Πληρωμές IRIS: Τι ισχύει για το αφορολόγητο χαρτζιλίκι και τις μεταφορές μεταξύ συγγενών

Σε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων πολιτών έχει εξελιχθεί το σύστημα άμεσων πληρωμών IRIS, προσφέροντας ταχύτητα και μηδενικές προμήθειες για μικροσυναλλαγές.

Ωστόσο, η ευκολία στη χρήση του δεν συνεπάγεται και απουσία φορολογικών κανόνων. Όπως υπογράμμισε η φοροτεχνικός Νίκη Βομπιράκη, μιλώντας στην ΕΡΤ, οι χρήστες οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς ορισμένες μεταφορές ενδέχεται να θεωρηθούν υποκρυπτόμενες δωρεές ή αδήλωτα εισοδήματα, ενεργοποιώντας φορολογικές υποχρεώσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα των μεταφορών χρημάτων από γονείς προς παιδιά, ειδικά ενόψει της φοιτητικής περιόδου. Για το χαρτζιλίκι και τα συνήθη έξοδα διαβίωσης ανηλίκων και φοιτητών έως 25 ετών δεν τίθεται συγκεκριμένο χρηματικό όριο, σύμφωνα με την οδηγία της ΑΑΔΕ που επικαλέστηκε η φοροτεχνικός.

Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται έξοδα που σχετίζονται με την καθημερινότητα του παιδιού, όπως ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας, δίδακτρα, βιβλία, μετακινήσεις και άλλες ανάγκες διαβίωσης.

Όπως εξήγησε η κα Βομπιράκη, για τα ποσά που αφορούν το χαρτζιλίκι ενός ανηλίκου ή φοιτητή έως 25 ετών δεν απαιτείται δήλωση ως δωρεά στο myProperty και δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρηματικό όριο για το χαρτζιλίκι.

Σημαντικό είναι, ωστόσο, να υπάρχει σαφής αιτιολογία στη μεταφορά χρημάτων. Η αναγραφή της αιτίας της συναλλαγής μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε περίπτωση μελλοντικού ελέγχου.

«Καλό είναι σε κάθε μεταφορά να βάζουμε μία αιτιολογία και για να τη θυμόμαστε στο μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά η φοροτεχνικός, υπογραμμίζοντας ότι η αιτιολογία βοηθά στην τεκμηρίωση του λόγου για τον οποίο πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή.

Όταν η μεταφορά αφορά αγορά ακινήτου ή άλλη μεγάλη δαπάνη

Διαφορετικά είναι τα δεδομένα όταν η μεταφορά χρημάτων δεν αφορά ένα απλό χαρτζιλίκι, αλλά χρησιμοποιείται για την απόκτηση περιουσιακού στοιχείου ή για μια σημαντική οικονομική δραστηριότητα.

Στην περίπτωση αγοράς ακινήτου ή αυτοκινήτου, δημιουργίας αποταμίευσης ή επένδυσης, ίδρυσης επιχείρησης ή αποπληρωμής προσωπικού δανείου, η μεταφορά μπορεί να συνδέεται με δωρεά ή γονική παροχή και χρειάζεται διαφορετική φορολογική αντιμετώπιση.

«Εδώ έχουμε επαύξηση περιουσίας», εξήγησε η κα Βομπιράκη, σημειώνοντας ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ασφαλέστερο να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία και να δηλώνεται η δωρεά, ακόμη και όταν τελικά δεν προκύπτει φόρος.

Η διαδικασία, όπως εξήγησε, συνδέεται με την τραπεζική μεταφορά των χρημάτων από λογαριασμό σε λογαριασμό και τη δήλωση της δωρεάς μέσω του myProperty.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και οι φορολογικές κατηγορίες

Κρίσιμο ρόλο στη φορολόγηση των χρηματικών δωρεών παίζει ο βαθμός συγγένειας μεταξύ αυτού που δίνει και αυτού που λαμβάνει τα χρήματα.

Για την πρώτη κατηγορία συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, όταν η δωρεά ή γονική παροχή πραγματοποιείται με τον προβλεπόμενο τραπεζικό τρόπο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, σύζυγοι και πρόσωπα με σύμφωνο συμβίωσης, παιδιά, καθώς και παππούδες και γιαγιάδες προς εγγόνια.

Για ποσά που υπερβαίνουν το αφορολόγητο όριο, εφαρμόζεται φορολογικός συντελεστής 10% επί του υπερβάλλοντος ποσού, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όμως όταν η χρηματική δωρεά δεν πραγματοποιείται μέσω τραπεζικού συστήματος. Στην περίπτωση που δεν ακολουθηθεί η τραπεζική διαδικασία, επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ ακόμη και μεταξύ γονέα και παιδιού, όπως διευκρίνισε η φοροτεχνικός.

Τι ισχύει για μεταφορές μεταξύ αδελφών

Διαφορετική είναι η φορολογική μεταχείριση στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών. Τα αδέλφια υπάγονται στη δεύτερη κατηγορία συγγένειας και οι χρηματικές δωρεές μεταξύ τους φορολογούνται με 20% από το πρώτο ευρώ.

Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται επίσης άλλες συγγενικές σχέσεις που δεν περιλαμβάνονται στην πρώτη κατηγορία, ενώ στη συνέχεια υπάρχει και η τρίτη κατηγορία.

Για μεταφορές χρημάτων μεταξύ φίλων, γνωστών και λοιπών τρίτων προσώπων ο φόρος ανέρχεται σε 40% από το πρώτο ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκπομπή.

Η κα Βομπιράκη προειδοποίησε παράλληλα για τις λεγόμενες «τριγωνικές» μεταφορές, δηλαδή περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται μέσω τρίτου προσώπου, όπως για παράδειγμα από αδελφό σε γονέα και στη συνέχεια σε άλλο αδελφό. Τέτοιες συναλλαγές μπορεί να ελεγχθούν φορολογικά και δεν παρακάμπτουν τους κανόνες φορολόγησης.

Η αιτιολογία της μεταφοράς

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση και στην αιτιολογία που συνοδεύει κάθε τραπεζική μεταφορά ή μεταφορά μέσω IRIS.

Η συμβουλή προς τους φορολογούμενους είναι να αποφεύγουν ασαφείς ή χιουμοριστικές αιτιολογίες και να αναγράφουν με σαφήνεια τον πραγματικό λόγο της συναλλαγής. Όπως χαρακτηριστικά σχολιάστηκε στην εκπομπή, η αιτιολογία λειτουργεί ουσιαστικά σαν ένα «βιβλίο εσόδων-εξόδων», καθώς καταγράφει για ποιον λόγο πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη μεταφορά.

Η σωστή αιτιολογία δεν αποτελεί από μόνη της απαλλαγή από τον φόρο, αλλά βοηθά στην τεκμηρίωση της συναλλαγής και στην απόδειξη της πραγματικής αιτίας για την οποία μετακινήθηκαν τα χρήματα.