Τελεσίγραφο Τραμπ στο Ιράν: Ανοίξτε τα Στενά του Ορμούζ ή έρχονται πλήγματα – Διπλωματικός πυρετός

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δώσει προθεσμία έως σήμερα Σάββατο στο Ιράν να διακηρύξει δημόσια ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοικτά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και να δεσμευθεί πως θα σταματήσει τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων.

Σύμφωνα με τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους που ενημέρωσαν δημοσιογράφους την Παρασκευή, το μήνυμα έχει διαβιβαστεί τόσο απευθείας στην Τεχεράνη όσο και μέσω περιφερειακών μεσολαβητών. Η Ουάσινγκτον, σύμφωνα με το Axios, υποστηρίζει ότι το Ιράν παραβίασε το μνημόνιο συνεννόησης που υπέγραψε με τις ΗΠΑ πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, καθώς συνεχίστηκαν οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων εντός και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Οι επιθέσεις οδήγησαν σε ανταλλαγές πυρών και έφεραν τη συμφωνία στα πρόθυρα κατάρρευσης, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι η εκεχειρία έχει πλέον τερματιστεί. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η αδυναμία του Ιράν να τηρήσει μια τόσο βασική δέσμευση δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο μπορεί να εφαρμοστεί μια πιο σύνθετη συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Στο πλαίσιο των διπλωματικών προσπαθειών, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί αναμένεται να συναντηθεί το Σάββατο στο Μουσκάτ με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Σαγίντ Μπαντρ αλ-Μπουσάιντι, με αντικείμενο την κρίση στα Στενά του Ορμούζ.

Το Ομάν έχει διαδραματίσει κρίσιμο διαμεσολαβητικό ρόλο, ανοίγοντας τις τελευταίες εβδομάδες ένα νότιο θαλάσσιο διάδρομο κοντά στις ακτές του, ώστε να διευκολυνθεί η ασφαλής διέλευση πλοίων. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Τεχεράνης, καθώς περιόρισε τη διαπραγματευτική της επιρροή. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι Ιρανοί συνομιλητές απέδωσαν τις επιθέσεις σε σκληροπυρηνικά στοιχεία του καθεστώτος που επιδίωκαν να ανακτήσουν τον έλεγχο της κατάστασης.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε ότι οι συνομιλίες στο Ομάν θα επικεντρωθούν στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και υποστήριξε ότι η Τεχεράνη έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της για την ομαλή λειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου, σε συνεργασία με το Ομάν.

Παράλληλα, Αμερικανός αξιωματούχος αποκάλυψε ότι, μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις, Ιρανοί αξιωματούχοι προσέγγισαν την Ουάσινγκτον ζητώντας την επανέναρξη των συνομιλιών για αποκλιμάκωση της έντασης. Η πληροφορία αυτή διαψεύστηκε από την Τεχεράνη, η οποία υποστηρίζει ότι αποδέχθηκε μόνο πρόταση διαμεσολάβησης του Κατάρ.

Οι ΗΠΑ αναμένουν πλέον από το Ιράν να εκδώσει σαφή δημόσια δήλωση μετά τη συνάντηση του Σαββάτου. Όπως ανέφεραν Αμερικανοί αξιωματούχοι, στόχος είναι η Τεχεράνη να δεσμευθεί ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων και να αναγνωρίσει ότι όλα τα κανάλια διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Προειδοποίησαν, μάλιστα, ότι σε διαφορετική περίπτωση θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες.

Νέα προειδοποίηση Τραμπ προς την Τεχεράνη

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κλιμάκωσε τη ρητορική του απέναντι στο Ιράν, υποστηρίζοντας μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social ότι έχει ήδη δώσει εντολή στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να είναι έτοιμες να εξαπολύσουν στρατιωτικά πλήγματα σε περίπτωση οποιασδήποτε απόπειρας εναντίον του.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι «χιλιάδες πύραυλοι» βρίσκονται σε κατάσταση ετοιμότητας και προειδοποίησε πως ο αμερικανικός στρατός είναι έτοιμος να πλήξει στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν εφόσον υπάρξει οποιαδήποτε επίθεση κατά του ίδιου ή των αμερικανικών συμφερόντων.

Η απάντηση της Τεχεράνης

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απέρριψε τις αμερικανικές κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις της μετά την υπογραφή της συμφωνίας εκεχειρίας.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παραβίασαν τη συμφωνία επαναφέροντας οικονομικές κυρώσεις, σημειώνοντας πως «δεν μπορεί να υπάρξει αμοιβαίος σεβασμός όταν οι δεσμεύσεις δεν τηρούνται και από τις δύο πλευρές».

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν

Οι εξελίξεις συζητήθηκαν και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο συνεδρίασε με αντικείμενο τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων και την εφαρμογή της Απόφασης 2231, που είχε εγκρίνει το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA).

Η Ρωσία και η Κίνα υποστήριξαν ότι η απόφαση έχει πλέον εκπνεύσει, ενώ οι περισσότερες δυτικές χώρες επέμειναν ότι οι κυρώσεις κατά του Ιράν εξακολουθούν να ισχύουν και εξέφρασαν ανησυχία για τη σημαντική μείωση της δυνατότητας του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας να επιβλέπει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η Ελλάδα επανέλαβε τη σταθερή προσήλωσή της στο καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων, τονίζοντας ότι μόνο μια αξιόπιστη, επαληθεύσιμη και διαπραγματευμένη συμφωνία μπορεί να διασφαλίσει την περιφερειακή σταθερότητα. Παράλληλα, κάλεσε για την πλήρη αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Αντίστοιχα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία και η Γερμανία επανέλαβαν ότι η διπλωματία αποτελεί την προτιμητέα επιλογή, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι το Ιράν οφείλει να λάβει συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα μέτρα ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη γύρω από το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Παρά τις συνεχιζόμενες επαφές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει δημιουργήσει νέες αμφιβολίες για το κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί μια συνολική πυρηνική συμφωνία, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στη διπλωματία, χωρίς όμως να αποκλείει την ενεργοποίηση εναλλακτικών σχεδίων εάν οι συνομιλίες οδηγηθούν σε αδιέξοδο.