων δολαρίων αντίστοιχα.

Οι προηγούμενες δικαστικές ήττες

Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, ο Λευκός Οίκος επιχείρησε να ανακαλέσει ή να αναστείλει τις διαπιστεύσεις του ανταποκριτή του Playboy Μπράιαν Κάρεμ και του δημοσιογράφου του CNN Τζιμ Ακόστα. Και στις δύο περιπτώσεις, ομοσπονδιακοί δικαστές διέταξαν την αποκατάσταση της πρόσβασής τους.

Μετά την επιστροφή του στην προεδρία, τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ απέκλεισε επίσης το Associated Press από συνήθεις δημοσιογραφικές δραστηριότητες, επειδή το πρακτορείο δεν υιοθέτησε την ονομασία «Κόλπος της Αμερικής» για τον Κόλπο του Μεξικού.

Η νέα απαγόρευση ενισχύει τις ανησυχίες οργανώσεων υπεράσπισης της ελευθερίας του Τύπου ότι η πρόσβαση στον Λευκό Οίκο χρησιμοποιείται ως μέσο επιβράβευσης ευνοϊκής κάλυψης και τιμωρίας της κριτικής δημοσιογραφίας. Το μέτρο επιβεβαιώθηκε από το Reuters και το Associated Press, ενώ οι επικείμενες δικαστικές κινήσεις αναμένεται να κρίνουν τα όρια της προεδρικής εξουσίας απέναντι στη συνταγματικά προστατευόμενη ελευθερία του Τύπου.