Πολεμικό μπαράζ ΗΠΑ – Ιράν απειλεί ξανά με γενική ανάφλεξη τη Μέση Ανατολή

Αμερικανικές και ιρανικές δυνάμεις αντάλλαξαν σφοδρά πλήγματα με πυραύλους και drones την Κυριακή, με την Τεχεράνη να στοχεύει αμερικανικές εγκαταστάσεις σε χώρες του Κόλπου και να δηλώνει ότι έκλεισε ξανά τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.

Οι επιθέσεις αποτελούν το τελευταίο επεισόδιο σε έναν κύκλο αντιποίνων, μέσω του οποίου το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει τον έλεγχό του στη ναυσιπλοΐα των Στενών. Ωστόσο, το συγκεκριμένο μπαράζ σηματοδότησε μια σαφή κλιμάκωση ως προς την ένταση και την εμβέλεια των πληγμάτων.

Τα χτυπήματα επεκτάθηκαν στο Κατάρ -το οποίο εκτελεί χρέη μεσολαβητή στις συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός και δεν είχε δεχθεί επίθεση από τον Απρίλιο- ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που είχαν να στοχοποιηθούν από τις αρχές Μαΐου, ανακοίνωσαν ότι η αεράμυνά τους αναχαίτισε πυραύλους και drones από το Ιράν.

Η αναζωπύρωση της βίας θέτει σε περαιτέρω αμφισβήτηση το μέλλον της ενδιάμεσης συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν που υπογράφηκε τον περασμένο μήνα, η οποία είχε ως στόχο το εκ νέου άνοιγμα των Στενών και τον τερματισμό του πολέμου έπειτα από επιπλέον 60 ημέρες διαπραγματεύσεων.

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί τη μεσολαβητική συμφωνία λήξασα, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο για περαιτέρω συνομιλίες.

Ο πόλεμος, ο οποίος ξεκίνησε με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, έχει αποσταθεροποιήσει τον Κόλπο.

Παράλληλα, ο άτυπος αποκλεισμός των Στενών από το Ιράν έχει οδηγήσει τις τιμές της ενέργειας στα ύψη, τροφοδοτώντας τον παγκόσμιο πληθωρισμό. Οι αυξημένες τιμές, ιδίως στα καύσιμα, αποτελούν πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο.

Μπαράζ επιθέσεων

Το Ιράν επιδιώκει να εγκαθιδρύσει ένα μόνιμο σύστημα είσπραξης τελών στα Στενά, από τα οποία διέρχονταν πριν από τον πόλεμο το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), και έχει προειδοποιήσει τα πλοία να μην πλέουν χωρίς την έγκρισή του.

Αργά το Σάββατο, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι έκλεισε τη θαλάσσια δίοδο αφού έριξε προειδοποιητικά πυρά εναντίον σκάφους που κινούνταν σε μη εξουσιοδοτημένη διαδρομή. Την Κυριακή, δήλωσε ότι ακινητοποίησε και δεύτερο πλοίο.

Η Ινδία ανακοίνωσε ότι ένας υπήκοός της αγνοείται μετά από επίθεση στο πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων GFS Galaxy στα ανοικτά των ακτών του Ομάν. Το Ομάν ανέφερε ότι διασώθηκαν 23 μέλη του πληρώματος. Από την πλευρά του, το Κατάρ κάλεσε όλα τα σκάφη, συμπεριλαμβανομένων των σκαφών αναψυχής, των αλιευτικών και των τζετ σκι, να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους.

Η πρόσφατα συσταθείσα Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου του Ιράν δήλωσε την Κυριακή ότι η διέλευση από τα Στενά είναι προσωρινά αδύνατη λόγω των «πρόσφατων παράνομων κινήσεων των στρατιωτικών δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή». Οι άδειες διέλευσης θα εκδοθούν εκ νέου «μόλις αποκατασταθούν η σταθερότητα και η ηρεμία», πρόσθεσε η Αρχή.

Ωστόσο, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ξεκαθάρισε ότι οι δυνάμεις της είναι παρατεταγμένες για να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, παρά τις «επιθέσεις, τις παρενοχλήσεις, τις απειλές και τις αυθαίρετες δηλώσεις» του Ιράν.

«Το Ιράν δεν ελέγχει τα Στενά. Η κυκλοφορία συνεχίζεται κανονικά», ανέφερε η αμερικανική διοίκηση.

Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών, υπό την ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, επανέλαβε τις οδηγίες του ότι, παρά τη σοβαρή απειλή ασφαλείας, μια «διευρυμένη» νότια διαδρομή κοντά στο Ομάν παραμένει διαθέσιμη για αμφίδρομη ναυσιπλοΐα.

Η CENTCOM ανακοίνωσε επίσης ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν 140 ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους το Σάββατο και περισσότερους από 300 κατά τη διάρκεια τριών νυχτερινών επιθέσεων αυτή την εβδομάδα, με σκοπό «να απομειώσουν την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία και ναυτικούς που διέρχονται ελεύθερα από τα Στενά».

Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εκρήξεις σε αρκετές πόλεις-λιμάνια και ανέφεραν ότι ένας αξιωματικός του ιρανικού στρατού σκοτώθηκε σε «αμερικανοϊσραηλινές» επιθέσεις κατά της χώρας.

Σε απάντηση, οι Φρουροί της Επανάστασης ισχυρίστηκαν ότι κατέστρεψαν ένα κέντρο διοίκησης και ελέγχου καθώς και υπόστεγα drones στην Ιορδανία (συμμάχου των ΗΠΑ), στοχοποίησαν μια αμερικανική τοποθεσία ραντάρ στο Κουβέιτ, επιτέθηκαν σε πλατφόρμες υποστήριξης και ανεφοδιασμού αμερικανικών αεροπλανοφόρων στο Ομάν και κατέστρεψαν ένα κέντρο συντήρησης αεροσκαφών και μια εγκατάσταση διοίκησης στο Κατάρ.

Το Κατάρ, το οποίο έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν θα λειτουργήσει ως μεσολαβητής όσο δέχεται επίθεση, ανακοίνωσε ότι τρεις άνθρωποι, ανάμεσά τους και ένα παιδί, τραυματίστηκαν από πτώση θραυσμάτων. Πρόσθεσε δε ότι το Ιράν φέρει «την πλήρη νομική ευθύνη» για την επίθεση.

Τα Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν πυραυλικές απειλές εκτός των συνόρων τους, το Μπαχρέιν δήλωσε ότι αναχαίτισε αρκετές ιρανικές εναέριες επιθέσεις, η Ιορδανία ανέφερε πυραυλικά πλήγματα και το Ομάν γνωστοποίησε ότι στοχοποιήθηκε με drones.

Το Ομάν κάλεσε τον πρεσβευτή του Ιράν για να διαμαρτυρηθεί για τις επιθέσεις με drones σε δύο περιοχές, ενώ η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Ομάν κάλεσε τους υπηκόους της στις περιοχές Ντουκμ και Μουσάνταμ να παραμείνουν στα καταφύγιά τους.

«Κρατήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα», προειδοποιεί το Ιράν

Ο τελευταίος γύρος εχθροπραξιών ακολούθησε τις συνομιλίες που είχαν το Σάββατο στο Ομάν ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αρακτσί, και ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι. Το Ιράν δήλωσε ότι οι συνομιλίες είχαν ως στόχο τον συντονισμό των ρυθμίσεων στα Στενά του Ορμούζ και ότι επρόκειτο να συνεχιστούν με την παρουσία του Κατάρ.

Αργότερα, ο Αρακτσί συζήτησε τις περιφερειακές εξελίξεις σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ –η χώρα του οποίου αποτελεί βασικό μεσολαβητή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν– όπως μετέδωσε το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.

Την Τρίτη, οι ΗΠΑ ανακάλεσαν την άδεια που επέτρεπε την πώληση ιρανικού αργού πετρελαίου, αφότου εμπορικά δεξαμενόπλοια του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας δέχθηκαν πυρά.

Αν και το Ιράν δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για τις προηγούμενες επιθέσεις σε πλοία, αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τέτοιες ενέργειες για να αποκτήσει πλεονέκτημα στις διαπραγματεύσεις.

Την Κυριακή, ο κορυφαίος διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ, ανάρτησε στην πλατφόρμα X το εξής μήνυμα: «Η εποχή των μονομερών συμφωνιών ΤΕΛΕΙΩΣΕ. Σας το είπαμε: κρατήστε τον λόγο σας ή πληρώστε το τίμημα. Η πραγματικότητα χτυπά την πόρτα».