Δικαστική απόφαση κατά Lufthansa ταράζει τις κρατικές διασώσεις της πανδημίας

Σημαντική δικαστική ήττα υπέστη η Lufthansa, καθώς το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέρριψε την προσφυγή της κατά προηγούμενης απόφασης που ακύρωνε την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για κρατική ενίσχυση ύψους 6 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση είχε δοθεί από τη Γερμανία το 2020, στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων στήριξης επιχειρήσεων κατά την πανδημία του κορωνοϊού.

Η υπόθεση είχε ξεκινήσει μετά από προσφυγές ανταγωνιστών, μεταξύ των οποίων η Ryanair, που υποστήριξαν ότι η ενίσχυση αλλοίωσε τους όρους ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αεροπορική αγορά. Το Γενικό Δικαστήριο της Ε.Ε. είχε ήδη ακυρώσει την απόφαση της Κομισιόν, κρίνοντας ότι υπήρξαν σφάλματα στην αξιολόγηση του πακέτου διάσωσης. Με τη νέα απόφαση, το Δικαστήριο της Ε.Ε. επικύρωσε αυτή την κρίση.

Η υπόθεση αφορά το πακέτο στήριξης που κοινοποίησε η Γερμανία στην Κομισιόν στις 12 Ιουνίου 2020, εν μέσω της κρίσης που είχε προκαλέσει ο κορωνοϊός στις αερομεταφορές. Στόχος της ενίσχυσης ήταν να αποκατασταθούν η χρηματοοικονομική θέση και η ρευστότητα του ομίλου Lufthansa, ο οποίος είχε δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς και την κατάρρευση της επιβατικής κίνησης.

Η ανακεφαλαιοποίηση αποτελούνταν από τρία σκέλη: συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο περίπου 300 εκατ. ευρώ, «σιωπηρή συμμετοχή» περίπου 4,7 δισ. ευρώ που δεν ήταν μετατρέψιμη σε μετοχές, και δεύτερη «σιωπηρή συμμετοχή» 1 δισ. ευρώ με χαρακτηριστικά μετατρέψιμου χρεωστικού τίτλου. Η Κομισιόν είχε εγκρίνει το μέτρο χωρίς να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας, κρίνοντας ότι η ενίσχυση ήταν συμβατή με την εσωτερική αγορά.

Η έγκριση αυτή προσβλήθηκε από τις ανταγωνίστριες αεροπορικές Ryanair και Condor, οι οποίες ζήτησαν την ακύρωσή της. Το Γενικό Δικαστήριο της Ε.Ε. τις δικαίωσε τον Μάιο του 2023, ακυρώνοντας την απόφαση της Επιτροπής. Στη συνέχεια, η Lufthansa προσέφυγε στο Δικαστήριο της Ε.Ε., ζητώντας την ανατροπή της απόφασης. Ωστόσο, το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της και διατήρησε σε ισχύ την ακύρωση της έγκρισης της Κομισιόν.

Κεντρικό σημείο της κρίσης του Δικαστηρίου ήταν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραβίασε το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που ίσχυε κατά την πανδημία. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έκρινε ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς είχε διαπιστώσει πρόβλημα στις μεθόδους που έγιναν δεκτές για τον καθορισμό της τιμής των μετοχών κατά τη μετατροπή της δεύτερης «σιωπηρής συμμετοχής» σε μετοχικό κεφάλαιο. Το σημείο αυτό κρίθηκε αρκετό για να στηρίξει την ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής.

Η απόφαση, πάντως, δεν υιοθετεί πλήρως όλο το σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο της Ε.Ε. έκρινε ότι σε ορισμένα ζητήματα το Γενικό Δικαστήριο είχε προχωρήσει σε υπερβολικά αυστηρό έλεγχο της απόφασης της Κομισιόν, υποκαθιστώντας ουσιαστικά τη δική του αξιολόγηση σε μια σύνθετη οικονομική υπόθεση. Σύμφωνα με το Δικαστήριο, σε τέτοιες περιπτώσεις η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια και ο δικαστικός έλεγχος πρέπει να περιορίζεται στο αν υπάρχει πρόδηλο σφάλμα εκτίμησης.

Με άλλα λόγια, η Lufthansa έχασε την υπόθεση, αλλά το Δικαστήριο έστειλε ταυτόχρονα και μήνυμα για τα όρια του δικαστικού ελέγχου στις κρατικές ενισχύσεις. Αφενός, επιβεβαίωσε ότι ακόμη και σε συνθήκες έκτακτης κρίσης, όπως η πανδημία, οι κανόνες ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων δεν μπορούν να παρακάμπτονται. Αφετέρου, αναγνώρισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να έχει περιθώριο χειρισμών όταν αξιολογεί σύνθετα οικονομικά μέτρα στήριξης.

Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ευρωπαϊκό αεροπορικό κλάδο, καθώς η Lufthansa δεν ήταν η μόνη εταιρεία που έλαβε κρατική στήριξη την περίοδο της πανδημίας. Η απόφαση μπορεί να λειτουργήσει ως προηγούμενο για το πώς ελέγχονται εκ των υστέρων οι μεγάλες κρατικές παρεμβάσεις που εγκρίθηκαν με ταχύτατες διαδικασίες την περίοδο της υγειονομικής κρίσης.

Στην Ελλάδα τη  μεγαλύτερη χρηματοδότηση είχε λάβει η Aegean Airlines.

Εδώ η απόφαση