Τι φοβούνται οι αγορές ομολόγων

Οι διεθνείς αγορές ομολόγων βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα νέο κύμα πιέσεων, καθώς οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων κινούνται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών. Οι λόγοι που ανησυχούν τους επενδυτές είναι η ταχεία αύξηση του δημόσιου χρέους στις μεγάλες οικονομίες, οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις λόγω της παρατεταμένης ένταση στον περσικό κόλπο και η τεράστια ανάγκη για νέες εκδόσεις χρέους.

Η αναταραχή έχει ήδη μεταφερθεί στις αγορές μετοχών. Στην Ασία, ο Nikkei στην Ιαπωνία υποχώρησε 3,3%, ενώ ο νοτιοκορεατικός KOSPI έχασε σχεδόν 6%, με τις μετοχές των εταιρειών ημιαγωγών να βρίσκονται στο επίκεντρο των ρευστοποιήσεων. Παράλληλα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σε ΗΠΑ την Τετάρτη κινούνταν ελαφρώς χαμηλότερα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Παγκόσμιο sell off στα ομόλογα, η Ελλάδα σε καλύτερη θέση απ’ ότι στο παρελθόν

Σε υψηλά δεκαετιών το κόστος μακροπρόθεσμου δανεισμού

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η απόδοση του 30ετούς κρατικού ομολόγου εκτινάχθηκε την Τρίτη έως το 5,337%, στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και περίπου 19 χρόνια, προτού αποκλιμακωθεί ελαφρά προς το 5,27% στις ασιατικές συναλλαγές της Τετάρτης. Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς κινήθηκε κοντά στο 4,69%.

Ανάλογη είναι η εικόνα στην Ευρώπη. Οι αποδόσεις των γερμανικών κρατικών ομολόγων μεγάλης διάρκειας έχουν φτάσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2011, ενώ έντονες πιέσεις δέχεται και το γαλλικό χρέος. Στην Ιαπωνία, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου έχει κινηθεί προς το 3%, σηματοδοτώντας μια θεαματική αλλαγή για μια οικονομία που επί δεκαετίες αποτελούσε την παγκόσμια πηγή εξαιρετικά φθηνού χρήματος.

Όταν οι επενδυτές πουλούν ομόλογα, οι τιμές τους υποχωρούν και οι αποδόσεις τους αυξάνονται. Όσο μεγαλύτερη είναι η απόδοση που απαιτούν οι αγορές, τόσο ακριβότερα πρέπει να δανείζονται οι κυβερνήσεις.

Το πρόβλημα, όμως, δεν περιορίζεται στα κρατικά ταμεία. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για ένα μεγάλο μέρος του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Επηρεάζουν το κόστος των στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων, την αποτίμηση των μετοχών και των ακινήτων αλλά και τις αποφάσεις για επενδύσεις σε υποδομές.

Έτσι, μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών αποδόσεων μπορεί να μεταφραστεί σε ακριβότερα στεγαστικά δάνεια για τα νοικοκυριά, υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις και χαμηλότερες αποτιμήσεις στα χρηματιστήρια.

Το δημόσιο χρέος επιστρέφει στο προσκήνιο

Πίσω από το sell-off βρίσκεται μια βαθύτερη αλλαγή στην ψυχολογία των επενδυτών. Οι αγορές εμφανίζονται ολοένα και λιγότερο πρόθυμες να θεωρήσουν δεδομένο ότι οι κυβερνήσεις θα μπορέσουν να περιορίσουν τα ελλείμματα και να σταθεροποιήσουν το χρέος τους.

Η μεγάλη προσφορά νέων κρατικών τίτλων σημαίνει ότι τα υπουργεία Οικονομικών πρέπει να προσελκύσουν περισσότερα κεφάλαια. Για να το πετύχουν, οι αποδόσεις μπορεί να χρειαστεί να παραμείνουν υψηλές, ιδιαίτερα όταν οι επενδυτές ανησυχούν ταυτόχρονα για τον πληθωρισμό.

Ενδεικτική του κλίματος ήταν πρόσφατη δημοπρασία 30ετών αμερικανικών ομολόγων, η οποία ολοκληρώθηκε με απόδοση 5,216%, την υψηλότερη σε δημοπρασία αντίστοιχου τίτλου εδώ και περίπου 25 χρόνια.

Στο ίδιο περιβάλλον, το αμερικανικό Δημόσιο προχωρά σε νέα προσφορά 20ετούς χρέους, με τη ζήτηση των επενδυτών να παρακολουθείται στενά ως νέο τεστ για την αγορά.

