G20: Χωρίς οικογενειακή φωτογραφία οι ΥΠΕΞ λόγω Λαβρόφ – «Δεν υπάρχει κανονικότητα με τη Ρωσία»

Σε κλίμα έντονων διπλωματικών αντιπαραθέσεων ξεκίνησε την Παρασκευή (30/10) στην Ατλάντα η διήμερη σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών της G20, με την παρουσία του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, να προκαλεί αντιδράσεις και να οδηγεί στην ακύρωση της καθιερωμένης ομαδικής φωτογραφίας των συμμετεχόντων.

Η παραδοσιακή «οικογενειακή φωτογραφία» της G20 αφαιρέθηκε από το επίσημο πρόγραμμα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, καθώς αρκετοί Ευρωπαίοι εκπρόσωποι ξεκαθάρισαν ότι δεν προτίθενται να φωτογραφηθούν στο πλευρό του επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, ενόσω συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η Ουάσινγκτον επέλεξε να μην πραγματοποιηθεί η φωτογράφιση, προκειμένου να αποφευχθεί ένα διπλωματικό επεισόδιο που θα μπορούσε να επισκιάσει τις εργασίες της συνόδου.

Δυτικός διπλωμάτης ανέφερε ότι περίπου το ένα τρίτο των συμμετεχόντων, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία και ο Καναδάς, εξέφρασαν αντιρρήσεις στην προοπτική μιας κοινής φωτογραφίας με τον Λαβρόφ.

Βάντεφουλ: «Δεν υπάρχει κανονικότητα με τη Ρωσία»

Ιδιαίτερα σαφής ήταν η τοποθέτηση του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, ο οποίος απέκλεισε το ενδεχόμενο να εμφανιστούν οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι στην ίδια φωτογραφία με τον Ρώσο ομόλογό τους.

«Σε καμία περίπτωση δεν θα υπάρξει οικογενειακή φωτογραφία με τους Ευρωπαίους εταίρους και τον κ. Λαβρόφ μαζί, επειδή δεν υπάρχει κανονικότητα με τη Ρωσία», δήλωσε στους δημοσιογράφους πριν από την έναρξη της πρώτης συνεδρίασης.

Νωρίτερα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθούν δύο διαφορετικές φωτογραφίσεις, μία με τη συμμετοχή του Λαβρόφ και μία χωρίς αυτόν. Τελικά, οι υπουργοί προχώρησαν στις εργασίες της συνόδου χωρίς να προηγηθεί η καθιερωμένη κοινή φωτογραφία.

Το περιστατικό αποτυπώνει το βαθύ χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τη Ρωσία από τις ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες επιμένουν ότι η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία δεν επιτρέπει την επιστροφή στις συνήθεις διπλωματικές σχέσεις με τη Μόσχα.

Ρούμπιο: Έκκληση για γεωπολιτική σταθερότητα και οικονομική ευημερία

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, επιχείρησε να στρέψει την προσοχή των συμμετεχόντων στην ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας, προειδοποιώντας ότι οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές κρίσεις απειλούν σοβαρά την παγκόσμια οικονομική τάξη.

Κατά την εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι οι διεθνείς συγκρούσεις επηρεάζουν την ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια, το παγκόσμιο εμπόριο και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Όπως τόνισε, οι υπουργοί έχουν την ευθύνη να συντονίσουν τις αντιδράσεις τους απέναντι στις αναδυόμενες κρίσεις, προστατεύοντας τα κοινά συμφέροντα των χωρών τους.

«Έχουμε την εντολή, εκ μέρους των εθνών που υπηρετούμε, να συνεργαστούμε μεταξύ μας για να συντονίσουμε τις απαντήσεις στις αναδυόμενες κρίσεις και να προστατεύσουμε τα κοινά μας συμφέροντα», ανέφερε.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας σημείωσε επίσης ότι η G20 μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μεγαλύτερη γεωπολιτική σταθερότητα και οικονομική ευημερία, ενόψει της συνόδου κορυφής των ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 14 έως 16 Δεκεμβρίου στο Μαϊάμι.

Ωστόσο, οι βαθιές διαφωνίες γύρω από τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή απειλούν να περιορίσουν τις δυνατότητες επίτευξης ουσιαστικών συμφωνιών.

Η απουσία του Καναδά και ο αποκλεισμός της Νότιας Αφρικής

Στο ήδη επιβαρυμένο κλίμα προστέθηκαν και οι απουσίες από την εναρκτήρια συνεδρίαση.

Η υπουργός Εξωτερικών του Καναδά, Ανίτα Ανάντ, η οποία είχε εκφράσει επικρίσεις για τη συμμετοχή του Λαβρόφ, δεν παρέστη στην πρώτη ολομέλεια. Εκπρόσωπός της διευκρίνισε ότι η καθυστέρηση οφειλόταν στη μετακίνησή της από τη σύνοδο κορυφής Καναδά – Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Μόντρεαλ.

