Επίθεση σε δεξαμενόπλοια από το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ

Η ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν εισέρχεται σε επικίνδυνη φάση, καθώς η στρατιωτική αντιπαράθεση έχει επίκεντρο τον στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την επίθεση σε δύο δεξαμενόπλοια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, την οποία το Άμπου Ντάμπι απέδωσε στο Ιράν, χαρακτηρίζοντάς την «θρασύτατη παραβίαση του διεθνούς δικαίου». Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επαναφορά του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά των ιρανικών λιμανιών και την επιβολή τέλους 20% σε όλα τα εμπορεύματα που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και αυξάνοντας τους φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, δύο εθνικά δεξαμενόπλοια επλήγησαν τη Δευτέρα από ιρανικούς πυραύλους κρουζ. Από την επίθεση σκοτώθηκε ένας Ινδός ναυτικός, ενώ τραυματίστηκαν οκτώ μέλη των πληρωμάτων, εκ των οποίων τέσσερα σοβαρά. Έξι από τους τραυματίες είναι Ινδοί υπήκοοι και δύο Ουκρανοί. Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο καταδίκασε την επίθεση, κάνοντας λόγο για σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και για ενέργεια που απειλεί άμεσα την ασφάλεια και τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τραμπ: «Ανοιχτά θα παραμείνουν τα Στενά του Ορμούζ» με τέλος 20% στα διερχόμενα εμπορεύματα

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την επαναφορά του αποκλεισμού του Ιράν και διαμήνυσε ότι οι ΗΠΑ θα εγγυηθούν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, αλλά με αμοιβή...

Λίγες ώρες αργότερα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης επιβεβαίωσαν ότι πραγματοποίησαν τα πλήγματα. Όπως υποστήριξαν, τα δύο δεξαμενόπλοια είχαν αγνοήσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις, είχαν απενεργοποιήσει τα συστήματα εντοπισμού τους και επιχείρησαν να κινηθούν μέσω ναρκοθετημένης διαδρομής. Σύμφωνα με την ιρανική ανακοίνωση, τα πλοία χτυπήθηκαν και ακινητοποιήθηκαν, ενώ η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα προκαλέσει μεγαλύτερες καθυστερήσεις στο άνοιγμα των Στενών και ενδέχεται να οδηγήσει στη δημιουργία παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Ναυτικός αποκλεισμός από ΗΠΑ

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρουν τον ναυτικό αποκλεισμό όλων των ιρανικών λιμανιών και αναλαμβάνουν, όπως δήλωσε, τον έλεγχο της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι θα επιβληθεί τέλος 20% σε όλα τα φορτία που θα διέρχονται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό, υποστηρίζοντας ότι το ποσό αυτό θα αποτελεί αποζημίωση για το κόστος της προστασίας της ναυσιπλοΐας. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ θα είναι στο εξής «ο Φύλακας των Στενών του Ορμούζ» και ότι όλες οι χώρες που δεν παραβιάζουν τον αποκλεισμό θα μπορούν να χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό με ασφάλεια. Η εφαρμογή του μέτρου ανακοινώθηκε ότι θα αρχίσει από τις 16:00, ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ.

Παράλληλα, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «χτυπούν πολύ σκληρά» το Ιράν και ότι καταστρέφουν σταδιακά τις επιθετικές του δυνατότητες. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι πραγματοποιήθηκαν νέες επιδρομές εναντίον στρατιωτικών στόχων σε διάφορες περιοχές του Ιράν, μεταξύ των οποίων η Μπουσέρ, το Τσαμπαχάρ, το Τζασκ, το Κοναράκ, το Άμπου Μούσα και το Μπαντάρ Αμπάς. Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, οι επιχειρήσεις έχουν ως στόχο να περιορίσουν την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία και να διαταράσσει τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Η Τεχεράνη απάντησε ανακοινώνοντας ότι έπληξε αμερικανικούς στρατιωτικούς στόχους στο Κουβέιτ, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι πραγματοποίησαν επιθέσεις και στο Μπαχρέιν. Σύμφωνα με τους ίδιους ισχυρισμούς, καταστράφηκαν αποθήκες όπλων, ένα δορυφορικό κέντρο επικοινωνιών και εγκαταστάσεις όπου στεγάζονταν αμερικανικές δυνάμεις. Οι εξελίξεις αυτές εντείνουν την ανησυχία ότι η αντιπαράθεση μπορεί να εξαπλωθεί σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, εμπλέκοντας ακόμη περισσότερες χώρες και στρατιωτικές βάσεις.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η απάντηση του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, στην ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου. Σε ανάρτησή του, ο Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ειρωνικά ότι ο Τραμπ έχει δίκιο όταν λέει πως όποιος εξασφαλίζει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων πρέπει να αποζημιώνεται. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι το Ιράν ήταν πάντοτε ο πραγματικός «Φύλακας» των Στενών του Ορμούζ και ότι θα παραμείνει σε αυτόν τον ρόλο για πάντα, σημειώνοντας πως το τέλος του 20% είναι υπερβολικό και ότι η Τεχεράνη θα ήταν πιο «δίκαιη».

Αντίθετη στην επιβολή τελών εμφανίστηκε η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα. Εκπρόσωπος του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, του αρμόδιου οργανισμού του ΟΗΕ για τη ρύθμιση της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, δήλωσε ότι δεν υπάρχει νομική βάση για την υποχρεωτική επιβολή διοδίων ή τελών σε πλοία που διέρχονται από διεθνή στενά. Η θέση αυτή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο η αμερικανική πρωτοβουλία μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη χωρίς να προκαλέσει διεθνείς νομικές και διπλωματικές αντιδράσεις.

Οι εξελίξεις είχαν άμεσο αντίκτυπο και στις ενεργειακές αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά, με το Brent να ενισχύεται κατά 0,7% στα 83,87 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό να καταγράφει άνοδο 0,9%, φθάνοντας στα 79,04 δολάρια. Είχε προηγηθεί άνοδος άνω του 9% τη Δευτέρα, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν ότι η σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και παρατεταμένες διαταραχές στην παγκόσμια τροφοδοσία πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Παρά τη συνεχιζόμενη κλιμάκωση, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι μια συμφωνία με το Ιράν εξακολουθεί να είναι δυνατή. Ωστόσο, η επαναφορά του ναυτικού αποκλεισμού, η επιβολή τέλους 20%, οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και οι εκατέρωθεν στρατιωτικές επιχειρήσεις δημιουργούν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον. Η αντιπαράθεση για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ κινδυνεύει να υπονομεύσει οποιαδήποτε προσπάθεια διαπραγμάτευσης, να προκαλέσει νέες ανατιμήσεις στην ενέργεια και να μετατρέψει μια ήδη σοβαρή περιφερειακή κρίση σε σύγκρουση με παγκόσμιες οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.