Επισφάλειες εισηγμένων (IFRS 9): Ποιος ελέγχει τους ελεγκτές

Ας ξεκινήσουμε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Οι κατευθυντήριες γραμμές της ESMA για τον έλεγχο της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της αναθέτουν να ελέγχει, με βάση τον κίνδυνο και με δειγματοληψία, αν οι οικονομικές καταστάσεις των εκδοτών εφαρμόζουν σωστά τα ΔΠΧΑ. Η ESMA, όμως, όταν μιλά για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές, κοιτάζει σχεδόν αποκλειστικά τις τράπεζες. Και η ελληνική εποπτεία φαίνεται να ακολουθεί την ίδια γραμμή. Όμως ο πιστωτικός κίνδυνος είναι παντού στην αγορά, σε όλες τις εισηγμένες.

Πότε ζήτησε τελευταία φορά η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς από μια βιομηχανία ή έναν εμπορικό όμιλο να εξηγήσει πώς προέκυψαν τα ποσοστά του πίνακα των προβλέψεων; Πόσες παρατηρήσεις έχει κάνει για γνωστοποιήσεις που επαναλαμβάνονται αυτούσιες από χρήση σε χρήση;

Πάμε και στην ΕΛΤΕ την Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων δηλαδή του φορέα που εποπτεύει τους ορκωτούς και επέβαλε στην Ελλάδα το αναθεωρημένο ΔΠΕ 540. Το πρότυπο αυτό ζητά από τον ελεγκτή να εξετάζει τη μέθοδο, τα μοντέλα, τα δεδομένα και τις παραδοχές πίσω από κάθε σημαντική λογιστική εκτίμηση. Η πρόβλεψη για επισφάλειες είναι ακριβώς τέτοια εκτίμηση. Στην τελευταία ετήσια έκθεσή της, για το 2023/2024, η ΕΛΤΕ καταγράφει 29 ποιοτικούς ελέγχους, τρία χρηματικά πρόστιμα και μία προσωρινή απαγόρευση. Για τα λάθη και τις παραλείψεις που εντοπίστηκαν, σημειώνει ότι «έγιναν οι απαραίτητες συστάσεις και υποδείξεις». Λογιστικές εκτιμήσεις, ΔΠΕ 540, απομείωση απαιτήσεων; Ούτε λέξη. Ούτε ποσά προστίμων.

Μπορεί όλα να γίνονται σωστά. Όταν όμως ο ελεγκτής των ελεγκτών δεν δημοσιοποιεί τι βρήκε στο πεδίο, που ο ίδιος έκανε αυστηρότερο, η εντύπωση που μένει στην αγορά είναι ότι ο κλάδος προστατεύει τον κλάδο. Ειδικά ότι ο κλάδος πληρώνει την επιοπτική αρχή. Κ ι έτσι το ΔΠΕ 540 εφαρμόζεται στο χαρτί, με μια υπογραφή κάτω από ένα Excel.

Η αγορά έχει ζήσει τι σημαίνει χαλαρή επιτήρηση. Στη Folli Follie, τα νούμερα αμφισβητήθηκαν πρώτα από ένα ξένο short seller και μετά από τους ελεγκτές. Στη Βρετανία, μετά την Carillion, το FRC επέβαλε στην KPMG πρόστιμα άνω των 21 εκατ. λιρών, κυρίως επειδή δεν αμφισβήτησε τις εκτιμήσεις της διοίκησης, και τα δημοσίευσε με κάθε λεπτομέρεια. Εδώ, η διαφάνεια σταματά στις «συστάσεις».

Δεν χρειάζεται νέος νόμος. Αρκεί η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς να βάλει τις εμπορικές απαιτήσεις στις προτεραιότητες ελέγχου της και η ΕΛΤΕ να ελέγξει θεματικά πώς εφαρμόζεται το ΔΠΕ 540 στις επισφάλειες των εισηγμένων και να δημοσιεύσει τα ευρήματα. Το ερώτημα είναι αν το θέλουν.