Αλβανία: Η «Ριβιέρα» του Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ, οι φράχτες στο Ζβέρνετς και το ελληνικό στοιχείο

Η ένταση που εκδηλώνεται τις τελευταίες ημέρες στην Αλβανία έχει στο επίκεντρο την περιοχή Ζβέρνετς-Νάρτα, κοντά στον Αυλώνα, μια παράκτια ζώνη με υψηλή περιβαλλοντική αξία, όπου σχεδιάζεται μεγάλη τουριστική ανάπτυξη που διεθνή και αλβανικά μέσα συνδέουν με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ. Η υπόθεση έχει πολλαπλό ενδιαφέρον α) πρόκειται για επένδυση δισεκατομμυρίων, β) υπάρχουν αντιδράσεις κατοίκων για γη και περιβάλλον, και γ) υπάρχει ελληνικό ενδιαφέρον λόγω τραυματισμού Έλληνα ομογενή και αναφορών στα δικαιώματα της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας.

Το επιχειρηματικό σκέλος ξεκίνησε να παίρνει επίσημη μορφή όταν η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε project που συνδέεται με εταιρεία του Τζάρεντ Κούσνερ για πολυτελές resort στη Σάσωνο, πρώην στρατιωτικό νησί απέναντι από τον Αυλώνα. Σύμφωνα με το Reuters, η επένδυση στη Σάσωνο αφορά 45 εκτάρια, προϋπολογισμό περίπου 1,4 δισ. ευρώ και εκτίμηση για περίπου 1.000 θέσεις εργασίας, με καθεστώς «στρατηγικού επενδυτή».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Συναγερμός στο Υπουργείο Εξωτερικών για τις βίαιες συγκρούσεις στη Σβέρνιτσα με θύμα έναν Ελληνα

Οι διαμαρτυρόμενοι πολίτες αντιτίθενται στην παρέμβαση στην περιοχή που βρίσκεται κοντά στη λιμνοθάλασσα Νάρτα, προειδοποιώντας για πιθανές περιβαλλοντικές συνέπειες

Η κυβέρνηση του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα προώθησε ταχύτατα τη συμφωνία. Το Κοινοβούλιο άλλαξε την περιβαλλοντική νομοθεσία λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη των εργασιών, επιτρέποντας ειδικά την κατασκευή ξενοδοχείων πέντε αστέρων σε προστατευόμενες ζώνες, ένας νόμος κομμένος και ραμμένος για το συγκεκριμένο έργο. Η άδεια εκδόθηκε στις 29 Απριλίου 2026, χωρίς να δημοσιοποιηθεί.

Ο Ράμα χορήγησε καθεστώς «στρατηγικού επενδυτή» στην Atlantic Incubation Partners LLC του Κούσνερ στα τέλη του 2024, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την ορκωμοσία του Τραμπ, χωρίς πλήρες επιχειρηματικό σχέδιο ή μελέτη σκοπιμότητας. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η απόφαση είχε πολιτικά κίνητρα και στόχευε στην εξασφάλιση εύνοιας από την επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ.

Παράλληλα, το δεύτερο και πιο εκρηκτικό πεδίο είναι το Ζβέρνετς και η λιμνοθάλασσα Νάρτα. Εκεί, η εταιρεία Zvërnec South Adriatic Development έχει λάβει άδειες για τουριστική ανάπτυξη σε περιοχή που περιγράφεται από οργανώσεις και κατοίκους ως τμήμα ευαίσθητου προστατευόμενου οικοσυστήματος. Το BIRN/Reporter.al αναφέρει ότι η εταιρεία ελέγχεται μέσω ολλανικής trust δομής, με τελικούς δικαιούχους που δεν εμφανίζονται πλήρως δημόσια, ενώ καταγράφει και εκκρεμείς ιδιοκτησιακές διαφορές γύρω από γη που συνδέεται με το project.

Χιλιάδες Αλβανοί βγήκαν στους δρόμους σε μια ειρηνική διαδήλωση κατά της ανάπτυξης πολυτελούς θερέτρου. Οι διαδηλώσεις των κατοίκων δεν αφορούν μόνο το εάν εμπλέκεται η οικογένεια Τραμπ ή Κούσνερ. Αφορούν κυρίως το ερώτημα ποιος ελέγχει την αλβανική ακτογραμμή. Κάτοικοι και ακτιβιστές καταγγέλλουν περίφραξη παραλιακής ζώνης, πιθανή ιδιωτικοποίηση πρόσβασης στη θάλασσα, απειλή για το οικοσύστημα της Νάρτα και ανεπίλυτα ζητήματα ιδιοκτησίας. Στην πρώτη μεγάλη κινητοποίηση, στις 23 Μαΐου, διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν απέναντι από συρματοπλέγματα και μηχανήματα, κατηγορώντας «ολιγαρχικά συμφέροντα» και το κράτος ότι προωθούν το έργο χωρίς να έχουν λυθεί τα ιδιοκτησιακά θέματα.

Η περιβαλλοντική διάσταση είναι σημαντική. Η περιοχή Ζβέρνετς-Νάρτα περιγράφεται ως ένα από τα πιο παρθένα κομμάτια της αλβανικής ακτής, με λιμνοθάλασσα, αμμοθίνες, μεταναστευτικά πουλιά και γειτνίαση με το Δέλτα του Βιόσα. Ευρωπαϊκές και περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι οι αλλαγές στην αλβανική νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές ανοίγουν τον δρόμο για πολυτελείς τουριστικές αναπτύξεις σε σημεία που θα έπρεπε να προστατεύονται αυστηρότερα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με το EUobserver, έχει δηλώσει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στο προστατευόμενο τοπίο Pishë Poro–Narta και συνδέει το θέμα με τις υποχρεώσεις της Αλβανίας στο κεφάλαιο περιβάλλοντος της ενταξιακής διαδικασίας.

Το ελληνικό στοιχείο
Η κατάσταση κλιμακώθηκε στις 30 Μαΐου. Σύμφωνα με την αλβανική αστυνομία, ομάδα διαδηλωτών επιχείρησε να παραβιάσει τον φράχτη του εργοταξίου. Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, ένας διαδηλωτής φέρεται να μεταφέρθηκε μέσα στον χώρο από εργαζόμενους ιδιωτικής ασφάλειας και τραυματίστηκε. Οι αλβανικές αρχές ανακοίνωσαν νομικές ενέργειες κατά δύο εργαζομένων ιδιωτικής ασφάλειας, αλλά και κατά 15 διαδηλωτών για αδικήματα που περιλαμβάνουν φθορά περιουσίας, συμμετοχή σε παράνομη συγκέντρωση και ελαφρά σωματική βλάβη.

Εδώ μπαίνει το ελληνικό στοιχείο. Ο τραυματίας αναφέρεται από ελληνικές πηγές ως Έλληνας ομογενής και μέλος της ελληνικής μειονότητας στην περιοχή. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε έντονη ανησυχία, ζήτησε πλήρη διαλεύκανση και απόδοση ευθυνών και τόνισε την ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και των περιουσιών των μελών της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας. Παράλληλα, η ελληνική πρεσβεία στα Τίρανα παρενέβη για προξενική και ιατρική συνδρομή στον τραυματία.

Ο Εντι Ράμα
Ο Έντι Ράμα προσπάθησε να αποσυνδέσει τα επεισόδια από την ουσία του τουριστικού project, μιλώντας για «ψέματα» γύρω από το σχέδιο και δηλώνοντας «μηδενική ανοχή» απέναντι σε ιδιωτικούς φρουρούς και τοπικούς αστυνομικούς που πλήττουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η δήλωσή του δείχνει ότι τα Τίρανα επιχειρούν να κρατήσουν ζωντανό το επενδυτικό αφήγημα, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζουν ότι οι εικόνες βίας δημιούργησαν πολιτικό κόστος.