Πως η Σλοβενία «έσπασε» την ευρωπαϊκή ομοφωνία κατά του Ισραήλ

Μια νέα εστία διαφωνίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στάση απέναντι στο Ισραήλ δημιουργεί η απόφαση της Σλοβενίας να μπλοκάρει κοινή δήλωση των 27 κρατών-μελών σχετικά με την επέκταση των ισραηλινών οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η κίνηση της Λιουμπλιάνας απέτρεψε την έκδοση της δήλωσης εκ μέρους του συνόλου της ΕΕ, καθώς για μια τέτοια τοποθέτηση απαιτείται ομοφωνία. Ως αποτέλεσμα, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Kaja Kallas προχώρησε σε δήλωση υπό την ιδιότητά της ως Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης, χωρίς αυτή να φέρει την πολιτική βαρύτητα μιας κοινής θέσης των «27».

Συγκεκριμένα η κυβέρνηση της Σλοβενίας υπό τον Janez Janša μπλόκαρε κοινή δήλωση των 27 κρατών-μελών της ΕΕ στις 27 Αυγούστου, που επρόκειτο να καταδικάσει τα ισραηλινά σχέδια για επέκταση οικισμών στη Δυτική Όχθη, μεταξύ άλλων στο ιδιαίτερα ευαίσθητο σχέδιο E1. Επειδή δεν υπήρξε ομοφωνία, η Kaja Kallas εξέδωσε τη σχετική θέση μόνο υπό την ιδιότητά της ως Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ.

Η κυβέρνηση της Σλοβενίας επιβεβαίωσε ότι δεν συναίνεσε στην έκδοση της κοινής ευρωπαϊκής δήλωσης. Σύμφωνα με τη θέση που παρουσίασε η σλοβενική πλευρά, μία ακόμη ανακοίνωση των «27» δεν θα προσέθετε ουσιαστικά κάτι στις ήδη διατυπωμένες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ζήτημα.

Η αλλαγή γραμμής υπό τον Janša

Η Σλοβενία είχε τα προηγούμενα χρόνια υιοθετήσει ιδιαίτερα επικριτική στάση απέναντι στην ισραηλινή πολιτική και είχε αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος το 2024. Η νέα κυβερνητική γραμμή υπό τον  προωθυπουργό Janez Janša σηματοδοτεί επομένως μια αισθητή μετατόπιση στις ισορροπίες της χώρας στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση της Σλοβενίας υπό τον Janez Janša μπλόκαρε κοινή δήλωση των 27 κρατών-μελών της ΕΕ που επρόκειτο να καταδικάσει τα ισραηλινά σχέδια για επέκταση οικισμών στη Δυτική Όχθη, μεταξύ άλλων στο ιδιαίτερα ευαίσθητο σχέδιο E1. Επειδή δεν υπήρξε ομοφωνία, η Kaja Kallas εξέδωσε τη σχετική θέση μόνο υπό την ιδιότητά της ως Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ.

Όμως, η απόφαση δεν πέρασε χωρίς αντιδράσεις στη Λιουμπλιάνα. Η πρόεδρος της χώρας Nataša Pirc Musar διαφοροποιήθηκε από την κυβερνητική επιλογή, υποστηρίζοντας ότι η Σλοβενία θα έπρεπε να είχε συνταχθεί με την κοινή ευρωπαϊκή θέση. Παράλληλα, επανέλαβε τη θέση ότι η επέκταση των ισραηλινών οικισμών παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τις προοπτικές για λύση δύο κρατών.

Ένα ακόμη ρήγμα στην κοινή ευρωπαϊκή γραμμή

Το περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο πρόβλημα της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής και τη δυσκολία των «27» να διαμορφώσουν ενιαία στάση απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα, τους ισραηλινούς οικισμούς και συνολικά το Παλαιστινιακό. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών έχουν επανειλημμένα περιορίσει τη δυνατότητα της ΕΕ να μετατρέψει το οικονομικό και διπλωματικό της βάρος σε αντίστοιχη πολιτική επιρροή στη Μέση Ανατολή.