Πολωνία: Προς έκτακτο φόρο 60% στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών για φθηνότερα καύσιμα

Η κυβέρνηση της Πολωνίας σχεδιάζει να επαναφέρει τον έκτακτο φόρο στα υπερβάλλοντα κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών, με στόχο να αξιοποιήσει τα έσοδα για τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων, όπως ανακοίνωσε την Τρίτη ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ.

Το νέο σχέδιο προβλέπει φορολογικό συντελεστή 60% στα πλεονάζοντα έσοδα που θα δημιουργήσουν οι πετρελαϊκές εταιρείες την περίοδο από τον Μάρτιο έως τον Δεκέμβριο του 2026. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης, το μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 4 δισ. ζλότι, ή 1,06 δισ. δολάρια, σε ετήσια βάση.

Προηγούμενη εκδοχή του νομοσχεδίου είχε απορριφθεί από τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι, σύμμαχο της εθνικιστικής αντιπολίτευσης, ο οποίος τον Ιούλιο το παρέπεμψε στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Το δικαστήριο δεν έχει ακόμη εκδώσει απόφαση, ωστόσο η κυβέρνηση προχώρησε σε αναθεώρηση του σχεδίου και επρόκειτο να το εγκρίνει εκ νέου την Τρίτη, πριν το καταθέσει στο κοινοβούλιο.

Ο Τουσκ κάλεσε τον Πολωνό πρόεδρο να μην εμποδίσει αυτή τη φορά την εφαρμογή του μέτρου, συνδέοντας άμεσα τα έσοδα από τον φόρο με νέες παρεμβάσεις για την αποκλιμάκωση του κόστους των καυσίμων.

«Εγγυώμαι ότι, εάν ο πρόεδρος υπογράψει τελικά τον πρόσφατα επανακατατεθέντα νόμο για τα έκτακτα κέρδη, θα εφαρμόσουμε αμέσως μια ακόμη επιλογή για τη μείωση των τιμών των καυσίμων», δήλωσε ο Τουσκ πριν από τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

«Θα δούμε πόσο μακριά μπορούν να μας πάνε αυτά τα κεφάλαια. Ελπίζω, όμως, ότι κανείς δεν αμφιβάλλει πως αυτό το νομοσχέδιο πρέπει να υπογραφεί. Δεν είναι ο λαός που πρέπει να πληρώσει για αυτήν την κρίση καυσίμων. Δεν είναι ο πολωνικός λαός υπεύθυνος για αυτήν την κρίση», πρόσθεσε.

Η Βαρσοβία έχει ήδη προχωρήσει μέσα στο 2026 σε σειρά παρεμβάσεων για να περιορίσει την επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από το υψηλό ενεργειακό κόστος. Τον Μάρτιο τέθηκε σε εφαρμογή πρόγραμμα ανώτατου ορίου στις τιμές των καυσίμων, το οποίο έληξε τον Ιούλιο και κόστισε στον κρατικό προϋπολογισμό περίπου 4,7 δισ. ζλότι. Παράλληλα, μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ στα καύσιμα εφαρμόστηκε κατά τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Αυγούστου.

Η έντονη αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν είχε οδηγήσει σε απότομη άνοδο των τιμών των καυσίμων, ενισχύοντας ταυτόχρονα τα οικονομικά αποτελέσματα των εταιρειών του κλάδου.

Μεταξύ των βασικών ωφελημένων ήταν η πολωνική Orlen, η οποία, σύμφωνα με κυβερνητικό έγγραφο, κατέγραψε αύξηση εσόδων σχεδόν 26% σε ετήσια βάση κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ τα κέρδη EBITDA LIFO ενισχύθηκαν κατά 54%.

Την ίδια στιγμή, οι Πολωνοί καταναλωτές βρέθηκαν αντιμέτωποι με σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των πρατηρίων, ενώ ο τομέας των μεταφορών επιβαρύνθηκε από υψηλότερο λειτουργικό κόστος. Οι αυξήσεις αυτές μεταφέρθηκαν ευρύτερα στην οικονομία, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Με την επαναφορά του φόρου στα έκτακτα κέρδη, η κυβέρνηση Τουσκ επιχειρεί ουσιαστικά να μεταφέρει μέρος του κόστους της ενεργειακής κρίσης από τους καταναλωτές προς τις εταιρείες που επωφελήθηκαν από την εκτίναξη των διεθνών τιμών, χρηματοδοτώντας παράλληλα νέα μέτρα στήριξης στην αγορά καυσίμων.