Όλαφ Λάις: Ο πρωθυπουργός της Κάτω Σαξονίας ανάμεσα στις περικοπές της Volkswagen και την πίεση του AfD

Η αναδιάρθρωση της Volkswagen έχει φέρει τον πρωθυπουργό της Κάτω Σαξονίας, Όλαφ Λάις (SPD), αντιμέτωπο με μία από τις δυσκολότερες πολιτικές εξισώσεις της θητείας του.

Από τη μία πλευρά, στηρίζει τις μεγάλες περικοπές θέσεων εργασίας που περιλαμβάνει η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση στην ιστορία της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Από την άλλη, επιχειρεί να περιορίσει την άνοδο του AfD, το οποίο αξιοποιεί την ανασφάλεια γύρω από το μέλλον της γερμανικής βιομηχανίας για να ενισχύσει την επιρροή του.

Η Κάτω Σαξονία βρίσκεται στην καρδιά αυτής της σύγκρουσης. Στο κρατίδιο εδρεύει η Volkswagen και λειτουργούν έξι από τα εργοστάσιά της, ενώ η τοπική κυβέρνηση αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους σημαντικότερους μετόχους της εταιρείας. Η Κάτω Σαξονία κατέχει το 20% των δικαιωμάτων ψήφου και διαθέτει δύο θέσεις στο 20μελές εποπτικό συμβούλιο της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Ο Λάις, στέλεχος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), βρίσκεται έτσι σε διπλό ρόλο: είναι πρωθυπουργός ενός κρατιδίου που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Volkswagen, αλλά και μέλος του εποπτικού συμβουλίου της εταιρείας.

Την περασμένη εβδομάδα εγκατέλειψε την αντίθεσή του σε σχέδιο αναδιάρθρωσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες από 100.000 περικοπές θέσεων εργασίας σε επίπεδο ομίλου, καθώς η Volkswagen αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις από τον κινεζικό ανταγωνισμό, το υψηλό κόστος και τους δασμούς.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας με τη διοίκηση θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο επικίνδυνη για το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας από τις επώδυνες περικοπές.

Το AfD στρέφει το βλέμμα στην Κάτω Σαξονία

Το πολιτικό κόστος της επιλογής αυτής μπορεί, ωστόσο, να αποδειχθεί σημαντικό.

Η Κάτω Σαξονία είναι ένα από τα λίγα γερμανικά κρατίδια όπου το AfD δεν έχει ακόμη ξεπεράσει το SPD στις δημοσκοπήσεις. Η απόσταση όμως μεταξύ των δύο κομμάτων περιορίζεται και η κρίση στη Volkswagen ενισχύει τον φόβο των παραδοσιακών πολιτικών δυνάμεων ότι εργαζόμενοι και οικογένειες που αισθάνονται ότι απειλούνται οικονομικά μπορεί να στραφούν προς την Εναλλακτική για τη Γερμανία.

«Πρέπει να μεταδώσουμε τη βεβαιότητα ότι μπορούμε να λύσουμε αυτά τα προβλήματα. Διαφορετικά, οι εξτρεμιστικές δυνάμεις θα ενισχυθούν», δήλωσε ο Λάις, υπερασπιζόμενος παράλληλα τον διπλό του ρόλο απέναντι σε όσους θεωρούν ότι η πολιτική παρουσία στο εποπτικό συμβούλιο δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων στη Volkswagen.

Το AfD, από την πλευρά του, αποδίδει σημαντικό μέρος των προβλημάτων της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας στις πολιτικές επιλογές του Βερολίνου και των Βρυξελλών. Το κόμμα έχει επικρίνει ιδιαίτερα την ευρωπαϊκή πολιτική για τη σταδιακή κατάργηση των νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035, μια πολιτική που έχει δεχθεί επικρίσεις και από στελέχη της αυτοκινητοβιομηχανίας αλλά και από πολιτικούς του γερμανικού κέντρου.

Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη για το SPD. Μετά την ιστορική επίδοση του AfD στη γειτονική Σαξονία-Άνχαλτ, το κόμμα επιχειρεί τώρα να κεφαλαιοποιήσει την εκλογική του δυναμική και στην Κάτω Σαξονία.

«Υπάρχει ανησυχία ότι αυτή η αβεβαιότητα μεταξύ των εργαζομένων θα λειτουργήσει προς όφελος του AfD στις τοπικές εκλογές, ιδίως στις εγκαταστάσεις της Volkswagen», δήλωσε ο Σεμπάστιαν Λέχνερ, επικεφαλής της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) στο κρατίδιο.

Η δύσκολη μάχη για τις θέσεις εργασίας

Για τον Λάις, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι πλέον να εξηγήσει στους ψηφοφόρους —και κυρίως στους εργαζομένους της Volkswagen— γιατί αποδέχθηκε ένα σχέδιο που περιλαμβάνει τόσο βαθιές περικοπές.

Μέχρι πρόσφατα είχε ταχθεί ξεκάθαρα κατά νέων μαζικών απολύσεων. Τελικά, όμως, αποδέχθηκε μια συμφωνία που, με βάση τους σημερινούς στόχους εξοικονόμησης κόστους, θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίπου 50.000 επιπλέον περικοπές θέσεων εργασίας στη Volkswagen.

