Eurobank Research: Η ενεργειακή κρίση ξαναγράφει τους δείκτες της ελληνικής οικονομίας

Η νέα ανάλυση της Eurobank Research στο τεύχος του Μαΐου 7 Ημέρες Οικονομία καταγράφει τις πρώτες, χειροπιαστές επιπτώσεις που έχει στην ελληνική οικονομία η άνοδος των τιμών της ενέργειας, ως αποτέλεσμα των γεωπολιτικών εντάσεων στον Περσικό Κόλπο.

Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές, καθώς η ενεργειακή αναταραχή δεν αποτελεί πλέον μόνο εξωτερικό κίνδυνο, αλλά έχει αρχίσει να αποτυπώνεται σε κρίσιμους δείκτες της πραγματικής οικονομίας, από τον πληθωρισμό έως την καταναλωτική εμπιστοσύνη και τη μεταποίηση.

Σύμφωνα με την έκθεση, η άνοδος των τιμών της ενέργειας λειτουργεί πρωτίστως ως αρνητικό σοκ προσφοράς, καθώς αυξάνει το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων. Παράλληλα, όμως, η αυξημένη αβεβαιότητα μπορεί να πλήξει και τη ζήτηση, οδηγώντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε αναβολή κατανάλωσης και επενδύσεων. Αυτός ο διπλός μηχανισμός καθιστά το σοκ πιο σύνθετο: πιέζει την ανάπτυξη, ενώ η τελική επίδραση στον πληθωρισμό εξαρτάται από το εάν υπερισχύουν οι πιέσεις στην προσφορά ή η κάμψη της ζήτησης.

Τα στοιχεία για τις διεθνείς τιμές ενέργειας είναι ενδεικτικά της έντασης της διαταραχής. Η μέση τιμή του Brent αυξήθηκε στα 98,8 δολάρια το βαρέλι τον Μάρτιο του 2026 και στα 107,5 δολάρια τον Απρίλιο, από 69,8 δολάρια τον Φεβρουάριο. Σε ετήσια βάση, αυτό αντιστοιχεί σε άνοδο 35,8% και 58,3% αντίστοιχα. Την ίδια στιγμή, οι τιμές φυσικού αερίου TTF ενισχύθηκαν κατά 26,4% τον Μάρτιο και 27,7% τον Απρίλιο.

Η ελληνική οικονομία εμφανίζεται ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτή την εξέλιξη, λόγω της υψηλής εξάρτησης του ενεργειακού της μείγματος από τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία σε μεγάλο βαθμό εισάγονται. Η Eurobank Research υπενθυμίζει ότι πάνω από το 75% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης της χώρας βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα. Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση των διεθνών τιμών δεν μένει στα σύνορα των αγορών εμπορευμάτων, αλλά περνά στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές, στις τιμές καταναλωτή και τελικά στο διαθέσιμο εισόδημα.

Η πιο άμεση αντανάκλαση καταγράφεται στον πληθωρισμό. Ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 4,6% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο του 2026, από 3,4% τον Μάρτιο και 3,1% τον Φεβρουάριο. Με αυτή την επίδοση, η Ελλάδα βρέθηκε στην τέταρτη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης με τον υψηλότερο πληθωρισμό. Καθοριστικός παράγοντας ήταν η ενέργεια, με τον σχετικό δείκτη να αυξάνεται κατά 21,9% τον Απρίλιο, έναντι 7,7% τον Μάρτιο και πτώσης 3,4% τον Φεβρουάριο.

Η έκθεση διακρίνει ανάμεσα στον άμεσο και τον έμμεσο αντίκτυπο. Ο άμεσος προκύπτει από την ίδια την αύξηση των ενεργειακών τιμών. Ο έμμεσος, όμως, μπορεί να αποδειχθεί πιο επίμονος: υψηλότερο κόστος παραγωγής, ακριβότερες μεταφορές και μετακύλιση αυξήσεων στα τελικά προϊόντα. Εάν η ενεργειακή ακρίβεια διαρκέσει, αυξάνεται και ο κίνδυνος να επηρεαστούν οι πληθωριστικές προσδοκίες, δημιουργώντας δευτερογενείς πιέσεις.

Στο μέτωπο της κατανάλωσης, η εικόνα είναι επίσης ανησυχητική. Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε στις -54,7 μονάδες τον Απρίλιο, από -52,5 τον Μάρτιο και -49,2 τον Φεβρουάριο, φτάνοντας σε χαμηλό 42 μηνών. Η επιδείνωση αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς συνδυάζεται με αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών το 2025, ύψους 4,4 δισ. ευρώ ή 2,7% του διαθέσιμου εισοδήματος. Με απλά λόγια, τα νοικοκυριά μπαίνουν στη νέα φάση ακρίβειας με περιορισμένα περιθώρια άμυνας.

Η μεταποίηση, αν και παραμένει σε περιοχή επέκτασης, δείχνει σημάδια κόπωσης. Ο δείκτης PMI μεταποίησης της S&P Global μειώθηκε στις 52,4 μονάδες τον Απρίλιο, από 54,5 τον Μάρτιο, παραμένοντας πάνω από το όριο των 50 μονάδων που διαχωρίζει την ανάπτυξη από τη συρρίκνωση. Ωστόσο, πίσω από τον θετικό τίτλο κρύβεται επιβράδυνση της παραγωγής, της απασχόλησης και των νέων παραγγελιών, με τη ζήτηση από το εξωτερικό να υποχωρεί.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το εύρημα ότι οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα οδήγησαν στη μεγαλύτερη αύξηση κόστους των τελευταίων τεσσάρων ετών, ενώ ο ρυθμός αύξησης των τιμών εκροών ήταν ο υψηλότερος των τελευταίων τριάμισι ετών. Αυτό σημαίνει ότι η μεταποίηση βρίσκεται ήδη ανάμεσα σε δύο πιέσεις: ακριβότερες εισροές και πιο αδύναμη ζήτηση.

Συνολικά, η ανάλυση της Eurobank Research περιγράφει μια οικονομία που δεν βρίσκεται σε κρίση, αλλά δέχεται ένα νέο εξωτερικό σοκ σε μια ευαίσθητη συγκυρία. Ο πληθωρισμός επιταχύνεται, η εμπιστοσύνη των καταναλωτών υποχωρεί και η μεταποίηση επιβραδύνεται. Το βασικό διακύβευμα για το 2026 είναι κατά πόσο η ενεργειακή πίεση θα αποδειχθεί προσωρινή ή θα μετατραπεί σε πιο μόνιμη πηγή ακρίβειας, περιορίζοντας την κατανάλωση, τα περιθώρια των επιχειρήσεων και τελικά τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.