Δημόσιο: Εσωτερικός έλεγχος με… εξωτερικούς αναδόχους: 8,9 εκατ. ευρώ σε συμβάσεις, τα 7,6 εκατ. με απευθείας αναθέσεις

Από το συνολικό ποσό των περίπου 8,9 εκατ. ευρώ, που δαπάνησαν δημόσιοι φορείς για συμβάσεις που σχετίζονται με τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου, τα 7,6 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν μέσω απευθείας αναθέσεων, αναδεικνύοντας την έντονη εξάρτηση τμημάτων του Δημοσίου από εξωτερικούς συνεργάτες για έναν μηχανισμό που, κατ’ αρχήν, αφορά την ίδια τη διοικητική και οικονομική του αυτοπροστασία, όπως προκύπτει από την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο πλαίσιο του Ετήσιου Προγράμματος Ελέγχου 2025.

Ο έλεγχος κάλυψε 666 φορείς του δημόσιου τομέα. Από αυτούς, οι 385 ανέθεσαν σχετικές συμβάσεις σε 99 εξωτερικούς αναδόχους, στοιχείο που δείχνει ότι περισσότεροι από τους μισούς ελεγχόμενους φορείς προσέφυγαν στην αγορά για υποστήριξη ή αξιολόγηση των ΣΕΕ. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η συγκέντρωση των αναθέσεων, καθώς το 65,5% τόσο του αριθμού όσο και της αξίας των συμβάσεων κατέληξε στους οκτώ μεγαλύτερους αναδόχους, οι οποίοι εμφανίζονται να δραστηριοποιούνται πανελλαδικά.

Τα ευρήματα φωτίζουν ένα διπλό πρόβλημα. Από τη μία πλευρά, η δημόσια διοίκηση καλείται να εγκαταστήσει και να λειτουργήσει αξιόπιστα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου, με χαρτογράφηση διαδικασιών, αξιολόγηση κινδύνων και δικλίδες ασφαλείας. Από την άλλη, η ίδια η διαδικασία υποστήριξης και αξιολόγησης αυτών των συστημάτων φαίνεται να περνά σε μεγάλο βαθμό μέσα από εξωτερικές αναθέσεις, συχνά χωρίς τον ανταγωνισμό που θα διασφάλιζε χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη διαφάνεια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το εύρημα ότι, σε 152 εκθέσεις εξωτερικών αξιολογητών, δεν καταγράφηκε ούτε μία αρνητική γνώμη, την ώρα που η συνολική εικόνα των ΣΕΕ στο Δημόσιο περιγράφεται ως περιορισμένης ωριμότητας. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της έκθεσης, μόλις το 19% των φορέων διαθέτει λειτουργικά ώριμο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, ενώ σχεδόν επτά στους δέκα έχουν καταγράψει λιγότερες από τις μισές κρίσιμες διαδικασίες τους.

Η αντίφαση αυτή ενισχύει τα ερωτήματα για το κατά πόσο οι αναθέσεις σε εξωτερικούς συνεργάτες οδηγούν σε ουσιαστική βελτίωση των μηχανισμών ελέγχου ή, αντιθέτως, καταλήγουν σε τυπική συμμόρφωση. Το Ελεγκτικό Συνέδριο εντοπίζει επίσης περιπτώσεις όπου οι εξωτερικοί συνεργάτες διατυπώνουν θετικές γνώμες ακόμη και σε φορείς χωρίς καταγεγραμμένο ΣΕΕ, καθώς και 23 περιπτώσεις στις οποίες αναφέρονται προϋποθέσεις σύγκρουσης συμφερόντων ή κωλύματα διορισμού.

Στην πράξη, η έκθεση αναδεικνύει ότι η θεσμική κατοχύρωση του εσωτερικού ελέγχου δεν αρκεί. Χωρίς επαρκή στελέχωση των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου, πραγματική ανεξαρτησία, τεκμηριωμένη αξιολόγηση κινδύνων και ουσιαστικό έλεγχο των ίδιων των αναθέσεων, ο μηχανισμός κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη μία διοικητική υποχρέωση που εξαντλείται σε συμβάσεις, παραδοτέα και τυπικές βεβαιώσεις συμμόρφωσης.