Αυτοαπασχόληση δύο ταχυτήτων στην Ελλάδα – Τι δείχνει ο χάρτης της ΕΛΣΤΑΤ ανά περιφέρεια

Η έντονη παρουσία της αυτοαπασχόλησης στην ελληνική οικονομία, αλλά και οι σημαντικές διαφοροποιήσεις από περιφέρεια σε περιφέρεια, αποτυπώνονται στα στοιχεία του Στατιστικού Μητρώου Επιχειρήσεων της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023.

Σύμφωνα με το infographic που δημοσίευσε η Αρχή στις 2 Σεπτεμβρίου 2026, στην Ελλάδα καταγράφονταν συνολικά 1.492.551 επιχειρήσεις, ενώ οι αυτοαπασχολούμενοι –ατομικές επιχειρήσεις χωρίς μισθωτούς– ανέρχονταν σε 887.049.

Η γεωγραφική κατανομή, ωστόσο, αποκαλύπτει μια αγορά που απέχει πολύ από το να είναι ομοιόμορφη. Η Αττική συγκεντρώνει μακράν τον μεγαλύτερο απόλυτο αριθμό, με 403.091 επιχειρήσεις και 201.882 αυτοαπασχολούμενους. Ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία, με 237.781 επιχειρήσεις και 147.910 αυτοαπασχολούμενους, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκεται η Κρήτη, με 153.775 επιχειρήσεις και 100.115 αυτοαπασχολούμενους.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η πρωτιά της Αττικής σε απόλυτους αριθμούς δεν σημαίνει και αντίστοιχα υψηλή εξάρτηση της τοπικής επιχειρηματικότητας από την αυτοαπασχόληση. Οι 201.882 αυτοαπασχολούμενοι αντιστοιχούν περίπου στο 50% του συνολικού αριθμού επιχειρήσεων της περιφέρειας. Αντίθετα, σε αρκετές περιφέρειες της χώρας η αναλογία είναι αισθητά υψηλότερη. Με βάση τους αριθμούς της ΕΛΣΤΑΤ, στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη οι 56.402 αυτοαπασχολούμενοι αντιστοιχούν περίπου στο 68% των 82.984 επιχειρήσεων, ενώ στη Θεσσαλία η αναλογία διαμορφώνεται κοντά στο 66,5%, με 74.763 αυτοαπασχολούμενους σε σύνολο 112.462 επιχειρήσεων.

Υψηλή είναι η παρουσία της αυτοαπασχόλησης και στη Δυτική Μακεδονία, όπου καταγράφονται 24.908 αυτοαπασχολούμενοι και 37.646 επιχειρήσεις, στην Κρήτη, με 100.115 αυτοαπασχολούμενους, καθώς και στην Πελοπόννησο, όπου οι αυτοαπασχολούμενοι φτάνουν τους 73.792 σε σύνολο 113.384 επιχειρήσεων. Παρόμοια εικόνα καταγράφεται στη Δυτική Ελλάδα, με 65.524 αυτοαπασχολούμενους και 100.745 επιχειρήσεις, και στη Στερεά Ελλάδα, με 49.261 αυτοαπασχολούμενους σε σύνολο 75.835 επιχειρήσεων.

Στον αντίποδα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δύο έντονα τουριστικές νησιωτικές περιφέρειες. Στο Νότιο Αιγαίο καταγράφονται 54.660 επιχειρήσεις αλλά 24.060 αυτοαπασχολούμενοι, δηλαδή αναλογία περίπου 44%, ενώ στα Ιόνια Νησιά οι 18.516 αυτοαπασχολούμενοι αντιστοιχούν σε περίπου 47% των 39.597 επιχειρήσεων. Η διαφοροποίηση αυτή μπορεί να συνδέεται με διαφορετική επιχειρηματική διάρθρωση των τοπικών οικονομιών, χωρίς όμως τα συγκεκριμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ να επαρκούν από μόνα τους για να αποδώσουν τα αίτια.

Στις μικρότερες περιφέρειες σε απόλυτα μεγέθη, το Βόρειο Αιγαίο αριθμεί 34.585 επιχειρήσεις και 22.120 αυτοαπασχολούμενους, η Ήπειρος 46.006 επιχειρήσεις και 27.796 αυτοαπασχολούμενους και η Δυτική Μακεδονία 37.646 και 24.908 αντίστοιχα. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η αυτοαπασχόληση δεν αποτελεί αποκλειστικά φαινόμενο των μεγάλων αστικών κέντρων. Αντίθετα, αναλογικά προς το επιχειρηματικό δυναμικό, εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρή σε πολλές περιφερειακές οικονομίες.

Οι άνδρες παραμένουν πλειοψηφία

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό των στοιχείων είναι το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Σε επίπεδο χώρας, οι άνδρες αποτελούν το 59% και οι γυναίκες το 41% των αυτοαπασχολούμενων για τους οποίους παρουσιάζεται κατανομή κατά φύλο. Η εικόνα όμως μεταβάλλεται αισθητά γεωγραφικά.

Η μικρότερη απόσταση μεταξύ των δύο φύλων εμφανίζεται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, όπου η αναλογία είναι 52% άνδρες και 48% γυναίκες, ενώ ακολουθεί το Βόρειο Αιγαίο με 54% και 46% αντίστοιχα. Στην Κρήτη οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 44%, στη Θεσσαλία και στη Στερεά Ελλάδα το 43% και στην Κεντρική Μακεδονία το 42%.

Η μεγαλύτερη ανισορροπία παρατηρείται στη Δυτική Ελλάδα, όπου οι άνδρες φτάνουν το 64% έναντι 36% των γυναικών. Ακολουθούν η Αττική και το Νότιο Αιγαίο με αναλογία 62%-38%, ενώ στα Ιόνια Νησιά οι άνδρες αντιστοιχούν στο 61% των αυτοαπασχολούμενων. Η ΕΛΣΤΑΤ σημειώνει παράλληλα ότι για 26.053 αυτοαπασχολούμενους δεν είναι διαθέσιμη πληροφορία σχετικά με το φύλο τους, στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην ανάγνωση της συγκεκριμένης κατανομής.

Συνολικά, ο χάρτης της ΕΛΣΤΑΤ αναδεικνύει δύο διαφορετικές όψεις της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Από τη μία πλευρά, η Αττική και η Κεντρική Μακεδονία συγκεντρώνουν τον μεγαλύτερο όγκο επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενων. Από την άλλη, σε αρκετές περιφέρειες της χώρας –ιδίως στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, τη Θεσσαλία, τη Δυτική Μακεδονία, την Κρήτη και την Πελοπόννησο– η αυτοαπασχόληση καταλαμβάνει αναλογικά πολύ μεγαλύτερο τμήμα της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Τα στοιχεία σκιαγραφούν, έτσι, μια ελληνική οικονομία στην οποία η μικρή ατομική επιχειρηματικότητα εξακολουθεί να έχει ισχυρό αποτύπωμα, αλλά με διαφορετική ένταση και διαφορετικά χαρακτηριστικά από περιοχή σε περιοχή. Η γεωγραφία της αυτοαπασχόλησης αποτελεί ταυτόχρονα ένδειξη των διαφορετικών παραγωγικών μοντέλων που συνυπάρχουν στη χώρα: από τη μητροπολιτική οικονομία της Αττικής έως τις περισσότερο αποκεντρωμένες, αγροτικές, εμπορικές και τουριστικές οικονομίες της περιφέρειας.

Πηγή: Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), Στατιστικό Μητρώο Επιχειρήσεων, στοιχεία 2023. Το σχετικό infographic δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026.