Το AfD επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη μεταστροφή σε πολιτικό όπλο.

Ο επικεφαλής του κόμματος στην Κάτω Σαξονία, Άνσγκαρ Σλέντε, χαρακτήρισε τα σχέδια περικοπών και την αναθεώρηση της δομής της Volkswagen «καταστροφή για δεκάδες χιλιάδες οικογένειες».

Αναφερόμενος προσωπικά στον Λάις, πρόσθεσε: «Δεν έλυσε το πρόβλημα».

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση του κρατιδίου. Το AfD επιτίθεται επίσης στην IG Metall, το μεγαλύτερο βιομηχανικό συνδικάτο της Γερμανίας, στελέχη του οποίου συμμετέχουν στο εποπτικό συμβούλιο της Volkswagen μαζί με εκπροσώπους της Κάτω Σαξονίας και των οικογενειών Porsche και Piëch.

Η IG Metall, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι το AfD και οι ομάδες εργαζομένων που συνδέονται μαζί του επιχειρούν να αποδυναμώσουν τη συλλογική εκπροσώπηση των εργαζομένων.

«Οι πραγματικές συγκρούσεις μόλις αρχίζουν»

Η συμφωνία για την αναδιάρθρωση της Volkswagen απέτρεψε, τουλάχιστον προς το παρόν, μια ακόμη πιο ριζική αναθεώρηση της εταιρικής δομής, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την επιρροή της Κάτω Σαξονίας.

Ο Λάις υποστηρίζει επίσης ότι η συμφωνία προσφέρει περισσότερο χρόνο για να αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις για τέσσερα εργοστάσια της Volkswagen που απειλούνται με κλείσιμο μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Ένα από αυτά βρίσκεται στο Έμντεν, στην περιοχή από την οποία κατάγεται ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Κάτω Σαξονίας. Το εργοστάσιο του Τσβικάου, στη Σαξονία, το οποίο κατασκευάζει αποκλειστικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, συγκαταλέγεται επίσης στις εγκαταστάσεις των οποίων το μέλλον παραμένει αβέβαιο.

Ο αναλυτής της αυτοκινητοβιομηχανίας Στέφαν Μπράτζελ εκτιμά ότι τουλάχιστον δύο από τα τέσσερα εργοστάσια που βρίσκονται υπό πίεση τελικά θα κλείσουν, προβλέποντας δύσκολες διαπραγματεύσεις που θα συμπέσουν χρονικά με την προεκλογική περίοδο της επόμενης χρονιάς.

«Υπάρχουν αντικρουόμενοι στόχοι εδώ — αυτό είναι απολύτως σαφές», σημείωσε, αναφερόμενος στον ρόλο του Λάις τόσο ως πολιτικού όσο και ως εκπροσώπου βασικού μετόχου της Volkswagen. «Οι πραγματικές συγκρούσεις μόλις αρχίζουν».

Την ίδια στιγμή, ο Ίνγκο Σπάιχ της Deka Investment, μετόχου της Volkswagen, προειδοποιεί ότι η παρουσία ενεργών πολιτικών στο εποπτικό συμβούλιο δημιουργεί τον κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων. Κατά την άποψή του, τίθεται επίσης το ερώτημα κατά πόσο πολιτικοί με βαριές κυβερνητικές υποχρεώσεις μπορούν να αφιερώσουν τον απαιτούμενο χρόνο στην εποπτεία μιας πολυεθνικής εταιρείας σε περίοδο βαθιάς κρίσης.

Η υπόθεση της Volkswagen υπερβαίνει πάντως τα όρια της Κάτω Σαξονίας. Αντανακλά το ευρύτερο δίλημμα που αντιμετωπίζει η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, καθώς το αυξημένο ενεργειακό και εργασιακό κόστος, οι εμπορικοί δασμοί και ο έντονος ανταγωνισμός από την Κίνα πιέζουν τη γερμανική βιομηχανία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε κλείσιμο εργοστασίου και κάθε απώλεια θέσης εργασίας αποκτά όχι μόνο οικονομικό, αλλά και πολιτικό βάρος.

Ο Μπράτζελ, πάντως, θεωρεί ότι ούτε το AfD έχει παρουσιάσει μέχρι στιγμής μια πειστική στρατηγική για τη μετάβαση της αυτοκινητοβιομηχανίας στη νέα εποχή.

«Είναι λίγο κολλημένοι στο παρελθόν και πιστεύουν ότι οι θέσεις εργασίας μπορούν να σωθούν από τους κινητήρες καύσης και τον παλιό κόσμο της αυτοκινητοβιομηχανίας», ανέφερε.

Για τον Όλαφ Λάις, η επόμενη περίοδος θα κριθεί από το εάν θα μπορέσει να πείσει τους εργαζομένους ότι οι επώδυνες περικοπές αποτελούν μέρος της προσπάθειας να σωθεί η Volkswagen και όχι απόδειξη αποτυχίας του πολιτικού μοντέλου που επί δεκαετίες συνέδεε στενά την αυτοκινητοβιομηχανία με την Κάτω Σαξονία. Και όσο το μέλλον των εργοστασίων παραμένει ανοιχτό, τόσο η οικονομική κρίση της Volkswagen θα μετατρέπεται σε μία από τις κρισιμότερες πολιτικές δοκιμασίες για το κρατίδιο.