Τα drones πέφτουν σαν το… χαλάζι και η Ευρώπη είναι ανοχύρωτη

Η συντριβή ρωσικού drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία επανέφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για την ευρωπαϊκή ασφάλεια: είναι η Ευρώπη έτοιμη να αντιμετωπίσει τον πόλεμο των drones;

Το περιστατικό σημειώθηκε στην πόλη Γκαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, προκαλώντας τον τραυματισμό μιας μητέρας και του 14χρονου παιδιού της. Οι ρουμανικές αρχές έκαναν λόγο για «σοβαρή και ανεύθυνη κλιμάκωση» από τη Μόσχα, σε ένα ακόμη επεισόδιο που δείχνει πως οι επιπτώσεις του πολέμου ξεπερνούν πλέον όλο και συχνότερα τα ουκρανικά σύνορα.

Η ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα. Από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Φινλανδία, χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία ή βρίσκονται κοντά στο ουκρανικό μέτωπο καλούνται να διαχειριστούν παραβιάσεις εναέριου χώρου, ύποπτες πτήσεις και απειλές που δεν αντιμετωπίζονται εύκολα με τα παραδοσιακά μέσα άμυνας.

Η ανησυχία δεν περιορίζεται στη Ρουμανία. Πρόσφατα σήμανε συναγερμός και στην Ελλάδα, μετά τον εντοπισμό drone φορτωμένου με εκρηκτικά στη Λευκάδα, ενώ το Σάββατο 30 Μαΐου το αεροδρόμιο του Μονάχου ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του λόγω πιθανής παρουσίας drone στην περιοχή. Δύο πιλότοι είχαν αναφέρει θέαση μη επανδρωμένου αεροσκάφους, οδηγώντας τις γερμανικές αρχές σε μεγάλη αστυνομική κινητοποίηση.

Τα περιστατικά αυτά καταδεικνύουν ότι τα drones δεν αποτελούν πλέον μεμονωμένη απειλή, αλλά μόνιμη πρόκληση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Μόνο στη Ρουμανία έχουν καταγραφεί δεκάδες σχετικά περιστατικά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022. Ανάλογες παραβιάσεις ή αναχαιτίσεις έχουν σημειωθεί στην Πολωνία, τη Φινλανδία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Εσθονία.

Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, δεν είναι μόνο η παρουσία των drones, αλλά η δυσκολία έγκαιρου εντοπισμού και αναχαίτισής τους. Τα σύγχρονα μη επανδρωμένα αεροσκάφη πετούν σε χαμηλό ύψος, αλλάζουν πορεία και μπορούν να αποφεύγουν τα συμβατικά ραντάρ. Στην περίπτωση της Ρουμανίας, αν και το drone παρακολουθήθηκε και προκάλεσε την απογείωση δύο F-16, κατάφερε να μειώσει το ύψος πτήσης του και να αποφύγει την αποτελεσματική αναχαίτιση πριν συντριβεί.

Η συζήτηση για τα αμυντικά κενά της Ευρώπης έχει πλέον ανοίξει σε υψηλό επίπεδο. Ο πρώην αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mircea Geoană, έχει επισημάνει την ανεπάρκεια των συστημάτων εντοπισμού και αναχαίτισης, τόσο στη Ρουμανία όσο και ευρύτερα στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Την ίδια ώρα, τα σχέδια για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «τείχους drones» στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ προχωρούν με βραδύτερους ρυθμούς από την εξέλιξη της ίδιας της απειλής.

Το ζήτημα είναι πλέον και πολιτικό. Όταν ρωσικά drones εισέρχονται στον εναέριο χώρο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ και φτάνουν ακόμη και σε κατοικημένες περιοχές χωρίς να αναχαιτίζονται, η αξιοπιστία των εγγυήσεων ασφαλείας της Συμμαχίας τίθεται υπό πίεση.

Μπροστά σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης επιταχύνουν τις επενδύσεις σε αντιαεροπορικά και αντι-drone συστήματα. Η Ρουμανία σχεδιάζει νέες αγορές αμυντικού εξοπλισμού, η Λετονία προετοιμάζει ειδικές ομάδες αντιμετώπισης drones, ενώ Εσθονία και Λιθουανία τροποποιούν τη νομοθεσία τους ώστε κρίσιμες υποδομές, όπως ενεργειακοί σταθμοί, να μπορούν να αμύνονται απευθείας απέναντι σε ύποπτα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η Πολωνία δηλώνει ότι αναπτύσσει το πιο ολοκληρωμένο δίκτυο αντι-drone άμυνας στην Ευρώπη, ενώ η Φινλανδία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, έχοντας σύνορα 1.300 χιλιομέτρων με τη Ρωσία.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι τα drones δεν είναι πια βοηθητικό εργαλείο στα πεδία των μαχών. Είναι βασικό όπλο στρατιωτικής ισχύος, χαμηλού κόστους και μεγάλης αποτελεσματικότητας, ικανό να προκαλεί δυσανάλογες ζημιές και να δοκιμάζει τα όρια ακόμη και προηγμένων αμυντικών συστημάτων.

Το περιστατικό στη Ρουμανία λειτούργησε ως προειδοποίηση. Η γραμμή που χωρίζει το ουκρανικό μέτωπο από την υπόλοιπη Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο λεπτή. Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο αυξάνεται η πίεση προς το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποδείξουν ότι μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά τον εναέριο χώρο και τους πολίτες τους στη νέα εποχή των πολέμων με drones.