Reuters: Διαπραγματευτές ΗΠΑ και Ιράν εξετάζουν σταδιακή συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές διερευνούν στη Νέα Υόρκη μια σταδιακή συμφωνία για την έξοδο από τη σχεδόν επτάμηνη σύγκρουση, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters.

Στο πρώτο στάδιο, η Τεχεράνη θα επέτρεπε ξανά τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ και η Ουάσινγκτον θα ήρε τον οικονομικό αποκλεισμό του Ιράν. Πρόκειται, προς το παρόν, για υπό συζήτηση σχέδιο και όχι για συμφωνία.

Τα Στενά έχουν αναδειχθεί στο ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας επηρεάζει μια κρίσιμη διαδρομή για τον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου, ενώ ο αμερικανικός αποκλεισμός περιορίζει τις ιρανικές εξαγωγές και εντείνει την πίεση στην οικονομία της χώρας.

«Ένας τρόπος για να προχωρήσουμε θα ήταν η επίλυση της κρίσης σε στάδια. Ο πρώτος θα ήταν ο τερματισμός του αποκλεισμού και το άνοιγμα του Ορμούζ», δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Κατά τον ίδιο, μια συμφωνία θα μπορούσε επίσης να δώσει στην Τεχεράνη πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία.

Η σειρά των κινήσεων στο επίκεντρο

Η δυσκολία βρίσκεται στην εφαρμογή: η Ουάσινγκτον ζητά ελεύθερη διέλευση από τα Στενά, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει χειροπιαστή οικονομική ανακούφιση. Καμία πλευρά δεν θέλει να εγκαταλείψει το μέσο πίεσης που διαθέτει προτού εξασφαλίσει ότι η άλλη θα τηρήσει τη δική της δέσμευση.

Η επιφυλακτικότητα ενισχύεται από την κατάρρευση προηγούμενης προσωρινής συμφωνίας τον Ιούλιο. Οι διαπραγματευτές καλούνται έτσι να καθορίσουν τόσο τη σειρά των παραχωρήσεων όσο και εγγυήσεις που θα τις κάνουν αξιόπιστες για τις δύο κυβερνήσεις.

Ο Λευκός Οίκος και το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησαν αμέσως στα αιτήματα του Reuters για σχόλιο.

Το εκλογικό χρονοδιάγραμμα

Οι ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, στις 3 Νοεμβρίου, προσθέτουν πολιτική πίεση στις συνομιλίες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί μετά την ψηφοφορία. Ο πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής Ντένις Ρος, ωστόσο, εκτιμά ότι οι πιθανότητες συμφωνίας πριν από τις εκλογές είναι μόλις 30%, παρότι και οι δύο πλευρές μπορεί να έχουν ισχυρότερο κίνητρο να κινηθούν νωρίτερα.

«Ο αποκλεισμός είναι αυτό που πραγματικά πιέζει τους Ιρανούς. Τους στραγγαλίζει», είπε ο Ρος. Για την αμερικανική κυβέρνηση, η επαναλειτουργία των Στενών θα μπορούσε να περιορίσει τις εντάσεις στον Κόλπο και την πίεση στις τιμές του πετρελαίου και της βενζίνης. Κατά τον Ρος, μετά τις εκλογές ο Τραμπ ενδέχεται να είναι περισσότερο πρόθυμος να εντείνει την πίεση προς το Ιράν ή να εξετάσει στρατιωτικές επιλογές.

Ευελιξία στα τέλη, επιμονή στον έλεγχο

Περιφερειακές πηγές αναφέρουν ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να μεταφέρει το αίτημά της για τέλη διέλευσης από την κύρια συμφωνία σε παράλληλο παράρτημα, δίνοντας προτεραιότητα στον τερματισμό του αποκλεισμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπει τη θέση της για τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού.

Τα κράτη του Κόλπου απορρίπτουν την επιβολή τελών και ζητούν αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Παράλληλα, πιέζουν για διπλωματική αποκλιμάκωση, φοβούμενα μια νέα, παρατεταμένη σύγκρουση στην περιοχή.

Η ένταση παραμένει εμφανής και στις δηλώσεις της ιρανικής πλευράς. «Είμαστε στη σκανδάλη», προειδοποίησε ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, προσθέτοντας: «Οι Αμερικανοί ξέρουν τι πρέπει να κάνουν, αλλά, λόγω των υπερβολικών απαιτήσεών τους, οι πιθανότητες διπλωματικής επίλυσης του προβλήματος είναι εξαιρετικά χαμηλές».

Από την πλευρά του, Δυτικός αξιωματούχος που γνωρίζει τις συνομιλίες συνόψισε το διακύβευμα: «Όλα έχουν να κάνουν με το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Είμαστε όλοι υπό πίεση στο εσωτερικό και οι Ιρανοί το γνωρίζουν αυτό».