Reuters: Μυστικές συνομιλίες Συρίας και Χεζμπολάχ στην Τουρκία – Ενόχληση Τεχεράνης

Μυστικές συνομιλίες στην Τουρκία πραγματοποίησαν τον Σεπτέμβριο εκπρόσωποι της συριακής κυβέρνησης και της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ, επιχειρώντας να περιορίσουν τις μεταξύ τους εντάσεις, σύμφωνα με έξι πηγές που επικαλείται το Reuters.

Πρόκειται για την πρώτη γνωστή συνάντηση μεταξύ εκπροσώπων των δύο πλευρών, τις οποίες χωρίζει η μακροχρόνια αντιπαράθεση του συριακού εμφυλίου. Στις πηγές του πρακτορείου περιλαμβάνονται δύο Σύροι αξιωματούχοι, ένας Αμερικανός αξιωματούχος και μία ανώτερη λιβανέζικη πηγή ασφαλείας που πρόσκειται στη Χεζμπολάχ.

Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον μία φορά τον Σεπτέμβριο, κατόπιν πρόσκλησης των τουρκικών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών. Συμμετείχαν εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ και αξιωματούχοι των συριακών υπηρεσιών πληροφοριών και του υπουργείου Εξωτερικών. Όλες οι πηγές μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα των συνομιλιών.

Στο επίκεντρο η ασφάλεια και η αποκλιμάκωση

Η συνάντηση επικεντρώθηκε στα ζητήματα που προκαλούν τριβές μεταξύ της Δαμασκού και της Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, τους Σύρους αξιωματούχους και τη λιβανέζικη πηγή, οι συζητήσεις εξελίχθηκαν θετικά.

Ένας από τους Σύρους αξιωματούχους ανέφερε ότι οι δύο πλευρές δήλωσαν πως δεν επιδιώκουν εχθρικές ενέργειες η μία εναντίον της άλλης. Η συριακή πλευρά, κατά την ίδια πηγή, διαβεβαίωσε τη Χεζμπολάχ ότι δεν θα επέμβει στρατιωτικά στον Λίβανο για να αφοπλίσει την οργάνωση.

Παράλληλα, η Δαμασκός ζήτησε τη συνδρομή της Χεζμπολάχ για να σταματήσει το διασυνοριακό λαθρεμπόριο όπλων και να διαλυθούν πυρήνες που, σύμφωνα με τις συριακές αρχές, παραμένουν στη χώρα, ιδιαίτερα στη νότια Συρία.

Οι εκπρόσωποι της οργάνωσης δεν έδωσαν άμεση απάντηση στα συγκεκριμένα αιτήματα, δήλωσε ο Σύρος αξιωματούχος, αλλά δεσμεύτηκαν να μην παρεμβαίνουν στις συριακές υποθέσεις.

Πρόοδος χωρίς τελική συμφωνία

Η λιβανέζικη πηγή ασφαλείας, η οποία δήλωσε ότι έχει άμεση γνώση της συνάντησης και των αποτελεσμάτων της, έκανε λόγο για σημαντική πρόοδο στα θέματα ασφαλείας. Κατά την ίδια πηγή, βασική επιδίωξη της Χεζμπολάχ είναι να περιορίσει τον κίνδυνο συριακής επίθεσης εναντίον της στο λιβανέζικο έδαφος.

Ωστόσο, τόσο η λιβανέζικη πηγή όσο και ένας Σύρος αξιωματούχος διευκρίνισαν ότι δεν έχει επιτευχθεί τελική συμφωνία και δεν έχει προγραμματιστεί σχετική ανακοίνωση.

Οι επαφές μέσω Τουρκίας είχαν αρχίσει περίπου δύο μήνες νωρίτερα, σύμφωνα με τη λιβανέζικη πηγή. Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει τον τόπο της συνάντησης, τη διάρκειά της ή αν πραγματοποιήθηκαν άλλες συναντήσεις πριν ή μετά.

Το βάρος του συριακού εμφυλίου

Η Χεζμπολάχ είχε στείλει επί χρόνια μαχητές στη Συρία για να υποστηρίξει την κυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Μετά την ανατροπή του στα τέλη του 2024, οι σχέσεις της οργάνωσης με τη νέα συριακή ηγεσία παρέμειναν τεταμένες.

Η Δαμασκός κατηγορεί τη Χεζμπολάχ για μεταφορά όπλων μέσω συριακού εδάφους. Σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα του Reuters, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης ενθαρρύνει τη Συρία να αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον της οργάνωσης στον Λίβανο.

Οι εκατέρωθεν αιτιάσεις συνεχίζονται. Οι συριακές αρχές ανακοίνωσαν την Τρίτη τη σύλληψη πυρήνα που απέδωσαν στη Χεζμπολάχ, υποστηρίζοντας ότι προετοίμαζε εκτοξεύσεις πυραύλων στη νότια Συρία. Η οργάνωση αρνήθηκε την Τετάρτη οποιαδήποτε εμπλοκή, δηλώνοντας ότι δεν διατηρεί παρουσία ούτε αναπτύσσει δραστηριότητες ασφαλείας ή στρατιωτικές επιχειρήσεις στη χώρα.

Η πρωτοβουλία της Άγκυρας και η δυσαρέσκεια του Ιράν

Τρεις από τις πηγές ανέφεραν ότι η Τουρκία, βασικός σύμμαχος του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ Σαράα, πίεσε για την πραγματοποίηση της συνάντησης, επιδιώκοντας ενεργό ρόλο στην αποκλιμάκωση.

Οι δύο πλευρές είχαν ήδη εκφράσει δημόσια διάθεση για διάλογο. Τον Ιούλιο, ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Άσαντ αλ Σαϊμπάνι δήλωσε ότι η Δαμασκός ήταν ανοιχτή σε συναντήσεις με τη Χεζμπολάχ. Τον Αύγουστο, ο επικεφαλής της οργάνωσης Ναΐμ Κασέμ ανέφερε ότι δεν είχε αντίρρηση για επαφές με τη συριακή ηγεσία.

Από τις συνομιλίες απουσίαζε το Ιράν, βασικός υποστηρικτής της Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με τη λιβανέζικη πηγή ασφαλείας, η οργάνωση συμμετείχε εν γνώσει της Τεχεράνης, η οποία όμως δυσαρεστήθηκε επειδή δεν είχε άμεση συμμετοχή. Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι ο αλ Σαράα έχει απορρίψει, προς το παρόν, την προοπτική άμεσων σχέσεων με το Ιράν.

Κατά την εκτίμησή της, η ιρανική δυσαρέσκεια αποτέλεσε τον βασικό λόγο για τον οποίο δεν οριστικοποιήθηκε συμφωνία και δεν ανακοινώθηκαν οι επαφές.

Το συριακό υπουργείο Εξωτερικών, τα τουρκικά υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας και το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν απάντησαν άμεσα στα ερωτήματα του Reuters. Το γραφείο Τύπου της Χεζμπολάχ αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από τη μόνιμη αντιπροσωπεία του Ιράν στη Γενεύη.