Reuters: ΗΠΑ και Ιράν ίσως επιστρέψουν στην Ισλαμαμπάντ για ειρηνευτικές συνομιλίες αυτή την εβδομάδα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ενδέχεται να επιστρέψουν στην Ισλαμαμπάντ αργότερα αυτή την εβδομάδα για νέο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών, σύμφωνα με πέντε πηγές που επικαλείται το Reuters.

Αν και δεν έχει οριστεί ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία, οι δύο πλευρές φέρονται να κρατούν ανοικτό το διάστημα από την Παρασκευή έως την Κυριακή, ενώ πακιστανικές διπλωματικές επαφές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη για να διευθετηθεί ο χρόνος και το πλαίσιο της επόμενης συνάντησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Βανς: Πρόοδος στις συνομιλίες με το Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι στις επαφές στο Ισλαμαμπάντ καταγράφηκε πρόοδος στο ζήτημα της απομάκρυνσης πυρηνικού υλικού και στη διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα εμπλουτίζει ουράνιο στο μέλλον, τονίζοντας ότι η επόμενη κίνηση ανήκει στην Τεχεράνη

Η πιθανή επιστροφή στις συνομιλίες αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το προηγούμενο ραντεβού στην πακιστανική πρωτεύουσα ήταν το υψηλότερου επιπέδου απευθείας τετ α τετ μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων εδώ και δεκαετίες, και το σημαντικότερο μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979. Οι συνομιλίες εκείνες δεν κατέληξαν σε συμφωνία, όμως δεν έκλεισαν τον δίαυλο· αντίθετα, άφησαν πίσω τους ένα διπλωματικό “παράθυρο”, έστω στενό, για συνέχεια.

Σύμφωνα με το Reuters, οι αντιπροσωπείες που ηγήθηκαν του προηγούμενου γύρου ήταν, από αμερικανικής πλευράς, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και, από ιρανικής, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ. Στο τραπέζι βρέθηκαν σχεδόν όλα τα βαριά ζητήματα της αντιπαράθεσης: το Στενό του Ορμούζ, το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και οι διεθνείς κυρώσεις κατά της Τεχεράνης. Μετά το τέλος της συνάντησης, ο Βανς έκανε λόγο για «τελική και καλύτερη προσφορά» της Ουάσιγκτον, μια διατύπωση που υποδηλώνει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν ταχεία πολιτική δέσμευση, όχι απλώς συνέχιση διερευνητικών επαφών.

Το ουσιαστικό πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι η απουσία επαφής αλλά το βάθος των διαφορών. Το Reuters περιγράφει ένα σκηνικό στο οποίο οι δύο πλευρές έφτασαν κοντά σε ένα πλαίσιο κατανόησης, χωρίς όμως να μπορέσουν να γεφυρώσουν το χάσμα στα κρίσιμα θέματα. Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εγγυάται πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ η Τεχεράνη ζητεί εγγυήσεις μη επίθεσης, ουσιαστική ελάφρυνση κυρώσεων και πρόσβαση σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία. Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ ζητούν στρατηγικό περιορισμό του Ιράν, ενώ το Ιράν ζητεί πολιτική και οικονομική ασφάλεια πριν δεσμευθεί.

Αυτή ακριβώς η ασυμμετρία εξηγεί γιατί η πιθανότητα νέας συνάντησης είναι σημαντική, αλλά όχι από μόνη της καθησυχαστική. Η διπλωματία εδώ δεν εξελίσσεται σε ουδέτερο περιβάλλον. Αντιθέτως, συνοδεύεται από στρατιωτική πίεση, εκατέρωθεν απειλές και μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που μπορεί να ανατραπεί εύκολα. Το Reuters σημειώνει ότι η αμερικανική πλευρά έχει ήδη κινηθεί προς ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων, με στόχο να πιέσει την Τεχεράνη να τερματίσει τον αποτελεσματικό έλεγχο που ασκεί στο Στενό του Ορμούζ. Αναλυτές που μίλησαν στο πρακτορείο προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο βήμα μπορεί να οδηγήσει σε νέα ιρανική αντίδραση και να φορτίσει ακόμη περισσότερο το περιβάλλον των συνομιλιών.

Το Ορμούζ παραμένει ο πυρήνας της κρίσης, όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και οικονομικά. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας, και κάθε εμπλοκή εκεί μεταφράζεται σχεδόν αμέσως σε νευρικότητα στις αγορές, σε αβεβαιότητα για την προσφορά και σε πολιτική πίεση προς τις κυβερνήσεις που εμπλέκονται. Δεν είναι τυχαίο ότι, ακόμη και οι ενδείξεις για επανέναρξη διαλόγου, συνέβαλαν σε πιο ήπιες αντιδράσεις στις αγορές πετρελαίου και στις χρηματαγορές του Κόλπου.

Ο ρόλος του Πακιστάν είναι επίσης κομβικός. Η Ισλαμαμπάντ δεν εμφανίζεται απλώς ως οικοδεσπότης αλλά ως ενεργός μεσολαβητής, που διατηρεί ανοιχτούς διαύλους και με τις δύο πλευρές. Ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι καταβάλλεται «πλήρης προσπάθεια» για να βρεθεί διέξοδος, ενώ πακιστανικές πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι η Τεχεράνη έχει ήδη ανταποκριθεί θετικά στην ιδέα δεύτερου γύρου. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Πακιστάν μπορεί να επιβάλει λύση· σημαίνει όμως ότι έχει αναδειχθεί σε χρήσιμη πλατφόρμα αποκλιμάκωσης σε μια στιγμή που οι παραδοσιακοί δίαυλοι δείχνουν περιορισμένοι.

Η επανέναρξη συνομιλιών, αν τελικά επιβεβαιωθεί, θα είναι περισσότερο ένδειξη ανάγκης παρά ένδειξη εμπιστοσύνης. Και οι δύο πλευρές έχουν λόγους να αποφύγουν νέα έκρηξη. Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν πολιτικό και οικονομικό κόστος από μια παρατεταμένη κρίση, ενώ το Ιράν βρίσκεται υπό πίεση τόσο από τον πόλεμο όσο και από τη φθορά της ήδη αδύναμης οικονομίας του. Όμως η κοινή ανάγκη για αποκλιμάκωση δεν ισοδυναμεί ακόμη με κοινό ορισμό της ειρήνης. Γι’ αυτό και η Ισλαμαμπάντ μπορεί να γίνει ξανά τόπος συνάντησης, αλλά όχι απαραίτητα —τουλάχιστον ακόμη— τόπος λύσης.