Από τη συνάντηση απουσίαζε και ο υπουργός Εξωτερικών της Νότιας Αφρικής, καθώς η χώρα του δεν είχε προσκληθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ασκούν φέτος την εκ περιτροπής προεδρία της G20.

Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν τις δυσκολίες συνεννόησης σε έναν οργανισμό στον οποίο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία, με συχνά αντικρουόμενα γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα.

Η Χάιντι Κρέμπο-Ρέντικερ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επί κυβέρνησης Ομπάμα, εκτίμησε ότι η διεθνής συνεργασία χαρακτηρίζεται πλέον από πρωτοφανή κατακερματισμό.

Όπως επισήμανε, στο παρελθόν οι χώρες της G7 κατάφερναν τουλάχιστον να συντονίζουν τις θέσεις τους πριν από τις συναντήσεις της G20, κάτι που σήμερα δεν θεωρείται δεδομένο.

Διαφωνίες για τη στάση Τραμπ απέναντι στη Ρωσία

Σημαντική πηγή έντασης αποτελούν και οι πρόσφατες αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, σε σχέση με τη Ρωσία.

Η συμφωνία για την αγορά ντίζελ και η άρση ορισμένων κυρώσεων έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από την ουκρανική πλευρά, αλλά και προβληματισμό μεταξύ Ευρωπαίων συμμάχων της Ουάσινγκτον.

Στις συζητήσεις ενδέχεται να τεθούν επίσης τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ουκρανία με τις δορυφορικές υπηρεσίες Starshield, καθώς και η ευρύτερη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στη Μόσχα.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, ξεκαθάρισε ότι θα επιδιώξει την ενίσχυση της στήριξης προς την Ουκρανία, καθώς και την προώθηση μηχανισμών λογοδοσίας για τις ενέργειες της Ρωσίας.

«Η Ρωσία πρέπει να λογοδοτήσει», έγραψε σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ, δίνοντας το στίγμα της ευρωπαϊκής στάσης.

Παράλληλα, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, το Μεξικό και η Ινδία, ενδέχεται να αποφύγουν τις δημόσιες αντιπαραθέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη εμπορικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον.

Στο επίκεντρο και η Κίνα – Δύσκολη η επίτευξη συναίνεσης

Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συνάντηση για να αναδείξει ζητήματα οικονομικής ασφάλειας και εμπορικών ανισορροπιών.

Βασική προτεραιότητα αποτελεί η προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από την Κίνα στον τομέα των σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών, μέσω της πρωτοβουλίας «Pax Silica», την οποία υποστηρίζει ο Μάρκο Ρούμπιο.

Ωστόσο, αναλυτές θεωρούν δύσκολη την επίτευξη κοινής συμφωνίας μεταξύ όλων των μελών της G20.

Ένα πιθανό μοντέλο συνεργασίας είναι η διαμόρφωση μικρότερων ομάδων χωρών που συμφωνούν σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, χωρίς να απαιτείται η ομοφωνία του συνόλου των συμμετεχόντων.

Η Ελέιν Ντεζένσκι, από το Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών στην Ουάσινγκτον, εκτίμησε ότι η πραγματική δοκιμασία για την αμερικανική διπλωματία είναι κατά πόσο μπορεί να οικοδομήσει αποτελεσματικές συνεργασίες ακόμη και όταν η συνολική συναίνεση αποδεικνύεται ανέφικτη.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η επικείμενη συνάντηση της Τετραμερούς Συνεργασίας Ασφαλείας, γνωστής ως Quad, στην οποία συμμετέχουν οι ΗΠΑ, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Αυστραλία.

Στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία και των αμερικανικών εκλογών

Η διήμερη συνάντηση στην Ατλάντα πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, λίγες ημέρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παρά την επιτάχυνση της αμερικανικής οικονομικής ανάπτυξης κατά το τρίτο τρίμηνο, με σημαντική συμβολή των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, πολλές άλλες οικονομίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιβράδυνση και αυξημένη αβεβαιότητα.

Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία δεν έχει προσκληθεί στις υπουργικές συνομιλίες της G20, παρότι ο πόλεμος με τη Ρωσία βρίσκεται στο επίκεντρο των διπλωματικών συζητήσεων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει τις προσπάθειες για την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός, ενώ, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει γίνει γνωστός, Ρωσία, Ουκρανία και Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να πραγματοποιήσουν τριμερείς συνομιλίες σε τεχνικό επίπεδο στο Άμπου Ντάμπι τον Νοέμβριο.

Η ακύρωση της ομαδικής φωτογραφίας στην Ατλάντα, παρότι αποτελεί μια συμβολική κίνηση, αναδεικνύει το μέγεθος των διαφωνιών στο εσωτερικό της G20. Και ενώ η Ουάσινγκτον επιδιώκει να προωθήσει μια ατζέντα οικονομικής συνεργασίας, οι αντιπαραθέσεις γύρω από τη Ρωσία και οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι καθιστούν ολοένα δυσκολότερη τη διαμόρφωση κοινής γραμμής μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη.