Συνάντηση Τραμπ, Ζελένσκι: Patriot, κυρώσεις και επανέναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και ο Ουκρανός ομόλογός του Βολοντίμιρ Ζελένσκι συζήτησαν την Τρίτη στην Ουάσιγκτον την προοπτική επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών με τη Ρωσία, καθώς και τα σχέδια για την παραγωγή αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot στην Ουκρανία. Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν κατ’ ιδίαν στο Οβάλ Γραφείο, πριν παραστούν στην κηδεία του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές του Κιέβου στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι η σοβαρότερη αδυναμία της ουκρανικής αεράμυνας αφορά την αντιμετώπιση των ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων. Όπως εξήγησε, η Ουκρανία διαθέτει ήδη μέσα για την κατάρριψη αρκετών ρωσικών και ιρανικής κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αλλά χρειάζεται περισσότερα συστήματα και πυρομαχικά ικανά να αναχαιτίζουν βαλλιστικές επιθέσεις.

Τα συστήματα Patriot αποτελούν το σημαντικότερο μέσο που διαθέτει σήμερα το Κίεβο για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών. Ωστόσο, οι ουκρανικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν χρόνια έλλειψη αναχαιτιστικών πυραύλων, την ώρα που η Ρωσία εντείνει τις αεροπορικές και πυραυλικές επιδρομές της.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, ο Τραμπ έχει αποδεχθεί την παραχώρηση των απαραίτητων αδειών ώστε η Ουκρανία να μπορέσει να συμμετάσχει στην παραγωγή πυραύλων Patriot. Η σχετική υπόσχεση είχε διατυπωθεί αρχικά κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Ο Ζελένσκι συναντήθηκε επίσης με στελέχη της Lockheed Martin, από τις βασικές εταιρείες που συμμετέχουν στην παραγωγή των Patriot. Όπως ανέφερε, τεχνικές ομάδες εργάζονται ήδη για να προσδιορίσουν πώς θα μπορούσε να αρχίσει το ταχύτερο δυνατόν η συμπαραγωγή.

Η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου, πάντως, αναμένεται να είναι τεχνικά δύσκολη και χρονοβόρα. Η παραγωγή προηγμένων αναχαιτιστικών, όπως των PAC-3 MSE, απαιτεί εξειδικευμένες εγκαταστάσεις, αυστηρή αμερικανική αδειοδότηση, σύνθετες εφοδιαστικές αλυσίδες και μεταφορά ευαίσθητης τεχνογνωσίας. Ακόμη και μετά την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας, η δημιουργία παραγωγικής γραμμής μπορεί να χρειαστεί αρκετά χρόνια.

Προσπάθεια επανεκκίνησης της διπλωματίας

Στις συνομιλίες Τραμπ-Ζελένσκι εξετάστηκε και η αναβίωση της διπλωματικής διαδικασίας για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος διανύει πλέον το πέμπτο έτος του. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ φέρονται να έχουν συμφωνήσει να επισκεφθούν για πρώτη φορά την Ουκρανία, στο πλαίσιο της προσπάθειας της κυβέρνησης Τραμπ να επανεκκινήσει τη μεσολάβηση μεταξύ Κιέβου και Μόσχας. Οι δύο άνδρες έχουν ήδη επισκεφθεί τη Ρωσία και έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες συναντήσεις με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία για την επίσκεψή τους στο Κίεβο.

Παρά τις διπλωματικές διεργασίες, οι ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένουν μεγάλες. Η Ουκρανία ζητά ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας και απορρίπτει μια συμφωνία που θα νομιμοποιούσε τις ρωσικές εδαφικές κατακτήσεις, ενώ η Μόσχα επιμένει σε όρους που το Κίεβο θεωρεί ισοδύναμους με πολιτική και στρατηγική υποταγή.

Νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας

Μετά την κηδεία του Γκράχαμ, ο Ζελένσκι είχε σχεδόν ωριαία συνάντηση με Αμερικανούς γερουσιαστές και παρακολούθησε από το θεωρείο της Γερουσίας μια κρίσιμη διαδικαστική ψηφοφορία για το νέο διακομματικό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Το νομοσχέδιο, στην επεξεργασία του οποίου είχε πρωταγωνιστήσει ο Γκράχαμ μαζί με τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ, προβλέπει αυστηρότερα μέτρα κατά ρωσικών χρηματοπιστωτικών και ενεργειακών συμφερόντων, αλλά και πιέσεις προς χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα στρατηγικά προϊόντα. Η Γερουσία ενέκρινε την προώθηση του νομοσχεδίου με ψήφους 86 έναντι 12, καταδεικνύοντας την ευρεία διακομματική υποστήριξή του.

Για το Κίεβο, οι κυρώσεις θεωρούνται κρίσιμο εργαλείο για τον περιορισμό των εσόδων που επιτρέπουν στη Ρωσία να χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της. Παράλληλα, η προώθηση του νομοσχεδίου έχει ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα, καθώς παρουσιάζεται από πολλούς γερουσιαστές ως συνέχιση της πολιτικής παρακαταθήκης του Γκράχαμ.

Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ πέθανε αιφνιδίως στις 11 Ιουλίου, σε ηλικία 71 ετών. Υπήρξε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους υποστηρικτές μιας ενεργητικής αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και είχε ταχθεί σταθερά υπέρ της στρατιωτικής και οικονομικής ενίσχυσης της Ουκρανίας. Μόλις μία ημέρα πριν από τον θάνατό του είχε συναντηθεί με τον Ζελένσκι στο Κίεβο, κατά τη δέκατη επίσκεψή του στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022. Η απώλειά του στερεί από την ουκρανική κυβέρνηση έναν από τους πιο επιδραστικούς συμμάχους της στην Ουάσιγκτον.

Βελτίωση των σχέσεων Τραμπ – Ζελένσκι

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις ανάμεσα στον Τραμπ και τον Ζελένσκι εμφανίζονται βελτιωμένες. Οι δύο πρόεδροι είχαν συγκρουστεί επανειλημμένα κατά τους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας Τραμπ, κυρίως για την αμερικανική βοήθεια, τη στρατηγική του Κιέβου και τους όρους μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας. Τους τελευταίους μήνες, ωστόσο, οι επαφές τους έχουν γίνει θερμότερες, καθώς η Ουκρανία παρουσιάζει στον Λευκό Οίκο τις στρατιωτικές της επιτυχίες, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων εναντίον της ρωσικής πετρελαϊκής υποδομής, ως απόδειξη ότι μπορεί να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τη Μόσχα.