Το πετρέλαιο ξαναβάζει τον πληθωρισμό στο κάδρο

Πρόσθετο πονοκέφαλο προκαλεί η άνοδος των τιμών της ενέργειας. Το Brent έκλεισε την Τρίτη στα 91,02 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον εβδομάδων, καθώς δεν διαφαίνεται ουσιαστική αποκλιμάκωση της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Η παραμονή του πετρελαίου πάνω από τα 90 δολάρια δημιουργεί έναν δύσκολο συνδυασμό για τις κεντρικές τράπεζες: ενισχύει τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων την ίδια στιγμή που το υψηλό κόστος δανεισμού επιβαρύνει την ανάπτυξη.

Στην ευρωζώνη, ο ετήσιος πληθωρισμός είχε διαμορφωθεί στο 2,8% τον Ιούνιο, από 3,2% τον Μάιο, παραμένοντας ωστόσο πάνω από τον στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η αγορά επομένως βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο ερώτημα: πόσο γρήγορα μπορούν οι κεντρικές τράπεζες να μειώσουν το κόστος του χρήματος όταν ο ενεργειακός κίνδυνος και οι δημοσιονομικές πιέσεις απειλούν να διατηρήσουν τον πληθωρισμό υψηλότερα για περισσότερο διάστημα;

Τα δισεκατομμύρια της τεχνητής νοημοσύνης ανταγωνίζονται τα κρατικά ομόλογα

Ένας ακόμη παράγοντας που αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη σημασία είναι η τεράστια ανάγκη χρηματοδότησης της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης. Οι μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι επενδύουν δισεκατομμύρια σε data centers, chips, ηλεκτρική ενέργεια και υπολογιστικές υποδομές. Μέρος αυτών των επενδύσεων χρηματοδοτείται μέσω της αγοράς εταιρικών ομολόγων.

Αυτό σημαίνει ότι τα κρατικά ομόλογα δεν ανταγωνίζονται μόνο μεταξύ τους για τα χρήματα των επενδυτών, αλλά και με έναν αυξανόμενο όγκο εταιρικού χρέους. Η Alphabet, μητρική της Google, φέρεται να επιδιώκει άντληση περίπου 5 δισ. δολαρίων Αυστραλίας μέσω έκδοσης ομολόγων στην αυστραλιανή αγορά, μία ακόμη ένδειξη των τεράστιων κεφαλαιακών αναγκών του τεχνολογικού κλάδου.

Από τα ομόλογα στα στεγαστικά και τις μετοχές

Η μεγαλύτερη απειλή για τις αγορές είναι η διάρκεια του φαινομένου. Ένα προσωρινό άλμα στις αποδόσεις μπορεί να απορροφηθεί σχετικά εύκολα. Εάν όμως το 5% ή και περισσότερο στα μακροπρόθεσμα αμερικανικά ομόλογα μετατραπεί σε νέα κανονικότητα, οι συνέπειες μπορεί να γίνουν πολύ ευρύτερες.

Τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν τις μηνιαίες δόσεις των νέων στεγαστικών δανείων, δυσκολεύουν την αγορά κατοικίας, ανεβάζουν το κόστος επενδύσεων των επιχειρήσεων και κάνουν τα ασφαλή κρατικά ομόλογα πιο ανταγωνιστικά έναντι των μετοχών.

Ήδη, τα στοιχεία από τις ΗΠΑ έδειξαν μεγάλη πτώση στην κατασκευή νέων κατοικιών τον Ιούλιο, σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους στεγαστικής χρηματοδότησης.

Για τις χρηματιστηριακές αγορές, ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι εταιρείες υψηλής ανάπτυξης και τεχνολογίας. Όσο αυξάνεται η απόδοση ενός θεωρητικά ασφαλούς κρατικού ομολόγου, τόσο μεγαλύτερη απόδοση απαιτούν οι επενδυτές για να αναλάβουν τον πρόσθετο κίνδυνο μιας μετοχής.

Γι’ αυτό και η σημερινή αναταραχή στα ομόλογα δεν αποτελεί απλώς μια ιστορία της αγοράς κρατικού χρέους. Είναι μια μεταβολή της τιμής του χρήματος που μπορεί να επηρεάσει από τις αποτιμήσεις της Wall Street και την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τα στεγαστικά δάνεια, τις επενδύσεις και τελικά την πραγματική οικονομία.