Το σχέδιο των ΗΠΑ για τα Στενά του Ορμούζ

Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει τη συμμετοχή άλλων χωρών στη δημιουργία διεθνούς συνασπισμού με στόχο την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με εσωτερικό τηλεγράφημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που επικαλείται το Reuters.

Σύμφωνα με το έγγραφο, με ημερομηνία 28 Απριλίου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ενέκρινε τη δημιουργία του Maritime Freedom Construct – MFC, μιας κοινής πρωτοβουλίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Πενταγώνου. Το σχέδιο παρουσιάζεται ως πρώτο βήμα για τη διαμόρφωση μιας μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής θαλάσσιας ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, με στόχο την προστασία της ενεργειακής ασφάλειας, των κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών και των δικαιωμάτων διέλευσης σε ζωτικής σημασίας θαλάσσιες οδούς.

Το διπλωματικό σκέλος της πρωτοβουλίας θα αναλάβει τον συντονισμό μεταξύ κυβερνήσεων-εταίρων και ναυτιλιακής βιομηχανίας. Παράλληλα, το επιχειρησιακό σκέλος, υπό το Πεντάγωνο και με βάση το αρχηγείο της CENTCOM στη Φλόριντα, θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη θαλάσσια κυκλοφορία και θα επικοινωνεί απευθείας με πλοία που επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά.

Η πρωτοβουλία, που αναφέρθηκε πρώτη από τη Wall Street Journal, καλεί τις αμερικανικές πρεσβείες να προσεγγίσουν προφορικά κυβερνήσεις εταίρων έως την 1η Μαΐου. Από την προσέγγιση εξαιρούνται χώρες που η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει αντιπάλους, όπως η Ρωσία, η Κίνα, η Λευκορωσία και η Κούβα.

Η συμμετοχή των χωρών δεν θα περιορίζεται κατ’ ανάγκη σε αποστολή πολεμικών πλοίων. Μπορεί να περιλαμβάνει διπλωματική στήριξη, ανταλλαγή πληροφοριών, εφαρμογή κυρώσεων, ναυτική παρουσία ή άλλες μορφές υποστήριξης. Το τηλεγράφημα τονίζει ότι οι ΗΠΑ δεν αναμένουν από τους εταίρους να αποσύρουν ναυτικές δυνάμεις από υφιστάμενες περιφερειακές αποστολές ή οργανισμούς.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, καθώς πριν από την κρίση περνούσε από εκεί περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με το Reuters. Η κίνηση έχει μειωθεί δραματικά μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου και τον επακόλουθο αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού από την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με ξεχωριστή αναφορά του Reuters, η ναυτιλιακή δραστηριότητα στα Στενά έχει περιοριστεί σε ελάχιστα πλοία ημερησίως, σε αντίθεση με τα περίπου 125 έως 140 περάσματα που καταγράφονταν καθημερινά πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Η αμερικανική πρόταση έρχεται σε μια περίοδο αδιεξόδου στις προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης. Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιχειρούν να πιέσουν περαιτέρω την Τεχεράνη, μεταξύ άλλων μέσω περιορισμών στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα.

Η Ουάσιγκτον υπογραμμίζει ότι το MFC είναι ξεχωριστό από την εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» κατά του Ιράν, καθώς και από τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία της πρωτοβουλίας δείχνει ότι η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ έχει πλέον εξελιχθεί σε κεντρικό ζήτημα της περιφερειακής κρίσης, με άμεσες συνέπειες για τη διεθνή ναυτιλία, τις τιμές ενέργειας και τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.