Πόλεμος, πετρέλαιο και υπερκέρδη: Οι ενεργειακοί κολοσσοί απέναντι στον Τραμπ

Η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν εξελίσσεται σε απροσδόκητη «χρυσή ευκαιρία» για τις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ, δημιουργώντας όμως ταυτόχρονα ένα σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί οδεύουν προς καταγραφή ιστορικών κερδών, καθώς η εκτόξευση των διεθνών τιμών πετρελαίου και καυσίμων μετά την κρίση στον Περσικό Κόλπο ενισχύει θεαματικά τα περιθώρια κερδοφορίας τους.

Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, προκάλεσε έντονο σοκ στην αγορά ενέργειας. Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά περίπου 25% σε σχέση με πριν από έναν χρόνο, ενώ το ντίζελ καταγράφει άνοδο της τάξης του 30%, επιβαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις και τροφοδοτώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις.

Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να αποτυπωθούν στα οικονομικά αποτελέσματα του δεύτερου τριμήνου των μεγαλύτερων αμερικανικών πετρελαϊκών ομίλων, όπως οι ExxonMobil και Chevron, αλλά και των εταιρειών διύλισης, οι οποίες ευνοούνται ακόμη περισσότερο από τη διεύρυνση των περιθωρίων στα καύσιμα. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα κέρδη του κλάδου θα κινηθούν σε επίπεδα που θυμίζουν τις ενεργειακές κρίσεις προηγούμενων δεκαετιών.

Υπερκέρδη ήδη από το α΄τρίμηνο για ExxonMobil και Chevron

Τα μεγέθη είναι ενδεικτικά της έντασης του ενεργειακού «δώρου» που δημιουργεί η κρίση. Η ExxonMobil ανακοίνωσε για το α΄ τρίμηνο του 2026 κέρδη 4,2 δισ. δολαρίων, ενώ τα προσαρμοσμένα κέρδη διαμορφώθηκαν στα 4,9 δισ. δολάρια. Ωστόσο, για το β΄ τρίμηνο η εταιρεία έχει ήδη προϊδεάσει την αγορά για θεαματική άνοδο, με τη Reuters να μεταδίδει ότι τα κέρδη της θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά περίπου 5 δισ. δολάρια σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, λόγω υψηλότερων τιμών πετρελαίου και ισχυρότερων περιθωρίων διύλισης.

Αντίστοιχα, η Chevron εμφάνισε στο α΄ τρίμηνο του 2026 καθαρά κέρδη 2,2 δισ. δολαρίων και προσαρμοσμένα κέρδη 2,8 δισ. δολαρίων, επιστρέφοντας παράλληλα 6 δισ. δολάρια στους μετόχους μέσω μερισμάτων και επαναγορών. Για το β΄ τρίμηνο, εκτιμήσεις που επικαλείται η αγορά ανεβάζουν τα προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη της κοντά στα 9,9 δισ. δολάρια, έναντι περίπου 15,9 δισ. δολαρίων για την ExxonMobil, εφόσον επιβεβαιωθεί πλήρως το όφελος από το ράλι των τιμών μετά την κρίση στο Ιράν.

Ωστόσο, η εκτίναξη της κερδοφορίας φέρνει τις πετρελαϊκές σε τροχιά σύγκρουσης με τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ. Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνησή του έχει στηρίξει διαχρονικά την αμερικανική βιομηχανία υδρογονανθράκων, η αύξηση του κόστους καυσίμων αποτελεί σοβαρή πολιτική απειλή ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Η δυσαρέσκεια των καταναλωτών αυξάνεται, καθώς οι υψηλές τιμές στα πρατήρια συμπιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα και τροφοδοτούν εκ νέου τον πληθωρισμό.

Ο Τραμπ καταγγέλλει αισχροκέρδεια

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη κατηγορήσει τις πετρελαϊκές για αισχροκέρδεια, ζητώντας από το υπουργείο Δικαιοσύνης να διερευνήσει ενδεχόμενες πρακτικές χειραγώγησης των τιμών στην αγορά καυσίμων. Πρόκειται για μια στάση που θυμίζει τις αντίστοιχες παρεμβάσεις της κυβέρνησης Μπάιντεν μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει υιοθετήσει σαφώς πιο φιλική στάση απέναντι στον κλάδο των ορυκτών καυσίμων.

Παράλληλα, οι ίδιες οι εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να αυξήσουν σημαντικά την παραγωγή τους, καθώς προτεραιότητά τους παραμένει η διατήρηση της πειθαρχίας στις επενδύσεις και η επιστροφή κεφαλαίων στους μετόχους μέσω μερισμάτων και επαναγορών ιδίων μετοχών. Η επιλογή αυτή περιορίζει τις πιθανότητες ταχείας αποκλιμάκωσης των τιμών, ακόμη και αν η γεωπολιτική ένταση υποχωρήσει τους επόμενους μήνες.

Έτσι, ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργεί ένα παράδοξο για τον Λευκό Οίκο: οι ενεργειακές επιχειρήσεις που αποτελούν βασικούς συμμάχους της κυβέρνησης είναι ταυτόχρονα οι μεγάλοι ωφελημένοι μιας κρίσης που επιβαρύνει τους Αμερικανούς καταναλωτές και απειλεί να εξελιχθεί σε πολιτικό κόστος για τον ίδιο τον πρόεδρο Τραμπ.